Şeyhülislam Mustafa Sabri'nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları

Ali Sarıkoyuncu

Şeyhülislam Mustafa Sabri'nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları

Öz

I. Dünya Savaşı'na son veren Mondros Ateşkesi (30 Ekim 1918), emperyalist devletlerin asırlardan beri çözmeye çalıştıkları "Şark Meselesi"™ nihayete erdirmiş görünüyordu. I. Dünya savaşı sona erdiğinde Osmanlı İmparatorluğu artık tarihe karışıyordu. Hasta Adam'ın mirası İtilaf Bloku tarafından yağmalanıyordu*1. Bu korkunç tablo Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ayak basması ile değişti. O, "Milli İntibah" diye tanımladığı Türk Milleti'ndeki uyanışı, ulusal bağımsızlık ve ulusal egemenlik hareketinin dinamik gücü yaptı. O’nun önderliğindeki bu milli uyanış çok din adamının da destek ve çabalarıyla kısa zamanda yurdun her köşesinde tezahür etmişti. Bununla birlikte kimi din adamları da Milli Mücadele ve onun lideri Mustafa Kemal aleyhinde davranmışlar hatta bu menfi tutumlarını Cumhuriyet sonrasında da sürdürmüşlerdir. tşte bu din adamlarından birisi de Mustafa Sabri Efendi'dir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Kurat, Yuluğ Tekin, Osmanlı İmparatorluğu'nun Paylaşılması, Kalite Matbaası, Ankara 1976.
Kutay, Cemal, Kurtuluşun ve Cumhuriyetin Manevi Mimarları, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayını, Ankara (Tarihsiz).
Mısırlıoğlu, Kadir, Kurtuluş Savaşında Sarıklı Mücahitler, 2. baskı İstanbul 1969.
Sarıkoyuncu, Ali, "Milli Mücadele'de Denizli Müftüsü Ahmet Hulusi Efendi" Diyanet Dergisi Cilt: 27, Sayı: 4( Ekim-Kasım-Aralık 1991) s. 239-292.
Sankoyuncu, Ali, "İlk Diyanet İşleri Başkanı M. Rifat Efendi' (Börekçi) nin Milli Mücadele Tarihimizdeki Yeri" Türk Kültürü Yıl :XXX, Sayı: 350, (Haziran 1992) s. 15-30.
Sarıkoyuncu, Ali, Milli Mücadele'de Din Adamları I, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayını, Ankara, 1995.
Altunsu, Abdülkadir, Osmanlı Şeyhülislamları, Ankara 1972.
Pakalın, M.Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimler Sözlüğü, C.2, İstanbul 1971. s.14-15.

Ebül 'ulâ Mardin, Huzur Dersleri, İstanbul 1966, Cilt: II-III, s. 350.
Akbulut, Ahmet, "Şeyhülislâm Mustafa Sabrı ve Görüşleri (1869-1954)", İslam! Araştırmalar, Cilt: 6, Sayı: 1, s.32.
İlmiye Salnamesi, İstanbul 1341, sayfa 94.
Aksoy, Mehmet, Beyanü'l-Hak ve Mustafa Sabri, Ankara Üniversitesi Türk İnkilâp Tarihi Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara 1989, s.41.
İz, Mahir, Yılların İzi, İstanbul 1979.
İnal, İbnü'I-Emin Mahmut, Son Sadrazamlar, Cilt: 4, İstanbul 1992.
Mazıcı, Nurşen, Belgelerle Atatürk Döneminde Muhalefet, İstanbul 1984.
Alemdar Gazetesi, (10 Şubat 1921) sayfa 1 - 2.
Sabri, Mustafa, Dini Mücedditler, İstanbul 1977.
Soysal, İlhamı, Kurtuluş Savaşında İşbirlikçiler, İstanbul, 1985.
Akgün, Seçil, Halifeliğin Kaldırılması ve Laiklik (1924-1928), Turhan Kitabevİ, Ankara, (Tarihsiz).
Selek, Sabahattin, Milli Mücadele, İstanbul, 1982, Cilt 2.
Karay, Refik Halid, Minelbab İlelmihrab, Tan gazetesi yayını, İstanbul, 1964.
Ateş, Toktamış, Türk Devrim Tarihi, 3. baskı, Filiz Kitabevi İstanbul 1989.
Aybars, Ergün, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I, İzmir, 1984.
Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Arşivi, Kİ: 492, D:2 (70)Fh:l,5).
Türkgeldi, Ali Fuat, Görüp İşittiklerim, Ankara 1949.
Kandemir, Feridun, "Boğazlıyan Kaymakamı Nasıl Asıldı, Tarih Hazînesi, Yıl: 1, Sayı: 12 (Temmuz 1951) s. 575-577.
Tunaya, Tarık Zafer, Türkiye'de Siyasal Partiler,Cilt: II, İstanbul 1986.
Genelkurmay Başkanlığı Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı (ATAŞE) Arşivi KI: 86, D: 144 (318) Fh: 240.
Özkaya, Yücel, "Ulusal Bağımsızlık Savaşı boyunca Yararlı ve Zararlı Demekler" Atatürk araştırma Merkezi Dergisi, Cilt: IV. Sayı: 10 (Kasım 1987), s. 179.
Kabataş, Orhan, Millî Mücadele Dönemi Beyânnameleri ve Basım, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi yayını, Ankara 1990.
Türk İstiklal Harbi, Cilt: VI, (İç Ayaklanmalar 1919-1921), Genelkurmay Başkanlığı yayım, Ankara 1964.
Karabekir, Kazım, İstiklal Harbimiz, 2. Baskı İstanbul 1969.
Aydemir, Şevket Süreyya, Tek adam Mustafa Kemal, İstanbul 1969, Cilt: II.
Kinross, Lord, Atatürk Bir Milletin Doğuşu, çev. Necdet Sander, 8. Baskı İstanbul 1981.
Atatürk, M. Kemal, Nutuk, Bugünkü dille yayına hazırlayan Prof.Dr. Zeynep Korkmaz, Atatürk'ün Doğumunun 100. Yılı Kutlama Koordinasyon Kurulu Yayını, Cilt: II.
Giritli, İsmet, Günümüzün Işığında Atatürk ve Atatürkçülük, 2. baskı İstanbul 1990.
Çaycı, Abdurrahman, "Atatürk’ün uygarlık Anlayışı" Atatürk Konferansları VI, 1963-1974, Türk Tarih Kurumu Yayını, Ankara 1977.
Mumcu, Ahmet, Ergun Özbudun, Turan Feyzioğlu, Yüksel Ülker, İ. Agah Çubukçu, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II, Ankara, 1986.
Muncu, Ahmet, Tarih Açısından Türk Devriminin Temelleri ve Gelişimi, 4. baskı, Ankara 1976.
Eroğlu, Hamza, Türk Devrim Tarihi, 5. baskı, Ankara 1977.
Özkaya, Yücel, Türk İstiklal Savaşı ve Cumhuriyet Tarihi, Ankara 1991.
Kaymaz, Nejat, "Türk Kurtuluş Savaşının Tarihsel Konumu ve Niteliği" Belleten, Cilt; 40, Sayı: 159, s. 616.
Sabri, Mustafa, Mevkufu'l Akl ve'l-Alim miıı Rabbi'l Alemîn ve İbadihi'I-Murselîn, Kahire 1950, Cilt; I.
Beyanü'l-hak Gazetesi, Sayı; VII, 21 Şevval 1326.
Sabri, Mustafa, Meseleler, Sadeleştiren; Osman Nuri Giirsoy, İstanbul, 1978.
Mısıroğlu, Kadir, İslam Yazısına Dair, 2. baskı İstanbul, 1993.
Giritli, İsmet, "Atatürk Cumhuriyeti'nin laiklik İlkesi" Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı; 4 (Kasım 198), s.57.
Ateş, Toklamış, Bilmek ve Bilmemek, Tekin Yayınevi, İstanbul, 1989.
Soysal, İlhami, Yüzellilikler, İstanbul 1985.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ali Sarıkoyuncu Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Kasım 1997

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 1997

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1997 Cilt: 8 Sayı: 39

IZ

https://izlik.org/JA89GJ29AL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sarıkoyuncu, A. (1997). Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 8(39), 788-812. https://izlik.org/JA89GJ29AL

AMA

1.Sarıkoyuncu A. Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları. ATAM Dergisi. 1997;8(39):788-812. https://izlik.org/JA89GJ29AL

Chicago

Sarıkoyuncu, Ali. 1997. “Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 8 (39): 788-812. https://izlik.org/JA89GJ29AL.

EndNote

Sarıkoyuncu A (01 Kasım 1997) Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 8 39 788–812.

IEEE

[1]A. Sarıkoyuncu, “Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları”, ATAM Dergisi, c. 8, sy 39, ss. 788–812, Kas. 1997, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89GJ29AL

ISNAD

Sarıkoyuncu, Ali. “Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 8/39 (01 Kasım 1997): 788-812. https://izlik.org/JA89GJ29AL.

JAMA

1.Sarıkoyuncu A. Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları. ATAM Dergisi. 1997;8:788–812.

MLA

Sarıkoyuncu, Ali. “Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, c. 8, sy 39, Kasım 1997, ss. 788-12, https://izlik.org/JA89GJ29AL.

Vancouver

1.Ali Sarıkoyuncu. Şeyhülislam Mustafa Sabri’nin Milli Mücadele Ve Atatürk İnkılâpları Karşıtı Tutum Ve Davranışları. ATAM Dergisi [Internet]. 01 Kasım 1997;8(39):788-812. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89GJ29AL