YÜKSEKÖĞRETİM PERSONEL REJİMİNDE AKADEMİK ÖZGÜRLÜK

Although not explicitly defined in the Constitution, academic freedom is a fundamental right granted to the academic community and, in particular, to academic staff, and this aspect is also recognized in court rulings. This freedom is not limited to institutional autonomy but encompasses many rights, such as access to information, conducting research, and expressing scientific opinions. Due to the lack of a clear constitutional definition, assessments are often made within the framework of other rights such as freedom of expression and freedom of science and art; in practice, however, the uncertainty of the boundaries can pave the way for narrow interpretations and rigid hierarchical relationships. Various provisions of the Higher Education Law No. 2547 and the Higher Education Personnel Law No. 2914, as well as references to Law No. 657, do not always fully correspond with the nature of teaching staff and may create areas of tension in terms of academic freedom. This study aims to evaluate the concept of academic freedom in light of judicial decisions; examine legal regulations that may narrow the scope of freedom from an administrative law perspective; and propose recommendations consistent with constitutional guarantees.

Anayasa’da açıkça tanımlanmamış olsa da, akademik özgürlük akademik topluluğa ve özellikle öğretim elemanlarına tanınan temel bir haktır ve mahkeme kararlarında da bu yönüyle kabul görmektedir. Bu özgürlük yalnızca kurumsal özerklikle sınırlı kalmayıp bilgiye erişme, araştırma yapma ve bilimsel görüş açıklama gibi birçok hakkı kapsamaktadır. Açık bir anayasal tanımın bulunmaması nedeniyle değerlendirmeler çoğu kez düşünceyi açıklama ve bilim ve sanat hürriyeti gibi diğer haklar çerçevesinde yapılmakta; uygulamada ise sınırların belirsizliği dar yorumlara ve katı hiyerarşik ilişkilere zemin hazırlayabilmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun çeşitli hükümleri ve 657 sayılı Kanun’a yapılan atıflar, öğretim elemanı niteliğiyle her zaman tam örtüşmemekte ve akademik özgürlük bakımından gerilim alanları doğurabilmektedir. Bu çalışmada, akademik özgürlük kavramının yargı kararları ışığında değerlendirilmesi; özgürlük kapsamını daraltabilecek yasal düzenlemelerin idare hukuku perspektifiyle incelenmesi, anayasal güvencelerle uyumlu öneriler sunulması planlanmaktadır.