DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN TEŞVİKİ BAKIMINDAN YABANCI TÜZEL KİŞİLERİN TÜRKİYE’DE TAŞINMAZ İKTİSABI

Yıl 2025, Cilt: 83 Sayı: 1, 377 - 421, 15.01.2025

Gökçe Arıkan

https://doi.org/10.30915/abd.1536274

Öz

Doğrudan yabancı yatırımların, ülkelerin ekonomilerine ve gelişmelerine sağladığı katkılar dikkate alındığında pek çok devlet gibi Türkiye’nin de doğrudan yabancı yatırım çekmenin yollarını aradığı bir ortamda, doğrudan yabancı yatırım yapan yabancı şirketlerin, yabancı sermayeli şirketlerin ve uluslararası kuruluşların taşınmaz iktisabı önem arz etmektedir. Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na tabi yabancı tüzel kişilerin taşınmaz iktisabının, doğrudan yabancı yatırımların ülkeye çekilebilmesinde teşvik edici nitelikte olup olmadığı değerlendirilmektedir. Yabancı sermayeli şirketlerin faaliyetleri için gerekli olan taşınmazları iktisap etmelerinde, yetkili makamlardan izin alması yerine, Türk şirketleri ile aynı statüye tabi tutulmaları ya da yetkili makamlara bildirimde bulunmaları yönünde bir düzenleme, doğrudan yabancı yatırımların teşviki bakımından tercih edilmelidir.

Anahtar Kelimeler

taşınmaz iktisabı , yabancı tüzel kişi , doğrudan yabancı yatırım , yabancı şirket , yabancı sermayeli şirket

ACQUISITION OF REAL ESTATE IN TURKEY BY FOREIGN LEGAL ENTITIES IN TERMS OF THE INDUCEMENT OF FOREIGN DIRECT INVESTMENT

Öz

Considering the contributions of foreign direct investments to the economies and development of countries, in an environment where Turkey, like many other countries, is looking for ways to attract foreign direct investment, the acquisition of real estate by foreign companies, foreign-capital companies and international organizations making foreign direct investments is of great importance. It is being evaluated whether the real estate acquisition of foreign legal entities subject to the Foreign Direct Investment Law has an encouraging nature in attracting foreign direct investments to the country. In order to encourage direct foreign investment, instead of requiring foreign capital companies to obtain permission from the authorities when acquiring real estate necessary for their activities, a regulation requiring them to be subject to the same status as Turkish companies or to notify the authorities should be preferred.

Anahtar Kelimeler

real estate acquisition , foreign legal entitie , foreign direct investment , foreign company , foreign capital company

Kaynakça

• Akıncı, Ziya, “Tüzel Kişilerin Türkiye’de Mal Edinmesi”, Yabancıların Taşınmaz Edinmeleri: Güncel Tartışmalar-Panel Notları, İstanbul Barosu Yayınları, 2012, s.64-74.
• Avşar, Melis, “ICSID Konvansiyonu’na Göre Yatırım Kavramı”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 37, Sayı 2, 2007, s.95-140.
• Aydoğan, Asar, Türk Yabancılar Mevzuatında Yabancı ve Hakları, Ankara, Turhan Kitabevi, 3. Baskı, 2006.
• Bastida, Ana Elizabeth, “Mining Law in the Context of Development: An Overview”, International Competition for Resources: The Role of Law, State and Markets, Philip Andrews Speed (Ed.), Dundee University Press, 2008.
• Baştuğ, İrfan, Şirketler Hukukunun Temel İlkeleri, 1974.
• Chaudhuri, Sarbajit Chaudhuri ve Ujjaini Mukhopadhyay, Foreign Direct Investment in Developing Countries: A Theoretical Evaluation, New Delhi, Springer, 2014.
• Collins, David, An Introduction to International Investment Law, Cambridge, Cambridge University Press, 2022.
• Çelikel, Aysel ve Günseli Öztekin Gelgel, Yabancılar Hukuku, İstanbul, Beta Yayıncılık, 27. Baskı, 2022.
• Dayınlarlı, Kemal, Joint Venture Sözleşmesi, Dayınlarlı Hukuk Yayınları, 1989.
• Demir Gökyayla, Cemile ve Ceyda Süral, “4875 Sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ve Getirdiği Yenilikler”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, 2004, s.131-167.
• Desbordes, Rodolphe ve Wei, Shang-Jin, "The effects of financial development on foreign direct investment," Journal of Development Economics, Elsevier, Cilt 127, 2017, s.153-168.
• Ekşi, Nuray, Yabancıların Türkiye’de Taşınmaz İktisabı, İstanbul, Beta Yayıncılık, 2. Baskı, 2012.
• Ekşi, Nuray, “Son Yasal Düzenlemeler Kapsamında Yabancı Sermaye İle Türkiye’de Kurulan Şirketlerin Taşınmaz İktisapları”, Banka ve Finans Hukuku Dergisi, Cilt 1, Sayı 2, 2012, s.3-36.
• Ekşi, Nuray, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukuku, İstanbul, Beta Yayıncılık, 4. Baskı, 2016.
• Erem, Turgut, Ticaret Hukuku Prensipleri, 7. Baskı, 1977.
• Erten, Rifat, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununun Türk Yabancılar Hukuku Sistemi İçindeki Yeri ve Rolü, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, 2005.
• Erten, Rifat, “Türk Hukukunda Doğrudan Yabancı Yatırımlar”, Vatandaşlık, Göç, Mülteci ve Yabancılar Hukukundaki Güncel Gelişmeler: Uluslararası Sempozyum Bildirileri, Ankara, Türkiye Barolar Birliği Yayınları, 2010, s.397-428.
• Fendoğlu, Hasan Tahsin, Yabancı Sermaye ve Yabancıya Mülk Satışı, Ankara, Seçkin Yayınevi, 2008.
• Gülan, Aydın, Kamu Mallarından Yararlanma Usullerinin Tabi Olduğu Hukuki Rejim, Alfa Yayınevi, 1999.
• Gülan, Aydın, Maden İdare Hukukumuzun Ana İlkeleri ve Temel Müesseseleri: Mevzuat ve Yargı Kararları Işığında Eleştirel Bir Yaklaşım Denemesi, Lamure, 2008.
• Hodgson, Stephen, Cormac Cullinan ve Karen Campbell (Ed.), FAO Legal Papers, Land Ownership and Foreigners – A Comparative Analysis of Regulatory Approaches, 1999. (Land Ownership and Foreigners)
• Jennings, Robert ve Arthur Watts (Ed.), Oppenheim's International Law, London, Longman, 9. Baskı, 1992.
• Karaağaç, Ömür, Türk Hukukunda Yabancı Yatırımcı Olarak Şirketlerin Taşınmaz Mal Edinmeleri, Lykeion Yayınevi, 2017.
• Kayıhan, Şaban ve Etem Kara, Uluslararası Yatırım Hukuku (Doğrudan Yatırımlar), Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2017.
• Mahbub, Tareq, Encouraging Foreign Direct Investment (FDI) in Bangladesh’s Power Sector: The key factors for long-term i.nvestment sustainability, Switzerland, Springer, 2023.
• Oğuzman, M. Kemal, Özer Seliçi ve Saibe Oktay-Özdemir, Eşya Hukuku, İstanbul, Filiz Kitabevi, 25. Baskı, 2023.
• Önal, Ali ve Sadık Çapa, “Yabancı Ortaklı Joint Venture’ların (Ortak Girişimlerin) Türk Hukuku Uyarınca Taşınmaz Edinimleri”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Akar Öcal Armağanı, Cilt 2, Sayı 3, 2016, s.63-86.
• Özel, Sibel, “Yabancıların Türkiye’de Taşınmaz Edinmeleri İçin Gerekli Olan Karşılıklılık Şartının Yargıtay Kararları Işığında Yorumu”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni- Prof. Dr. Yılmaz Altuğ’a Armağan, Cilt 17, Sayı 1-2, 1997-1998, s.305-316.
• Özel, Sibel, “Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Üzerine Bir Değerlendirme”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 23, Sayı 1-2, 2003, s.599-617.
• Özsoy, Rana, Uluslararası Yatırım Hukuku ve Uluslararası Yatırım Tahkimi, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2022.
• Öztekin Gelgel, Günseli, “Yabancıların Taşınmazlara İlişkin Mülkiyet ve Sınırlı Ayni Haklardan Yararlanmasında Mütekabiliyet İlkesi”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni-Prof. Dr. Gülören Tekinalp’e Armağan, Cilt 23, Sayı 1-2, 2003, s.405-422.
• Öztürk, Pınar, Ortak Girişim (Joint venture) Ve Uygulanacak Hukuku, İstanbul, Beta Yayınları, 2001.
• Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, Ankara, Adalet Yayınevi, 2. Baskı, 2015.
• Seviğ, Vedat Raşit, “Bazı Yabancıların Karşılıklılık Aranmaksızın Taşınmaz Edinmesini Sağlayan Kanunun İptali Hakkında Anayasa Mahkemesi Kararının Düşündürdükleri”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 5, Sayı 2, 1985, s.141-147.
• Şener, Esat, Açıklamalı – Madde Atıflı Hukuk Sözlüğü, Ankara, Seçkin Yayıncılık, 2001.
• Tekinalp, Gülören, Türk Yabancılar Hukuku, İstanbul, Beta Yayıncılık, 8. Baskı, 2003.
• Topaloğlu, Mustafa, Maden Hukuku: 5995 Sayılı Kanunla Değişik Maden Kanunu ve İlgili Mevzuat, Karahan Kitabevi, 2011.
• Turanlı, Hüsnü, “Yabancı Sermayeli Türk Şirketlerinin Taşınmaz Mülkiyeti ve Sınırlı Ayni Hak Edinimi”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, Cilt 2, 2018, s.175-212.
• Uyanık Çavuşoğlu, Ayfer, “Tapu Kanunu'nun Yeniden Düzenlenen 36.Maddesi Kapsamındaki Şirketlerin veya İştiraklerin Taşınmaz Mülkiyeti ve Sınırlı Aynı Hak Edinimi”, Ersin Çamoğlu'na Armağan, İstanbul, Vedat Kitapçılık, 2013, s. 571-598.
• Yazarsız-Tartışma, “Yabancıların Türkiye’de Gayrimenkul İktisabı”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Cilt 5, Sayı 2, 1985, s.123-140.