ULUSLARARASI AFET HUKUKU: GELİŞİMİ, AMAÇLARI, KAPSAMI, ELEŞTİRİLERİ
Öz
Afet; canlı yaşamını durduran veya kesintiye uğratan, yerel kaynaklarla mücadele etmenin mümkün olmadığı, can ve mal kayıpları meydana getiren doğal, teknolojik ve insan kaynaklı olaylar olarak tanımlanmaktadır. Dünya genelinde yaşanan afetler sayı ve şiddet bakımından günden güne artış göstermekle birlikte teknolojik, askeri ve sosyolojik gelişmeler de afet tiplerini çeşitlendirerek kriz yönetimini zor hale getirmiştir. Afetlerin yıkıcı etkilerinden kaynaklanan can ve mal kayıplarını en aza indirmek amacıyla ulusal ve uluslararası çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmektedir.
Afet kaynaklı kriz durumlarına müdahale süreçlerindeki bürokratik engelleri aşma, acil durum koordinasyonunu etkin kılma, afet hukukundan kaynaklı sorumluluk standartlarını belirleme amaçlarıyla kabul edilen Uluslararası Afet Hukuku (IDRL) da bu çalışmalar arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, IDRL’nin gelişim süreçleri, hedefleri ve mevcut yapısına ilişkin eleştirilerin açıklanması çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır.
Araştırmada IDRL’nin; risk analizi, kurumlararası koordinasyon ve uluslararası afet hukukunu standartlaştırması konularında önemli ilkeler içerdiği; etkin bir şekilde uygulanması durumunda toplumsal afet direncini artıracağı sonucuna ulaşılmıştır. Esnek hukuk normlarını içermesi, yardımcı aktör mekanizmasını ilkeler arasında detaylı bir şekilde ele alması, kabul edilen hükümlerin iç hukuka aktarılmasında yetersiz kalması gibi durumlar uyum düzeyini ve etkinliği düşüren nedenler arasında sıralanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albayrak, Gökhan. “Afetten Etkilenen Devletin İnsani Yardımlara Keyfi Olarak Rıza Göstermemesi Sorunu: Uluslararası Hukuk Açısından Myanmar Nargiz Kasırgası Örneği.” TBB Dergisi 146, (Haziran, 2020): 55-76.
- Bannon, Victoria. International Disaster Response Laws (IDRL) Project Report 2002-2003. Geneva: International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies, December 2003.
- Bookmiller, Kirsten Nakjavani. “Professional Standards and Legal Standard Setting.” Vanderbilt Law Review 48, no.4 (October, 2015): 957-984.
- British Red Cross. Analysis of Law in the United Kingdom pertaining to Cross-Border Disaster Relief. London: British İnstitute of İnternational and Comparative Law, 2010.
- Carnegie, Allison ve Dolan, Lindsay R. “The Effects of Rejecting Aid on Recipients” Reputations: Evidence From Natural Disaster Responses.” The Review of International Organizations 16, no. 3 (Ağustos, 2021): 495-519. https://doi.org/10.1007/s11558-020-09393-y
- Cazala, Julien. “Le Soft Law İnternational Entre İnspiration et Aspiration,” Revue İnterdisciplinaire d'études Juridiques 66, (January, 2011): 41-84.
- Clement, Claire. “International Disaster Response Laws, Rules, and Principles: A Pragmatic Approach to Strengthening International Disaster Response Mechanisms.” içinde The International Law of Disaster Relief, Editörler David Caron, Michael Kelly ve Anastasia Telesetsky, 67-88. New York: Cambridge University Press, 2014.
- CRED. Human Cost of Disaster An Overview of the Last 20 Years 2000-2019. Brussels: United Nations, 2020.
- de Guttry, Andrea. “International Disaster Response Law.” içinde Surveying the Law, Editörler Andrea de Guttry, Marco Gestri ve Gabriella Venturini, (Hague: Asser Press, 2012), 3-44.
- EİRD. “Yokohama Strategy and Plan of Action for a Safer World.” Erişim 25 Mart 2023. https://www.eird.org/fulltext/Yokohama- strategy/Yokohama%20Strategy%20and%20Plan%20of%20Action%20for%20a%20Safer%20World.pdf.