Trablusgarp Savaşı’nda Alman Kızılhaç (Salib-i Ahmer) Cemiyeti’nin Çalışmaları

Öz

Cenevre Sözleşmesi’yle (1864) birlikte savaş meydanlarında yaralanan veya esir düşen askerlerin din, dil ve milliyetine bakılmaksızın korunması düsturu benimsenmiş ve bunun için uluslararası düzeyde tanınan kızılhaç/kızılay toplulukları kurulmaya başlanmıştı. Alman Kızılhaç Topluluğu da bunlardan birisidir ve Osmanlı Devleti’nin İtalya ile yaptığı Trablusgarp Savaşı’nda (1911-1912) Osmanlı cephesinde sağlık hizmeti vermiştir. Savaşın patlak vermesiyle Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin yardım çağrısına olumlu cevap veren Alman Kızılhaç’ı 1912 yılının Şubat-Haziran ayları arasında, yaklaşık beş ay süreyle Aziziye yakınlarında yer alan Garyan Kasabası’nda bir askerî hastane kurarak sağlık çalışması yürütmüştür.

Bu çalışmada, evvelâ Trablusgarp Savaşı’nın nedenleri kısaca açıklanacak, daha sonra Osmanlı Hilal-i Ahmer Cemiyeti’nin yaptığı yardım çağrısı neticesinde Alman Kızılhaç Merkez Komitesinin bu çağrı karşısındaki tutumu hakkında bilgi verilecektir. Ayrıca, Trablusgarp’a gönderilen sağlık ekibinin kimlerden teşekkül ettiği, personelin ve bölgeye gönderilecek malzemelerin hangi vasıtalarla Trablusgarp’a ulaştırıldığı detaylı bir şekilde ortaya konacaktır. Sağlık ekibinin Garyan Alman Askerî Hastanesi’ni kurduktan sonra yürüttüğü çalışmalar ve karşılaşılan güçlükler ayrı ayrı değerlendirilecek; doktorların tutuğu kayıtlar ışığında, bölgenin sağlık haritası ve hastalıklara göre tedavi edilenlerin sayısı tablolar halinde verilecektir. Son olarak yaralanan (mermi veya şarapnel parçasıyla) Türk askerleri ve bunların tedavileri ile ilgili örnekler verilecek; Alman sağlık ekibinin Garyan’dan ayrılışıyla bölgedeki çalışmaların hangi kuruluş tarafından yürütüldüğü izah edilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Trablusgarp Savaşı,Osmanlı Devleti,Alman Kızılhaç Cemiyeti,Hilal-i Ahmer Cemiyeti,Garyan Alman Askerî Hastanesi

The Works of the German Red Cross (Salib-i Ahmer) Society in the Tripoli War

Öz

Together with the Geneva Convention (1864), the principle of protecting soldiers who were wounded or enslaved on the battlefields, regardless of their religion, language and nationality, was adopted, and internationally recognized red crosses were established. The German Red Cross Society was one of them and it carried out important works on the Ottoman front line in the War of Tripoli (1911-1912), which the Ottoman Empire had with Italy. In the February-June period of 1912, the German Red Cross, which responded positively to the call of the Hilal-i Ahmer Society with the outbreak of the war, conducted a health study by establishing a military hospital in the town of Gharian, near Aziziye, for about five months.

In this study, firstly the reasons of the war of Tripoli will be briefly explained, and then the call of the Ottoman Hilal-i Ahmer Society will be informed about the attitude of the German Red Cross Central Committee against this call. In addition, the medical team sent to Tripoli will be formed and the personnel and the materials to be sent to the region will be introduced to Tripoli in a detailed manner. After the health care team has established the Gharian German Military Hospital, the work and difficulties will be evaluated separately. In the light of the records of the doctors, the health map of the region and the number of those treated according to the diseases will be given as tables. Finally, examples of Turkish soldiers who are injured (with bullets or shrapnel pieces) and their treatments will be given; with the departure of Gharian, the German medical team will explain the organization of the work in the region.

Anahtar Kelimeler

• The War of Tripoli,The Ottoman Empire,German Red Cross Society,Hilal-i Ahmer Society,Gharian German Military Hospital

Kaynakça

1. Arşiv Kaynakları, Kitap ve Makaleler Akgün, Seçil Karal, Murat Uluğtekin, Hilal-i Ahmer’den Kızılay’a, C I, TDV Yayınları, Ankara 2002. Bauer, Leonhard, Volksleben im Lande der Bibel, Leipzig 1903. Beydili, Kemal, “Trablusgarp Savaşı”, TDV İslam Ansiklopedisi, C Ek-2, s. 613-616. Das Rote Kreuz: Offizielles Organ des Schweizerischen Centralvereins vom Roten Kreuz, des Schweiz Militärsanitätsvereins und des Samariterbundes, “Das Deutsche Rote Kreuz in Tripolis”, Band 20 (1912), s.333-336. (yy) Dr. Fritz, “Die Poliklinische Wirksamkeit und ihre wissenschaftlichen Ergebnisse”, Beiträge zur Kriegsheilkunde, Aus den Hilfsunternehmung der Deutschen Vereine vom Roten Kreuz Während des İtalienisch-Türkischen Feldzuges 1912 und des Balkankriegs 1912-13, Hrsg: Central-Komitee der Deutschen Vereine vom Roten Kreuz, Springer Verlag, Berlin 1914, s. 98-118. Dr. Göbel, “Berichte über die Hilfexpedition nach Tripolitanien, Die Zusammenstellung und Reise der Abordnung, Einrichtung und Betrieb des Lazaretts, Krankenbewerbung, Klinische Tätigkeit und Erfahrung”, Beiträge zur Kriegsheilkunde, Aus den Hilfsunternehmung der Deutschen Vereine vom Roten Kreuz Während des İtalienisch-Türkischen Feldzuges 1912 und des Balkankriegs 1912-13, Hrsg: Central-Komitee der Deutschen Vereine vom Roten Kreuz, Springer Verlag, Berlin 1914, s. 32-97.
2. Kızılay Arşivi, 149/10, Lef. 2. Kimmle, Ludwig, “Die Hilfexpeditionen des Deutschen Roten Kreuzes nach Tripolitanien (1912) und nach dem Balkan (1912-1913)”, Beiträge zur Kriegsheilkunde, Aus den Hilfsunternehmung der Deutschen Vereine vom Roten Kreuz Während des İtalienisch-Türkischen Feldzuges 1912 und des Balkankriegs 1912-13, Hrsg: Central-Komitee der Deutschen Vereine vom Roten Kreuz, Springer Verlag, Berlin 1914, s. 1-31. Krause, Gottlob Adolf, Tripolitanisches Kriegsta.g.e.,buch, Hrsg: Peter Sebald, Edition Falkenberg, Bremen 2014. Otten, Max, “Arbeiten der Inneren und Bakteriologischen Abteilung,Beobachtungen und Lehren”, Beiträge zur Kriegsheilkunde, Aus den Hilfsunternehmung der Deutschen Vereine vom Roten Kreuz Während des Italienisch-Türkischen Feldzuges 1912 und des Balkankriegs 1912-13, Hrsg: Central-Komitee der Deutschen Vereine vom Roten Kreuz, Springer Verlag, Berlin 1914, s.119-144. Riesenberg, Dieter, Das Deutsche Rote Kreuz, Eine Geschichte 1864-1990, Ferdinand Schöning, München 2002. Seppings-Wright, H.C., Trablusgarp ve Balkan Savaşlarında, Hilal Altında İki Yıl, Çev. Derin Türkömer, Türkiye İş Bankası Kültür Yay., İstanbul 2013. Şıvgın, Hale, Trablusgarp Savaşı ve 1911-1912 Türk-İtalyan İlişkileri, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara 2006.