İLK VE ORTA ÖĞRETİMDE KILIK-KIYAFET DÜZENLEMELERİNİN KANUNİLİK İLKESİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

İlk ve orta öğretim kurumlarında bulunan öğrencilerin kılık-kıyafet düzenlemeleri zaman zaman kamuoyunda tartışma konusu yapılmaktadır. Yakın zamanda, bir lisede öğrencilerin giydikleri kıyafetleri nedeniyle mezuniyet alanına alınmamaları bu konuyu daha da güncel bir konu haline getirmiştir. Bu çalışmada, ilk ve orta öğretimde bulunan öğrencilerin kılık-kıyafetlerini düzenleyen idari düzenlemelerin kanunilik ilkesi açısından gerekli ölçütleri sağlayıp sağlamadığı konusu tartışmaya açılmaktadır. İdare hukukuna hâkim ilkelerden biri olan Kanunilik İlkesi, idarenin her türlü eylem ve işlemlerinde kanuna dayanması zorunluluğunu ortaya koymaktadır. Kılık-kıyafet gibi öğrencilerin birçok temel hak ve özgürlüklerini etkileme ihtimali bulunan bir alanda, düzenlemelerin kanunla yapılması Anayasa’nın 13. maddesi kapsamında bir gerekliliktir. Bu çalışmanın temel tezi, öğrencilerin dış görünümlerine, giyim tarzlarına, saç şekillerine, makyaj yapmalarına, sakal bırakmalarına ilişkin Yönetmelikte yer alan ve temel hak ve özgürlükler açısından sınırlama niteliği taşıyan idari düzenlemeler konusunda idareye açık ve belirli bir yetki veren bir kanuni hükmün bulunmadığı ve bu durumun Anayasa’nın 13. maddesindeki Kanunilik İlkesine aykırılık teşkil ettiğidir. Anayasa Mahkemesi’nin temel hak ve özgürlüklere ilişkin sınırlamalarda aradığı katı kanunilik ölçütü ve Danıştay İDDK’nın Devlet memurları açısından sakal bırakma yasağının kanuni dayanaktan yoksun olma nedeniyle hukuka aykırı bulduğu kararları bu makalede ileri sürülen tezleri güçlendirmektedir. Sonuç olarak makale, öğrencilerin kılık-kıyafetlerine ilişkin düzenlemeleri içeren Yönetmeliğin özellikle kanunilik ilkesi açısından sorunlu olduğu, bu sorun nedeniyle öğrencilere ilişkin idari tasarruflarda hak ihlali riskinin yoğun ve ciddi olduğunu ileri sürmektedir. Bu doğrultuda TBMM tarafından çıkarılacak bir yasal düzenlemeyle bu sorunun giderilebileceği savunulmaktadır.

The regulations concerning the dress code of students in primary and secondary education institutions are occasionally a topic of public debate. Recently, the issue gained renewed attention when students at a high school were denied entry to their graduation ceremony due to their attire. This study examines whether the administrative regulations governing the dress code of students in primary and secondary education meet the necessary criteria in terms of the principle of legality. The Principle of Legality, a fundamental concept in administrative law, requires that all actions and decisions of the administration be based on the law. In areas such as dress codes—which have the potential to impact many fundamental rights and freedoms of students—regulations must be established by law in accordance with Article 13 of the Constitution. The main thesis of this study is that there is no clear and specific legal provision granting the administration explicit authority to impose limitations on students' external appearance, clothing styles, hairstyles, makeup, or facial hair as stipulated in the Regulation. This lack of a legal basis constitutes a violation of the principle of legality under Article 13 of the Constitution. The Constitutional Court’s strict interpretation of the legality requirement in cases involving limitations on fundamental rights, along with decisions by the Council of State’s Plenary Session of Administrative Law Chambers (İDDK) declaring beard bans for civil servants unlawful due to lack of legal basis, support the arguments presented in this article. In conclusion, the article argues that the Regulation concerning students’ dress codes is particularly problematic in terms of legality, and that this issue poses a serious and substantial risk of rights violations in administrative actions targeting students. It is therefore proposed that this issue can be resolved through a legal regulation enacted by the Turkish Grand National Assembly (TBMM).