Derleme

Silikotüberkülozda Güncel Kanıtlar, Klinik Zorluklar ve Yönetim Stratejileri

Sayı: Advanced Online Publication 27 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Silikotüberkülozda Güncel Kanıtlar, Klinik Zorluklar ve Yönetim Stratejileri

Öz

Silikotüberküloz (Siliko-TB), solunabilir kristal silika (SKS) maruziyeti sonucu gelişen silikozis ile Mycobacterium tuberculosis enfeksiyonunun bir arada bulunduğu, ağır seyirli bir klinik tablodur. Dünya genelinde milyonlarca çalışanın çeşitli endüstrilerde SKS tozuna maruz kalması, Siliko-TB’yi giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu haline getirmektedir. Silika, alveoler makrofaj fonksiyonunu bozarak oksidatif stres, inflamasyon ve fibrozise yol açmakta; bu süreç tüberküloz basillerinin kolayca yerleşmesine ve latent enfeksiyonun reaktivasyonuna zemin hazırlamaktadır. Güncel veriler, silikozisli bireylerde pulmoner ve ekstrapulmoner TB gelişme riskinin belirgin şekilde arttığını, hatta yaşam boyu yüksek seyrettiğini göstermektedir. Siliko-TB tanısı, klinik ve radyolojik bulguların silikozis ile TB arasında benzerlikler göstermesi nedeniyle zor olabilmektedir. Akciğer grafisi ve bilgisayarlı tomografi (BT) çoğu zaman ayırt edici değildir; moleküler hızlı testler ve BT bulguları tanıda değerli olmakla birlikte, duyarlılık HIV gibi ek hastalıklarda azalabilmektedir. Silikozisli hastalarda TB tedavi sonuçları genellikle daha kötüdür; tedavi başarısızlığı ve nüks oranları belirgin biçimde yüksektir. Bu nedenle standart rejimlerin etkinliğini artıracak yeni tedavi stratejilerine ihtiyaç vardır. Birincil korunma, SKS maruziyetinin azaltılmasına dayanır. Tozu kaynakta önleme, mühendislik kontrolleri, etkin havalandırma, uygun maske dahil kişisel koruyucu donanımlar ve işyeri denetimleri temel unsurlardır. İkincil korunmada ise latent TB enfeksiyonunun tespiti ve uygun kemoprofilaksi öne çıkmaktadır. Silikozisin TB üzerindeki belirgin etkileri göz önüne alındığında, riskli gruplarda düzenli tarama programlarının uygulanması kritik öneme sahiptir. Sonuç olarak, Siliko-TB, tanısal zorlukları, yüksek mortalite riski ve sınırlı tedavi başarısı nedeniyle kapsamlı, disiplinler arası müdahaleler gerektiren önemli bir mesleki akciğer hastalığıdır. İş sağlığı politikalarının güçlendirilmesi ve riskli topluluklara yönelik hedefe yönelik stratejiler bu yükün azaltılmasında temel rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. National Institutes of Health (NIH). Silicotuberculosis. Published online December 18, 2025. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/medgen/11426#Definition
  2. 2. Watt AH. Silicosis (“Miners’ Phthisis”) on the Witwatersrand: Causation, Incidence, Pathology, Symptoms, and Radiographic Appearances. Government Print. and Stationery Office; 1916.
  3. 3. Rosner D, Markowitz G. Consumption, silicosis, and the social construction of industrial disease. Yale J Biol Med. 1991;64(5):481.
  4. 4. Carnevale F, Rosental PA. Silica, Silicosis, and Occupational. Silicosis: A World History. Published online 2017:206.
  5. 5. Lanzafame M, Vento S. Mini-review: Silico-tuberculosis. J Clinical Tuberculosis and Other Mycobacterial Diseases. 2021;23:100218.
  6. 6. Dheda K, Barry CE, Maartens G. Tuberculosis. Lancet. 2016;387(10024):1211-1226. doi:10.1016/S0140-6736(15)00151-8
  7. 7. Joshi S, Tiwari M, Pasi S, Kharkwal G. Global workplace health and safety policies for silicosis elimination and way forward. Discov Public Health. 2025;22(1):465. doi:10.1186/s12982-025-00872-4
  8. 8. Krefft S, Wolff J, Rose C. Silicosis: an update and guide for clinicians. Clin Chest Med. 2020;41(4):709-722.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Göğüs Hastalıkları

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

27 Ocak 2026

Yayımlanma Tarihi

27 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2025

Kabul Tarihi

26 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

AMA
1.Tuna ME, Kurt ÖK. Silikotüberkülozda Güncel Kanıtlar, Klinik Zorluklar ve Yönetim Stratejileri. ACMES. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.5281/zenodo.18390446

Content of this journal is licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial 4.0 International License