“The Nationalization” of Government Activities in Turkish Business Life

Öz

Because of the other sanctions and the capitulatİons in the Ottoman Empire, Turkish people weren’t given jobs or were given second-class jobs in the first years of the Republic Era. For this reasoıı, Republic Administ- ration began to discriminate the employees working for governments and companies according to their relİgions and nationalities. Those who aren’t Turkish were dismissed and the Turkish ones toak their positions. Legal and structural arrangements were also made. Foreigners only worked in the jobs, which needed qualification. îf there were no qualified Turkish people then foreigners would be able to work in the companies with the con- dition of permission from the govemment.

Anahtar Kelimeler

• Minorities,Companies,Qualified Persons,Racism,Working Life

Türkiye’de Çalışma Hayatının Millileştirilmesi

Öz

Osmanlı Devleti’nde Kapitülasyonlar ve diğer uygulamalardan dolayı, Cumhuriyet devrinin başlarında bazı işyerlerinde Türkler ya çalıştırılmıyor, veya ikinci sınıf işlere yerleştiriliyorlardı. Bundan dolayı Cumhuriyet idaresi kamuda ve özel şirketlerde çalışanları din ve milliyetlerine göre ayırmaya başladı. Türk olmayanları işinden çıkartıp yerlerine Türkleri yerleştirdiler. Bu konuda yasal ve İdarî düzenlemeler de yapıldı. Yabancılar ancak, vasıflı Türk bulunmaması ve Bakanlar Kururlundan izin çıkması şartıyla çalışabileceklerdi.

Anahtar Kelimeler

• Azınlıklar,Şirketler,Kalifiye Elemanlar,Irkçılık,Çalışma Hayatı

Kaynakça

1. 1760 No’lu Samsun Şer’iye Sicili, v. 20 a, h. 1. ve v, 22 b, h. 2
2. Kemal Karpat, ’Türkler (Osmanlılar)” İslam Ansiklopedisi, c. XII/2
3. Stefanos Yerasimos, Az Gelişmişlik Sürecinde Türkiye, İst. , 1986
4. Tanzimat’ta Şehir ve Belediye” 150. Yılında Tanzimat, TTK Yay. , Ankara
5. Y. S. Tezei, Cumhuriyet Dönemi Türkiye İktisadi Tarihi, İst. , 1994
6. Şevket Pamuk, OsmanlI Ekonomisinde Bağımlılık ve Büyüme 1820-1913, Tarih Vakfı Yay. , İst. , 1994
7. Orhan Kol oğlu, “Osmanlı Devleti’nde Tröstler ve Basın” Tarih ve Toplum 5 Eylül 1987, c. 8
8. Ağaoğlu A., İhtilal mi İnkılap mı?, Ank. , 1942

9. Ayhan Aktar, Varlık Vergisi ve Türkleştirme Politikaları, İletişim Yay. , İst. , 2000
10. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi(BCA) Bakanlar Kurulu Kararnameleri Katalogu (BKKK) 030.10/64.427.36
11. Zafer Toprak, Türkiye’de “Milli İktisat” (1908-1918), Yurt Yay., Ank. , 1982
12. TBMM Gizli Celse Zabıtları, c. IV, İş Bankası Yay. , Ank, , 1985
13. “Şirketlerde Dil Kavgası” TTK XIV. Türk Tarih Kongresi Bildiriler
14. Murat Koraltürk, “Türk Çalıştırma Derneği” Tarih ve Toplum, C. 28, S. 164
15. Y. Selim Karakışla, ”Türk Çalıştırma Derneği” Toplumsal Tarih, S. 105, Eylül 2002
16. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Bayındırlık Bakanlığı Katalogu(BBK), 230/ 57. 5. 4
17. Rıfat N. Bali, Cumhuriyet Yıllarında Türkiye Yahudileri Bir Türkleştirme Serüveni(1923- 1945), İst. 2001
18. BCA, BEK 230/ 88. 16. 5, belge 4 a ve 230/ 28. 4. 17
19. BCA, BEK 230/ 88. 16. 5, belge 4 b
20. BCA, BKK, 030. 18. 1. 1/3. 23. 17 ek:95-10
21. Türk İnkılap Tarihî Enstitüsü (TİTE) Arşivi, kutu: 178, belge 67
22. Düstur, t. 3, c. 4
23. Düstur, t. 3, c. 4, s. 99
24. BCA, BBK, 230/ 28. 24. 16
25. BCA, BBK, 230/ 124. 5. 2
26. BCA, BBK, 230/ 29. 25. 2
27. BCA, BBK, 230/ 74. 35. 26
28. BCA, EBK, 230/ 13. 52. 4
29. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü (TİTE) Arşivi, kutu: 27, belge: 130
30. TİTE Arşivi, kutu: 176, belge: 59, kutu: 179, belge 18 ve kutu:180, belge:13
31. BCA, BEK, 230/ 28. 24. 17
32. BCA, BBK, s. 150-154
33. BCA, BBK 230/ 60.21.2
34. Falih Rıfkı Atay, Yeni Rusya, Ankara 1931
35. Glascnek, Faşist Alman Propagandası.
36. Korkmaz Alemdar, İletişim ve Tarih, İmge Kıtabevj, Ankara, 1996
37. BCA, (BKK), 30. 18. 1. 2/ 3. 30. 6
38. Düstur, tertip: 3, cilt: 13
39. Düstur, t. 3, c. 13.