6 ŞUBAT DEPREMLERİNİN ARDINDAN TOPLUMSAL CİNSİYET VE KADIN HAKLARI PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME
Öz
6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye’nin 11 ilinde yaşanan depremlerin ardından, deprem kuşağında bulunan ve yakın tarihinde bu nedenle çok ciddi kayıplar vermiş olan ülkemizde, önceki deneyimlerden ders çıkarılmadığına toplumun tüm kesimleri tanık olmuştur. Çalışma, toplumsal cinsiyet ve kadın hakları perspektifinden, bu depremleri izleyen süreçte ortaya çıkan eksik ve hatalı uygulamaları değerlendirmektedir. Yaşanan yıkımın boyutları, etkilenen nüfusun büyüklüğü ve coğrafyanın genişliği, afet sonrası “iyileş(tir)me ve yeniden inşa” sürecinin zamana yayılacağı saptamasına dayanarak, çalışmanın amacı, mevcut durumun toplumsal cinsiyet perspektifinden nesnel bir değerlendirmesini yapmaktadır. Böylece sorunlu ve eksik müdahale ve uygulamaların yanında, uluslararası ve ulusal düzenlemelerin gerektirdiği standartlarla bağdaşmayan yaklaşımların da deşifre edilmesi sağlanacak ve afet riski yönetimine ilişkin planlama, mevzuat ve yönetmeliklerle, sahadaki uygulamaların toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına yönelik dönüştürülmesi ve iyileştirilmesine dönük tartışmaya katkı sunulmaktır. Bu kapsamda, afet çalışmalarında benimsenen afet öncesi, afet sırası ve afet sonrası aşamaları takip edilmektedir. Bu metinde, toplumsal cinsiyet perspektifinden afetleri inceleyen akademik literatür ve benzer bir yaklaşımı benimseyen uluslararası düzenlemelere dayanarak bir çerçeve oluşturulmuştur ve Türkiye’deki afet strateji ve eylem planları ile ilgili mevzuat irdelenmektedir. Daha sonra ise konu ile ilgili alanda çalışmalar yürüten STK’ların raporlarına dayanarak, deprem sonrası durum tespitine odaklanılmaktadır. Son olarak toplumsal cinsiyet ve kadın haklarına duyarlı bir afet yönetimine dair önerilere yer verilmektedir.
Anahtar Kelimeler
toplumsal cinsiyet eşitliği, kadın hakları, afet, afet yönetim süreçleri, 6 Şubat 2023 Depremleri
Kaynakça
- Ahmad, Ayesha. “Conceptualizing disasters from a gender perspective.” Disasters: Core concepts and ethical theories, Eds. O’Mathúna, Dónal P., Vilius Dranseika, and Bert Gordijn. Springer Nature, (2018): 105-117.
- Ariyabandu, Madhavi M. “Gender issues in recovery from the December 2004 Indian Ocean tsunami: the case of Sri Lanka.” Earthquake spectra 22, no.3_suppl (2006): 759-775.
- Beşpınar, Zeynep. “Earthquake for Women: Effects of Earthquakes on Lives of Women in Van, Turkey”, (bildiri, ESA 2013 Conference, Torino, Italy, 27-31 August, 2013.)
- Duran, Resul. “Türkiye Aile Yapısında Evlat Edinme Üzerine Bir Değerlendirme Adoption of Family Structure on an Assessment of Turkey.” Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi 5, no. 1, (2021): 19-31.
- Enarson, Elaine, and Lourdes Meyreles. “International perspectives on gender and disaster: differences and possibilities.” International Journal of Sociology and Social Policy 24, no.10/11 (2004): 49-93.
- Fordham, Maureen. “The intersection of gender and social class in disaster: Balancing resilience and vulnerability.” International Journal of Mass Emergencies & Disasters 17, no. 1 (1999): 15-36.
- Gearhart, Sera, et al. “The impact of natural disasters on domestic violence: An analysis of reports of simple assault in Florida (1999–2007).” Violence and gender 5, no.2 (2018): 87-92.
- Işık, Özden, et al. “Are women in Turkey both risks and resources in disaster management?.” International journal of environmental research and public health 12, no. 6 (2015): 5758 5774.
- Malhotra, Anju, and Sidney Ruth Schuler. “Women’s empowerment as a variable in international development.” Measuring empowerment: Cross-disciplinary perspectives 1, no.1 (2005): 71-88.
- Kabeer, Naila. “Gender equality and women's empowerment: A critical analysis of the third millennium development goal 1.” Gender & development 13, no. 1 (2005): 13-24.