NEGATİF DIŞSALLIKLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKİLERİNİN ÖNLENMESİNDE KULLANILAN ÇÖZÜM YOLLARI

Öz

Sanayileşme ülke ekonomisinin büyümesine olumlu katkıda bulunurken önlem alınmadığı takdirde üretim esnasında kullanılan kimyasallar ve üretim sonucu ortaya çıkan atıklar çevre sorunlarına yol açmaktadır. Üretimin çevreyi olumsuz etkilememesi, etkilemişse zararın tazmin edilebilmesi veya en aza indirilebilmesi için üretim öncesi ve üretim sürecinde gerekli tedbirlerin alınması gerekir. Çevre ekonomisinin çalışma alanına giren bu konu literatürde negatif dışsallıklar olarak yer almaktadır. Bu durumdan başka işletmeler ve canlılar etkilendiği için, bu etkinin önlenmesi, ortadan kaldırılması veya tazmin edilmesi gerekmektedir. Bu duruma çözüm getirebilmek için piyasa mekanizması ve kamu ekonomisi uygulamaları kullanılmaktadır. Bu çalışma ile üretimin çevre üzerine olumsuz etkilerinin önlenmesi, ortadan kaldırılması veya ortaya çıkan zararın tazmin edilebilmesine yönelik uygulanan yöntemlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Materyal olarak konu ile ilgili yapılan tezler, makaleler, hazırlanan raporlar ve istatistiksel veriler kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucu her iki yaklaşım da çevre sorunlarına karşı alınan tedbirler olup uygulamada daha çok kamu ekonomisi çözümlerinin kullanıldığı anlaşılmaktadır. Dışsallıkların içselleşmesinin kamu otoritesi kontrolü altında gerçekleşmesi daha etkili sonuçlar ortaya çıkarabilir. Elde edilen sonuçların, karar vericilere, politika yapıcılara, alacakları kararlar ve uygulayacakları politikalar konusunda yardımcı olabilecek nitelikte olması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dışsallık, sanayi, çevre, piyasa mekanizması, kamu ekonomisi

SOLUTION ADVISORIES FOR PREVENTION OF NEGATIVE EFFECTS OF NEGATIVE EXTERNALITIES

Abstract

While industrilization contributes to economic growth of a country, chemicals which are used in production phase and production wastes can cause serious environment problems. Therefore, taking precaution is important at preproduction and production phase to protect the environment from negative impacts of it. This issue is called as negative externality in environmental economics. Its because of other business and living creatures are effected negatively from it, this issue should be managed well. Domestic market mechanisms and public economy applications are used to bring up solutions for this matter. In this study, procedures for preventing or eleminating negative effects of production over environment, and legal practices to retrieve a loss are examined. Previous dissertations, articles, reports and statistical data were used as material. It is expected that outcome of this study would help policymakers about making decisions in future policies.

Keywords

• Externality, industry, environment, market mechanism, public economy