Council of Saltanate Were Make in Armistice Period

Öz

The Ottomans constituted some assemblies, like şura (council) or similar councils which were accepted as the components of the Islamic or Turkish State tradition. Ottoman administrators tried to overcome the crisis by that method, During the time of Armistice, first saltanate council was met in order to discuss the some vital subjects like invasion of İzmir, and then arousing the indignation caused by this invasion, and being rescued the country from the disintegration, ete. Second council was constituted in order to argue whether to accept the Peace Treaty of Sevr. Actually, it is too clear that the second council was realized by the government to make the common people ratify the decision taken before.

Anahtar Kelimeler

• Armistice Period,Council (Şûrâ),Council of Saltanate,Peace Treaty of Sevr,İstanbul Government,Damat Ferit Pasha

Mütareke Dönemi’nde Yapılan Saltanat Şûrâları

Öz

İslâm ve Türk Devlet geleneğinin bir unsuru sayılan şûrâ ve şûrâ benzeri Meclisler, OsmanlIlar tarafından da oluşturuldu. Osmanlı yöneticileri yaşanılan bunalımları bu yöntemle aşmaya çalıştılar. Mütareke döneminde ilk saltanat şûrâsı, İzmir’in işgali, bu işgalin toplumda yarattığı infiali ve ülkenin parçalanmaktan kurtarılması gibi yaşamsal konulan görüşmek üzere toplandı. İkincisi ise, Sevr Barış Antlaşması’nın kabul edilmesi, ya da edilmemesi sorununu tartışmak üzere oluşturuldu. Aslında İkincisi, iktidarın daha önce verdiği kararı geniş bir kitleye onaylattırmak için gerçekleştirildi. Anayasa ile çerçevesi çizilen meşruti sistemde dayanağı olmayan bu tür çözümler, yönetici elitin sorumluluğunu hafifletmediği gibi ülkenin kurtarılmasına da katkıda bulunmadı. Elbette halkla beraber çözümün aranması gerekirdi.

Anahtar Kelimeler

• Mütareke Dönemi,Şûrâ,Saltanat Şûrası,Sevr Barış Antlaşması,İstanbul Hükümeti,Damat Ferit Paşa

Kaynakça

1. Yunanlıların İzmir’i işgal etmeleri ve insanlık dışı hareketleri için bkz. Zeki An kan Mütareke ve İşgal Dönemi İzmir Basını (30 Ekim 1918-8 Eylül 1922), Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 1989
2. Nail Morali,Mütarekede İzmir Olayları, TTK, Ankara: 1973
3. Engin Berber, Sancılı Yıllar: İzmir 1918-1922 Mütareke ve Yunan İşgali Döneminde İzmir Sancağı, Ayraç Yayınevi, Ankara, 1997
4. Mahmut Kemal İnal, OsmanlI Devrinde Son sadrazamlar, C.4, Maarif Basımevi, İstanbul, 1953
5. Bir Devlet Adamının Mehmet Tevfik Beyin (Bİren) II. Abdülhamid, Meşrutiyet ve Mütareke Devri Hatıraları, C.2, (Yayma Hazırlayan: F. Rezzan Hürmen), Arma Yayınları, İstanbul, 1993
6. Mehmet Tevfik Beyin (Bireıı) II. Abdiil- hanıid, Meşrutiyet ve Mütareke Devri Hatıraları, C.2
7. Mithat Sertoğlu, “ Mütareke Devrinde Saltanat Şûrası ve Milli Şura Hazırlıkları (Gizli Belgeler)’’ , Belgelerle Türk Tarihî Dergisi, Sayı: 22, (Temmuz 1969)
8. Mithat Sertoğlu, “Mütareke Devrinde Saltanat Şûrası ve Milli Şûıâ Hazırlıkları. Gizli Belgeler II.”, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Sayı: 23, Fethi Tevetoğlu. Milli Mücadele Dönemindeki Kuruluşlar, TTK, Ankara, 1991

9. Mine Erol, Türkiye’da Amerikan Mandası Meselesi (1919-1920), Giresun, 1972
10. Kadir Kasalak, Milli Mücadele’de Manda ve Himaye Meselesi, Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1993, s. 53 v.d,; Koloğlu, a.g.e.
11. Milletler Cemiyeti Misakı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dış Münasebetler Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1957
12. Hürriyet ve İtilaf Partisi’ni temsîlen Sadık Bey ve Zeynelâbidin Efendi katılmışlardır, Bkz, Tu- naya, a.g.e., C, 2
13. Belgenin tam metni için bkz. “ Şurâ-yı Saltanatta Sadık Efendi”, Alemdar, 28 Mayıs 1335 (1919), No: 156/1466
14. T.C. Başbakanlık Devlet Ar-şivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1994
15. Osmanlı Belgelerinde Ermeniler (1915-1920)
16. Nejdet Bilgi, Ermeni Tehciri ve Boğazlayan Kaymakamı Mehmed Kemal Bey’in Yargılanması, Köksav Yayınları, Ankara, 1999
17. “ Şûrâ-yı Saltanat” Vakit, 27 Mayıs 1335 <1919), No: 568, s.l; Tasvir-ı Efkâr, 27 Mayıs 1335 (1919), No: 2737
18. Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk-Söylev, C.3, TTK, An¬kara, 1989
19. “Şûrâ-yı Saltanat”, Vakit, 27 Mayıs 1335 (1919), No: 568
20. Melımed Asım, “Fikir Cereyanları”, Vakit, 27 Mayıs 1335 (1919), No; 569
21. Refii Cevad, “Şûrâ-yı Saltanat ve Vaziyet-i Hazıra”, Alemdar, 28 Mayıs 1335 (1919), No: 156/1466
22. Şûrâ-yı Saltanatın İntİbâ’lan”, Vakit, 28 Mayıs 1335 (1919), No:569
23. “Bir İctinıa”, Vakit, 28 Mayıs 1335 (1919), No:569
24. Tasviri Efkâr, 1 Haziran 1335 (1919), No: 2742, s.l; Tilrkgeldi, a.g.e. ''Meclis-i Meşveretin İçtimâi”, Alemdar, 23 Temmuz 1336 (1920), No: 578/2878, s.l; “İmza Meselesi ve Şûrâ-yı Saltanat”, Vakit, 22 Temmuz 1336 (1920), No: 943
25. Ali Kemal, “Efkâr-ı Umumiye”, Peyam-ı Sabah, 19 Temmuz 1336(1920), No: 11017
26. “Şûrâ-yı Saltanat Meselesi”, Alemdar, 16 Temmuz 1336 (1920), No: 571/2871
27. Takviın-i Vekâyi, 24 Temmuz 1336 (1920). No: 3911
28. Takvim-i Vekâyi, 24 Temmuz 1336 (1920), No: 3911, s.4.; Göztepe, a.g.e.
29. Takvim-i Vekâyi, 24 Temmuz 1336 (1920), No: 3911, s.4.; Göztepe, a.g.e.
30. Takvhn-i Vekâyi, 24 Temmuz 1336 (1920),No:3911,s.4-5.;Sirel,a.g.m.
31. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 1, İçtima Senesi: 1, C.l, TBMM Matbaası, Ankara: 1959
32. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre:!, İçtima Senesi:!, C.2, TBMM Basımevi, Ankara: 1981
33. Atatürk’ün Tamim,Telgraf ve Beyannameleri (1917-1938), C.4,Türk İnkılâp Tarihi Ensti¬tüsü Yayınları, Ankara, 1964
34. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: 1,İçtima Senesi: l,C.l
35. TBMM Zabıt Ceridesi,Devre: 1 ,İçtima Senesi:l,C.2
36. Yücel Ozkaya, “Güney, Güney-Doğu’da Savunmalar ve 1920 Senesindeki Siyasi Olaylar”, Milli Mücadele Tarİhi-Makaleler, (Yayına Hazırlayan: Berna Türkdoğan), Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara
37. Halûk v. Saltukgil, “ Sevr Muahedesi ve Merkezî İslâm Cemiyeti’nin İtirazı”, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Sayı: 10, (1968)
38. TBMM Zabıt Ceridesi, Devreli, İçtima Senesi:!, C. 3, TBMM Matbaası, Ankara, 1981
39. Mete Tunçay, “Sevres’e Karşı Anadolu’nun Bir Yayını :Tiirk Muahede-i Sulhiyyesi ve Mahİyet- İ Hakikiyesi”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi , C. XXXIV,No: 1-4, (Ocak 1979)
40. Ali Kemal, “Muahedenin Tatbiki”, Peyam-ı Sabah, 23 Temmuz 1339 (1920) ,No: 11020 B.O.A., BEO,Meşihat Giden, Dosya No: 348246
41. B.O.A. BEO.,Meşihat-Giden,No; 348246
42. “Muahedenin Tatbiki Meselesi”, Peyam-ı Sabah, 29 Temmuz 1336 (1920) , No: 11026
43. B.O.A., B.E.O.,Meşihat-Giden,Doya No:348546
44. B.O.A., B.E.O. , Meşihat-Gİden,Dosya No: 348876
45. B.O.A., B.E.O., Meşihat-Giden.Dosya No: 34988
46. B.O.A., B.E.O., Meşihat-Giden.Dosya No: 349881
47. B.O.A., B.E.O., Meşihat-Gideıı.Dosya No: 349881.