DEPREM SONRASI MEKANSAL ALAN KARARLARININ OLAĞANÜSTÜ HAL KARARNAMELERİ İLE DÜZENLENMESİ HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME
Öz
6 Şubat Depremi’nin ardından depremden etkilenen illerde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında çıkarılan 126 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, depremzedelerin barınma ihtiyacını karşılamaya dönük olarak kesin ve geçici iskan alanlarının belirlenmesine ilişkin düzenlemeler içermektedir. Anayasa Mahkemesi’nin olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi adıyla çıkarılan kararnamelerin anayasallık denetimine tâbi olmadığını hükme bağlayan 2016 tarihli son içtihadı uyarınca, 126 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin de kanunlaşmadığı sürece yargısal denetiminin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılabilir. Buna karşın hukuk düzeninin bütünlük ve tutarlılığı yönünden anılan kararnamenin anayasaya uygunluğunun tartışılması yine de anlamlıdır. Anayasa’nın olağanüstü hal kararnamelerinin olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda çıkarılabileceğine ilişkin hükmü karşısında, Anayasa Mahkemesi’nin eski ve yeni tarihli kararlarından hareketle, olağanüstü hal kararnamelerinin olağanüstü hal süresini aşan sürekli bir etkiye sahip olamayacağı görülmektedir. Bu makalede, 126 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin bir anlamda yeniden şehirleştirmeyi konu alan iskana ilişkin düzenlemelerinin mekânsal alan kullanımı, kamu mallarının mülkiyet rejimi ile temel hak ve özgürlükler üzerinde doğuracağı etkilerin kalıcılığı ve olağan hukuk düzenini geri dönüşü olmayacak biçimde başkalaştırma potansiyeliyle Anayasa’ya uygun olup olmadığı değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, İskan, Kalıcı Etki, Mekânsal Karar, Olağanüstü Hal
Kaynakça
- Abdulhakimoğulları, Erdal ve Fatmagül Kale. “Türk Anayasalarında Karşılaştırmalı Hukukta Konut Hakkı.” Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, no. 15 (2013): 15-38.
- Acerer, Sibel. “Afet Konutları Sorunu ve Deprem Örneğinde İncelenmesi.” Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, 1999.
- Aliefendioğlu, Yılmaz. “Anayasa Yargısı Açısından Olağanüstü Yönetim Usulleri.” Anayasa Yargısı 9 (1992): 411-434.
- Ardıçoğlu, M. Artuk. “Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi.” Ankara Barosu Dergisi 75 (2017): 19-51.
- Atar, Yavuz. “Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Anayasallık Denetimi.” Anayasa Yargısı 36, no. 1 (2019): 241-259.
- Balkır, Zehra Gönül. “Konut Hakkı ve İhlalleri: Kentli Hakkının Doğuşu.” IV. Sosyal Haklar Ulusal Sempozyumu (Muğla, 2012): 351-358.
- Bayram, Ferhat. “Sürdürülebilir Kentsel Gelişme: Araçlar ve Yaklaşımlar ve Türkiye.” içinde Cevat Geray’a Armağan (Ankara: Mülkiyeliler Birliği Yayınları No:25, 2001), 251- 264.
- Dalkılıç, Elvin Evrim, Zülfiye Yılmaz, Oktay Karaalp ve Aysu Gül Yılmaz (haz.). 10 İlde Deprem Nedeniyle Gündeme Gelen Hak İhlallerinin Giderilmesi İçin Anayasa ve İdare Hukuku Kapsamında Sorumluluk, İ.D. Bilkent Üniversitesi İnsan Hakları Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi. https://ihm.bilkent.edu.tr/wp-content/uploads/2023/02/Deprem-Bilgi-Notu-20-02-202238185.pdf
- Duran, Lûtfi. “Bunalım Kararnameleri.” Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C. 50, S. 3 (1995): 141-158.
- Eroğul, Cem, “Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Olağanüstü Yasa Gücünde Kararnamelerin TBMM'ce Onaylanması Sorunu”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C. 54, S. 4: 31-46.