TÜRK BASININDAN BİR SÜREÇ İKİ PERSPEKTİF ALEMDÂR VE İZMİR’E DOĞRU GAZETELERİNE GÖRE MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE BİGA OLAYI (16 ŞUBAT -16 NİSAN 1920)
Öz
Mondros1Ateşkes Antlaşması’ndan sonra Anadolu’nun İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesi, özellikle halk arasında büyük bir üzüntü ve hayal kırıklığına yol açmıştır. Bu işgallere karşı Kuva-yı Millîye kurulmuştur. Kuva-yı Millîye, hem işgalci İtilaf Devletleri hem de İstanbul Hükûmeti ve bu Hükûmetin taraftarı olan kendi öz kardeşlerine karşı vatanı savunmak için mücadele etmiştir. İtilaf Devletleri’nin kontrolündeki İstanbul Hükûmeti’nin girişimleriyle ülkenin genelinde isyanlar ve ayaklanmalar baş göstermiştir. Bu isyanların en önemlilerinden birisi de Biga’da meydana gelmiştir. Biga’nın hem İstanbul’a yakın olması hem de padişah taraftarlarının çok olması sebebiyle Bigalılar İstanbul Hükûmeti’nin etkisi altında kalmış ve Millî Mücadele karşıtı olmuştur. İstanbul Hükûmeti Biga’daki Millî Mücadele’yi ortadan kaldırmak için, 16 Şubat 1920 tarihinde Biga merkezli II. Anzavur isyanını
başlatmıştır. Bu isyanın başlamasında İngilizler de etkili olmuştur. İstanbul Hükûmeti uyguladığı propagandayla Bigalıların çoğunluğunun bu isyana katılmasını sağladığı gibi, isyanı bastırmak için toplanan birliklerde firarlara da sebebiyet vermiştir. Fakat daha sonra 16 Nisan 1920 tarihinde Çerkez Ethem bu ayaklanmayı bastırmıştır. Bir taraftan Anadolu işgallerinin haksız yere yapıldığını ve işgale karşı direnişi desteklemek için Anadolu’da birçok yayın organı faaliyette bulunurken diğer yandan Hilafet ve padişah yanlısı pek çok yayın organı da Millî Mücadele ve Kuva-yı Millîye karşı yayın faliyetlerinde bulunmuştur. Bu yayın organlarından en önemlilerinden birisi de Alemdâr gazetesiydi. Refi‘ Cevad’la özdeşleşen bu gazete, İstanbul Hükûmeti ve İtilaf Devletleri yanlısı bir tutumu yansıtmış; buna karşılık, Millî Mücadele Harekâtı’na ve Kuvâ-yı Millîye’ye karşı aleni bir muhalefet sergilemiştir. kamuoyunu etkilemeye yönelik yoğun bir propaganda faaliyeti sürdürmüş, Millî Mücadele’nin meşruiyetini sorgulayan söylemler geliştirmiştir. Biga Olayı, gazete tarafından yakından izlenmiş; bu ayaklanma, Millî Mücadele karşıtı söylemi destekleyecek şekilde değerlendirilmiş ve kamuoyunun Anadolu’daki direnişe karşı yönlendirilmesi amacıyla kapsamlı biçimde kullanılmıştır. Mazazillî Mücadele Dönemi’nde yayınlanan basın organları arasında öne çıkanlardan biri de İzmir’e Doğru gazetesiydi. Vasıf Çınar’la
özdeşleşen bu gazete, Ankara Hükûmeti’ni ve Millî Mücadele’yi aleni bir şekilde desteklemiş; İsttanbul Hükûmeti ile İtilaf Devletleri’ne ise karşı bir duruş sergilemiştir. İzmir’e Doğru, Biga Ayaklanması’nı, İstanbul Hükûmeti ile dış güçlerin iş birliğiyle Millî Mücadele’ye karşı yürütülen organize bir tehdit olarak değerlendirmiştir. Bu kapsamda, halkı, millî birlik ve direniş ekseninde kenetlenmeye çağırmış; Millî Mücadele’nin meşruiyetini ve haklılığını savunma görevini üstlenmiştir. Biga Olayı, gazete tarafından yakından takip edilmiş ve kamuoyunun bilinçlendirilmesi amacıyla kapsamlı biçimde işlenmiştir. Bu çalışma, Alemdâr ve İzmir’e Doğru gazetelerinde neşredilen yazı ve makaleler aracılığıyla Biga Hadisesi’nin basına yansımasını ele almaktadır. Eski harflerle yayımlanmış bu gazetelerin farklı sayı ve sayfaları incelenerek, söz konusu olayın dönemin basını tarafından nasıl temsil edildiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
A PROCESS, TWO PERSPECTIVES FROM THE TURKISH PRESS: THE BIGA INCIDENT DURING THE NATIONAL STRUGGLE PERIOD ACCORDING TO THE ALEMDÂR AND IZMIR’E DOĞRU NEWSPAPERS (FEBRUARY 16 - APRIL 16, 1920)
Öz
The occupation of Anatolia by the Allied Powers after the Armistice of Mudros caused great sadness and disappointment, especially among the public. Kuva-yı Milliye (National Forces) was established against these occupations. The National Forces fought to defend the homeland against both the occupying Allied Powers and the Istanbul Government, as well as against their own brothers who were supporters of this government. With the initiatives of the Istanbul Government under the control of the Allied Powers, rebellions and uprisings broke out throughout the country. One of the most important of these rebellions took place in Biga. Because Biga was close to Istanbul and had many supporters of
the Sultan, the people of Biga were under the influence of the Istanbul government and became anti-War of Independence. In order to eliminate the National Struggle in Biga, the Istanbul Government launched the Second Anzavur rebellion centered in Biga on February 16, 1920. The British were also influential in the start of this rebellion. The Istanbul
Government, through its propaganda, not only ensured that the majority of the people of Biga joined the rebellion, but also caused desertions among the troops gathered to suppress the rebellion. But later, on April 16, 1920, Çerkes Ethem suppressed this uprising. On the one hand, many media outlets in Anatolia were active in supporting the unjust
occupation of Anatolia and the resistance against the occupation, while on the other hand, many pro-Caliphate and pro-Sultan media outlets were also publishing against the National Struggle and the National Forces. One of the most important of these publications was Alemdâr newspaper. This newspaper, identified with Refi’ Cevad, reflected a pro
Istanbul Government and Allied Powers stance; on the other hand, it openly opposed the National Struggle Movement and Kuva-yı Milliye. It carried out an intense propaganda activity aimed at influencing public opinion and developed discourses that questioned the legitimacy of the War of Independence. The Biga Incident was closely followed by the
Anahtar Kelimeler
