The Establıshment and Actıvıty of Odemısh People Houseın Modernızatıon Process

Öz

The most important feature of people Houses established in 1932 from the point of early period of Turkisn history has been the activities of explaining the prıncipal s of Kemalist reforms to people practically with the easiest way. It has beeeb noticed that new living ways have been formed with Kemalist reforms consideringthe feature of the districts where people houses were established. In the early years when reading and wrıting rates were very low, economic problems were seen highly, people houses have been the key of social and cultural developments with a great organization. This has got a more different meaning to the province. Kemalist reforms, republican values, modern appearance of social and cultural lives have been understood by means of people houses also in Odemish, a big town in Little Meander River basin, in the West Anatolia.

Anahtar Kelimeler

• Odemish,Turkish Ocajks,People House,Modernization,Republican People Party

Modernleşme Sürecinde Ödemiş Halkevî’nin Kuruluşu ve Faaliyetleri

Öz

1932 yılında kurulmuş olan halkevlerinin yakın dönem Türkiye tarihi açısından en büyük özelliği Kemalist devrımlerin ilkelerinin pratikte halka en kolay yolla ulaştırılması yönünde gerçekleştirdiği faaliyetlerdi. Kemalist devrimlerle şekillenen yeni yaşam biçimlerinin halkevlerinin kurulduğu bölge özellikleri göz önünde bulundurularak düzenlediği dikkatlerden kaçmadı. Okuma yazmanın çok düşük olduğu, ekonomik sorunların pençesinde kıvranan Türkiye’de halkevleri Cumhuriyetin ilk yıllarında tavandan tabana büyük bir örgütlenme ile toplumsal ve kültürel kalkınmanın anahtarı olmuşlardır. Bu taşra için daha farklı bir anlam ifade ediyordu. Batı Anadolu’da Küçük Menderes Havzasında iri bir kasaba olan Ödemiş’te de Kemalist devrimler, cumhuriyet değerleri toplumsal ve kültürel yaşamın modem yüzü halkevi ile kendini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türk Ocakları,Ödemiş,Halkevi,Modernleşme,Cumhuriyet Halk Partisi Cumhuriyet Halk Partisi

Kaynakça

1. Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri I. III, C.IH, AKDT YK. Ankara 1989
2. Mete Tunçay, Türkiye Cumhuriyetinde Tek Parti Yönetiminin Kurulması (1923-1931), Yurt Yay., Ankara 1981
3. Çetin Yetkin, Türkiye’de Tek Parti Yönetimi (1930-1945), Altın Kitaplar Yay., İstanbul 1983
4. Anıl Çeçen, Atatürk’ün Kültür Kurumu Halkevleri, İstanbul 2000
5. Sefa Şimşek, Bir İdeolojik Seferberlik Deneyimi Halkevleri 1932-1951, İstanbul 2002
6. 19 Şubat 1932’de açılan Halkevleri şunlardır: Afyon, Ankara, Aydın, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Eminönü, Eskişehir, İzmir, Konya, Malatya, Samsun Halkevleri Faaliyet Raporları (1933,1934,1935), Ankara 1935
7. Anıl Çeçen, Atatürk’ün Kültür Kurumu Halkevleri, İstanbul 2000
8. Sefa Şimşek, Bir İdeolojik Seferberlik Deneyimi Halkevleri 1932-1951, İstanbul 2002

9. 19 Şubat 1932’de açılan Halkevleri şunlardır: Afyon, Ankara, Aydın, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Eminönü, Eskişehir, İzmir, Konya, Malatya, Samsun Halkevleri Faaliyet Raporları (1933,1934,1935), Ankara 1935
10. Yeni Ödemiş, Yıl: 1, Sayı: 1, Ödemiş 15 Teşrin-i Evvel 1935
11. 1339 Senesi İzmir Vilayet İstatistiği
12. Tevfik Çavdar, “Mütareke ve Milli Mücadele Döneminde Osmanlı Ekonomisi ve İzmir”, 1885-1985 Türkiye Ekonomisinin 100. Yılı, İzmir Ticaret Odası Sempozyumu, İzmir 1985
13. Ödemiş Ticaret ve Sanayi Odası Aziz Cumhuriyetin Onuncu Bayramına Armağanı, Ödemiş, 1933
14. Yeni Ödemiş, Yıl: 1, Sayı: 1, Ödemiş 15 Teşrin-i Evvel 1932
15. 1339 Senesi İzmir Vilayet İstatistiği
16. Tevfik Çavdar, “Mütareke ve Milli Mücadele Döneminde Osmanlı Ekonomisi ve İzmir”, 1885-1985 Türkiye Ekonomisinin 100. Yılı, İzmir Ticaret Odası Sempozyumu, İzmir 1985
17. Ödemiş Ticaret ve Sanayi Odası Aziz Cumhuriyetin Onuncu Bayramına Armağanı, Ödemiş, 1933
18. Ödemiş Türk Ocağı Karar Defteri, a.g.arşiv
19. İbrahim Karaer, a.g.e
20. Sada-yı Hak, 6 Nisan 1340
21. Hizmet, 18 Mayıs 1928., Günver Güneş, Ödemiş Türk Ocağı
22. Hizmet, 26 Mayıs 1926
23. Ödemiş Türk Ocağı Karar Defteri, a.g.arşiv, (1929-1930), Hizmet, 18 Şubat 1929
24. İbrahim Karaer, a.g.e, s,169, Anadolu, 23 Şubat 1931
25. Sada-yı Hak, 24 Şubat 1924
26. Türk İli, 14 Eylül 1341, Yanık Yurt, 6 Teşrin-i Evvel 1341
27. Anadolu, 10 Teşrin-İ Sanİ 1925
28. Hizmet, 17 Haziran 1926
29. Hizmet, 16 Temmuz 1928
30. Ödemiş Türk Ocağı Karar Defteri, a.g.arşiv (1929-1930)
31. Hizmet, 9 Mayıs 1928
32. Hizmet, 8 Teşrİn-i Evvel 1929
33. Ödemiş Türk Ocağı Karar Defteri, a.g.arşiv (1929-1930)
34. Tevfık Çavdar “Halkevleri” Cumhuriyet Dönemi” Türkiye Ansiklopedisi, İstanbul 1984, Anıl Çeçen, Halkevleri, Ankara 1990
35. Kaya Bengisu, Koca Doktor Mustafa Bengisu, İzmir 1993, s. 105., Anadolu, 23 Şubat 1934
36. Günver Güneş, “Cumhuriyet Öğretmeni Eyüp Hamdi Akman”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: IV, Sayı: 11, İzmir 2005
37. Anadolu, 19 Mart 1934
38. Halkevlerinin 1934 Senesi Faaliyetleri Raporları Hulasası, Ankara 1935
39. “Geçen Yılda Halkevleri Nasıl Çalıştı”, Halkevleri Yıldönümü Broşürü, Ankara 1937
40. “Halkevleri Haberleri”, Ülkü, Sayı 66, Ağustos 1938
41. Müteferrik Maarif İstatistikleri, Ankara (1938-1939)
42. Müteferrik Maarif İstatistikleri, Ankara (1943-1944)
43. Anadolu 13 Mart 1945., Neşe G. Yeşilkaya, Halkevleri: İdeoloji ve Mimarlık, İletişim Yayınlan, İst. 1999
44. Efe 20 Mart 1948
45. Kaya Bengisu, a.g.e.
46. “Ödemiş Halkevi Konferanslarından”, Yeni Ödemiş, yıl 2, S. 16, 15 Şubat 1936
47. Yeni Asır 4 Teşrin-1 Suni 1934, Anadolu 27 Mart 1935
48. “Ödemiş”, Ege Tecim ve Endüstri Büyük Klavuzu, İzmir 1937, Anadolu 28 Eylül 1947
49. Halkevlerinin 1935 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası, Ankara 1936 Halkevlerinin 1934 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
50. Halkevlerinin 1935 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
51. Anadolu 4 Haziran 1937, Efe 29 Mart 1947
52. Yeni Asır 29 Ocak 1946, Yeni Asır 7 Nisan 1946, Efe 14 Şubat 1948, Anadolu 20 Kasım 1949
53. Halkevlerinin 1935 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
54. Halkevlerinin 1934 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
55. Halkevlerinin 1937 Senesi Çalışma Raporu, Ankara 1937, Anadolu 15 Ağustos 1936
56. Nurhan KARADAĞ, Halkevleri Tiyatro Çalışmaları (1932-1951), Ankara 1998
57. Anadolu 10 Haziran 1934, Yeni Asır 2 Teşrin-I Sanİ 1934, Anadolu 23 Şubat 1938, Anadolu 1 Mart 1941, Anadolu 27 Mayıs 1944, Ödemiş 6 Şubat 1948, Efe 10 Nisan 1948, Ödemiş 9 Nisan 1948
58. Anadolu 18 Haziran 1934
59. Halkevlerinin 1935 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
60. Halkevlerinin 1934 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
61. Halkevlerinin 1935 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası Anadolu, 31 Mayıs 1948
62. Anadolu, 22 Ağustos 1936
63. Anadolu, 30 Temmuz 1942
64. Anadolu, 28 Şubat 1937
65. Efe, 1 Mayıs 1948 Ödemiş 7 Mayıs 1948
66. Halkevlerinin 1934 Senesi Faaliyet Raporu Hulasası
67. İzmir Postası, 16 Kanun-I Evvel 1934
68. Halkevlerinin 1935 Senesi Faaliyet Raporu Hulasası, Ege Tecim ve Endüstri Büyük Kılavuzu
69. Halkevlerinin 1937 Yılı Çalışma Raporu, Ankara 1938
70. İzmir Postası, 10 Kanun-ı Evvel 1934
71. ‘"Ödemiş Halkevi Faaliyetlerinden”, Yeni Asır 25 Kanun-i Evvel 1942
72. “Ödemiş Halkevi Sosyal Yardım Kolunun Yardımları”, Anadolu 26 Şubat 1943
73. Efe 19 Temmuz 1947, Yeni Asır 19 Aralık 1947
74. Anadolu 19 Nisan 1934
75. Anadolu 9 Kasım 1947, Ödemiş 25 Mart 1949
76. “Ödemiş Halkevinde Zehirli Gazlardan Korunma Kursları” Yeni Ödemiş, Yıl 4, Sayı 15, Ödemiş 1935
77. Günver Güneş, “Cumhuriyet Öğretmeni: Eyüp Hamdi Akman”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: IV, sayı. 11, Yıl:2004-2005, İzmir 2005
78. Halkevlerinin 1934 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
79. Halkevlerinin 1935 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
80. Tecim ve Endüstri Büyük Kılavuzu
81. ‘"Ödemiş Köylerinde Kalkınma”, Yeni Asır 19 Aralık 1947
82. Halkevlerinin 1935 Senesi Faaliyet Raporları Hulasası
83. Yeni Asır, 19 Aralık 1947 “CHP Büyük Kurultayının Kararı”, Ulus 28 Kasım 1947, “Halkevlerinin Geleceği, Ulus 28 Kasım 1947
84. Tarhan ERDEM, İ. Selçuk EREZ, Kuruluşlarının Yıldönümü Halkevleri (1923- 1951-1963), CHP İstanbul İl Gençlik Kolu Yay., İstanbul 1963, s.7, Anıl Çeçen, a.g.e.