İtilaf Devletleri’nin Türk-Yunan Savaşı’nda Tarafsızlık İlanı (13 Mayıs 1921) / Allied Powers’ Announcement as Neutrality in the Greeco-Turkish War

Öz

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın akabinde İtilaf Devletleri akdettikleri antlaşmayı ihlal ederek Osmanlı topraklarını işgal etmişlerdi. İngiltere ve Fransa’nın desteğini arkasına alan Yunanlılar da Batı Anadolu ve Doğu Trakya’yı işgal etmişlerdi. Baskı altında kalan Osmanlı hükümetleri işgallere karşı gereken tepkiyi gösterememişlerdi. Bu şartlar altında Kuva-yı Milliye işgallere karşı mücadele etmeye başlamıştı. Bu mücadele, Türk tarihinde İstiklal Savaşı, Yunan tarihinde Küçük Asya Savaşı adı verilen Türk-Yunan Savaşı’na dönüşmüştü. Yunanlılar Osmanlı topraklarını işgal ederken Atina’da beklenmedik siyasi gelişmeler meydana gelmişti. Kral Alexander’in ölümünden sonra müttefikler tarafından desteklenen Venizelos hükümeti iktidardan düşmüş, Kral Konstantin tahtına dönmüştü. Bu gelişmelerin ardından İtilaf Devletleri Yunanistan’a verdikleri desteği kesmeye başlamışlardı. Bu arada İngiliz hükümeti yayınladığı bir talimat ile silah, cephane ve benzeri malzemelerin İngiltere’den ihracını yasaklayan yeni bir liste hazırlanmıştı. Önceki listede satışına izin verilen birçok malzemenin ihracına kısıtlama getirilmişti. Bundan sonra İngiltere’nin teklifi doğrultusunda İtilaf Devletleri, Türk-Yunan Savaşı’nda tarafsızlıklarını ilan etmişlerdi. Bu tarafsızlık yerli kaynaklarda sadece Boğazlar bölgesinin tarafsız hale getirilmesi olarak izah edilmiştir. Oysa söz konusu tarafsızlık İtilaf Devletleri’nin Türk-Yunan Savaşı’nda tarafsızlıklarını ilan etmelerini kapsamaktadır. 

Anahtar Kelimeler

• İtilaf Devletleri,Yunanistan,Türkiye,Osmanlı Devleti,Milli Mücadele

Allied Powers’ Announcement As Neutrality In The Greeco-Turkish War (13 May 1921)

Öz

After the Mudros Armistic, the Allied War Powers invaded Ottoman states by breaching armistic. Greek which was supported by Allied Powers except İtaly, invaded west Asia Minor and east Thrace. Ottoman Governments which was under pressure made no sign to the invaders. In this circumstances Turkish National Forces started to struggle with invaders. This struggle converted to Grece-Turkish War which known as Asia Minor War in the Greek history and Independence War in the Turkish history. While Greeks invaded Ottoman states vital political movements happened in Greece. After the death of King Alexander, Venizelos cabinet which suppported by Allies, fell from power and King Konstantin came back to throne. After those develelopments Allied Powers stopped to supporting Greece. In the meantime Great Britain announced that by orders, the existing list of arms and amnunition and smilar goods prohibited to be exported from United Kingdom has been revoked, and a new list substituted. The export of several articles on the previous list unrestricted by new list. After that Allied Powers, issue an announcement to the effect that, as the Allies are neutral in the Grece-Turkish War. 

Anahtar Kelimeler

• Allied Powers,Greece,Turkey,Ottoman Empire,National Movement

Kaynakça

1. Arşiv Vesikaları Public Record Office, War Office (WO), 32/5775;
2. 1A, 1B, 3A, 5A, 7A, 8A, 9A, 10A, 13A, 13C, 13D, 14A, 15B, 16A,
3. 17A, 17B, 18A, 19A, 20B, 21B, 21C, 21D, 24B, 29A, 30A, 32A,
4. 32B, 33C, 33D, 34A, 35A, 43A, 47C, 47D, 51B, 54B, 55A, 57A,
5. 62A, 63A, 64A, 65A, 69C, 72A, 73A, 74A, 75B, 80A, 86A, 89A,
6. 91A, 91B, 93A, 94B, 98A, 104B, 109A, 130B, 135B, 138A.
7. Araştırma Eserler Erim, Nihat, Devletlerarası Hukuku ve Tarih Metinleri, I, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara 1953.
8. Hatipoğlu, M. Murat, Yunanistan’daki Gelişmelerin Işığında Türk-Yunan İlişkilerinin 101 Yılı (1821-1922), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara 1988.

9. Şimşir, Bilal, İngiliz Belgeleri ile Sakarya’dan İzmir’e 1921-1922, Bilgi Yayınları, Ankara 1989.
10. Makaleler Ali Arslan, “Ülkenin Kurtarılmasında Kuvâ-yı Milliye’nin Görüşü ve Yalnız Siyaseten Müdafaanın İflası (1918-1920)”, İ.Ü. Edebiyat Fakültesi, Tarih Dergisi. Sayı: 36, İstanbul 2000, s.7.
11. M.Murat Hatipoğlu, “Elefterios Venizelos’un 1910 Yılında İktidara Gelmesiyle Megali İdea’nın Kazandığı Yeni Karakter”, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Üçüncü Askeri Tarih Semineri, Ankara 1986, s.463-466
12. N. Fahri Taş, “Birinci Dünya Savaşı Sonrasında Fransızların Trakya’yı İşgali”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, XX. (Kasım 2004), s. 60, 2004
13. Yuluğ Tekin Kurat, “Yunanistan’ın Küçük Asya Macerası”, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Üçüncü Askeri Tarih Semineri, Ankara 1986, s. 410-411.