CARİ İŞLEMLER AÇIĞININ SEBEPLERİ VE MODELLENMESİ

Öz

Bu çalışma, Türkiyede cari işlemler bilançosu açığının Panel GMM modelindeki değişkenlerin Türkiye veri setine uygulanması suretiyle modellenmesini amaçlamaktadır. Cari İşlemler Bilânçosu (CİB) açığı, ülkelerin ödemeler dengesinin önemli bir unsurudur. Küresel ekonomik koşullardan bağımsız olarak düşünülemeyecek olan CİB açığı, ülkeler arası mal ve hizmet hareketlerinin ve ülkelerin ekonomik istikrarının değerlendirilmesinde kullanılan belli başlı ölçütlerden birisidir. CİB açığı, ekonomik krize karşı erken uyarı sağlayan başlıca göstergelerden birisidir. Son elli yılda ekonomisine olumsuz etkileri olan ekonomik krizler yaşayan Türkiye için de sürdürülebilir bir CİB açığının sağlanması oldukça önemlidir. Bu kapsamda CİB açığının modellenmesi için öncelikle CİB ile Gayri Safi Milli Hâsıla ve Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla arasındaki ilişkinin matematiksel olarak açıklanması gereklidir. Bu kapsamda CİB açığı ile tüketim ya da yatırım açığı arasında ilişki olduğu görülmektedir. CİB açığının azaltılması amacıyla yatırımların azaltılmasının ekonomideki büyümeyi küçültmesi nedeniyle istenmeyen bir durumdur. Dolayısıyla Türkiyede cari işlemler bilançosunun açık vermesi durumunda izlenmesi gereken en önemli politika, tüketimin azaltılması olmalıdır. Tüketimin azaltılması aynı zamanda tasarrufu arttıracağından, ekonomiye önemli katkıları olacaktır. Bu nedenle, Türkiyede CİB açığının modellenmesine ilişkin ekonometrik çalışmalar tüketimi açıklamaya yönelik olmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Cari İşlemler Açığı, Cari İşlemler Dengesi, Gayrisafi Milli Hâsıla, Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla, Tüketim.

THE CAUSES OF THE CURRENT ACCOUNT DEFICIT AND ITS MODELLING

Öz

This study aims to model Turkeys current account deficit by applying variables in Panel GMM Model to Turkey data set. Current Account Deficit is a crucial component of countries balance of payments. Current Account Deficit, which cannot be considered independent from global economic conditions, is also a significant criterion used to assess the movements of goods and services among countries, and economic stability of countries. Current account deficit is one of the leading indicators acting as an early warning against economic crisis. A sustainable current account deficit is quite significant for Turkey given the fact that it has undergone economic crises in the last fifty years, affecting negatively its economy. In order to determine accurately the effects of Current Account Deficit on economy, it is essential to analyse its relation between Gross National Product and Gross Domestic Product with a mathematical model. Reduction in current accounts deficit is possible with reduction in consumption and investment. Reduction in investment is an undesirable situation for it mitigates economic growth. Therefore, in Turkey, the most significant policy when the current accounts have deficit ought to be reducing consumption. Since the reduction in consumption also increases savings, it will be highly effective. Hence, the econometric studies in Turkey ought to be devoted to explaining consumption.

Anahtar Kelimeler

• Current Account Deficit, Current Account Balance, Gross National Product, Gross Domestic Product, Consumption.