İNSAN VE TOPLUM: EDEBİYAT VE DEĞERLER EĞİTİMİ
Öz
Özet:İnsan kavramı tarih boyunca pek çok bilim dalının ve sanatın ana konusu olmuş, farklı tanımlamalarla açıklanmaya çalışılmıştır. İnsan biyolojik, psikolojik, sosyal ve kültürel farklılıkları barındıran ve toplumdan bağımsız düşünülemeyen değerli bir varlıktır. Diğer canlılardan ayrılan en önemli özelliği düşünme ve üretme yetileriyle ve sonsuza kadar gelişerek varolacağı inancıyla sadece bireysel değerlerinin farkına varmakla kalmayıp, toplum değerlerine de sahip çıkarak, teknolojik değişimlere ve gelişimlere uyum sağlayarak bilim, sanat ve kültür alanında üretime ve katkıya hazır olmak durumunda olduğunu unutmamalıdır. Değer kavramının ne ifade ettiğinin ya da nasıl ifade edildiğinin ortaya konması farklı bilim dallarının çalışma alanını oluşturmaktadır. İnsanları bireysel ve toplumsal değerlerin farkına varabilecek bir anlayışla eğitebilmek ve gelişimlerine katkıda bulunabilmek en önemli hedeflerden birisi olmalıdır. Dilin ve kültürün en güzel şekilde ifade edildiği edebiyat eserlerinin tanıtılması ve öğretilmesi önem taşımaktadır. Edebiyat şiir, hikaye, roman, tiyatro gibi türleri kapsayan; felsefe, tarih, sosyoloji ve psikoloji gibi bilim dallarından yararlanan disiplinlerarası bir yapıdır, aynı zamanda da güzel sanatların bir koludur. Farklı dönemlere ve yazarlara ait değişik türlerde üretilmiş eserleri tanıyan ve okuyan bireyin kendisini sözlü ve yazılı olarak ifade ederken edebiyat eserlerine ilgisi ya da eğilimi olmayan bireylere göre daha rahat ve güvenli olduğu, uygun sözcükleri yerinde kullanabildiği, dilin yapısını ve kullanım özelliklerini kavrayabildiği, kendisinden farklı olanı algılayabildiği, kendisini ve parçası olduğu toplum değerlerini daha rahat tanıyabildiği ve sorgulayabildiği, farklı tarihsel, kültürel, sosyolojik, felsefi toplumsal yapıları değerlendirebildiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, insan ruhuna yapılan yolculukların en uzunu olan, insanı insana anlatan ve insan varolduğu sürece varolacağı bilinen, hayatın anlamını sorgulatan edebiyatın değerler eğitiminde bireye sağladığı katkıları ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler
MAN AND SOCIETY: LITERATURE AND VALUES EDUCATION
Öz
Abstract: The concept of man has been one of the major themes in several disciplines and art. As a social being man embodies biological, psychological, social and cultural differences. The most significant trait that differentiates him from other organic beings is his competency in thinking, and producing which will lead to a constant and eternal existence and progress which can only be maintained by being aware of not only his value but also by reserving the social values, and by contributing to the devlopment of science, technology, art and culture as well. The concept and the meaning of value is studied in most of the fields and research areas in different disciplines. The objective must be to train individuals within the perception that they will be aware of both individual and communal values. Within this frame, it is essential to teach literature wherein language and culture are reflected in its most asthetic manner. Literature which includes such genres as poetry, short story, novel and drama is an interdisciplinary field, closely related to such fields as philosophy, history, sociology, and psychology. Literature is also a branch of fine arts. It is clearly detected that, the ones, who have read or become familiar with different texts written in different periods by several authors, are able to express themselves in written or oral communication better than the ones who have not developed reading habits. These individuals are also self-confident, they are good at using the proper words needed at different circumstances, they are able to comprehend the structure of language, they are able to respect the ones diffferent in certain terms, they are aware of the social values that they are also a part of, and they question these values and evaluate different historical, sociological, philosophical, and social structures meticulously. The aim of this paper is to focus on literature with reference to its educational structure in the reconstruction of human values. The paper will explore the function of literature and literary works in the process of life long education which enables individuals to question man and existence which coexist with literature.
Anahtar Kelimeler
