Açık Erişim Politikası
Advances in Clinical Medicine and Evidence-based Science (ACMES) açık erişimli bir yayındır.
Dergide yayınlanacak tüm içerik, Creative Commons Attribution-NonCommercial (CC BY-NC) 4.0 International License lisansı ile yayınlanmaktadır. Bu lisans, içeriğin ticari olmayan amaçlarla paylaşılmasını ve adapte edilmesini sağlayarak dergide yayınlanan araştırmaların yayılmasını ve kullanılmasını teşvik eder.
Tüm yayımlanan içerikler https://dergipark.org.tr/tr/pub/acmes adresinden çevrimiçi olarak ücretsiz olarak erişilebilir.
Daha önce yayınlanmış içeriği, figürleri, tabloları veya diğer herhangi bir materyali basılı veya elektronik formatta kullanırken yazarlar, telif hakkı sahibinden izin almakla sorumludur. Bu konuda yasal, mali ve cezai sorumluluklar yazar(lara) aittir.
Telif Hakkı Politikası
Tüm makalelerle birlikte bir Telif Hakkı Sözleşmesi ve Yazarlık Katkı Formu gönderilmelidir. Yazarlar bu formu imzalayarak, makalenin ACMES tarafından yayınlanmak üzere kabul edilmesi halinde, üçüncü tarafların orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunarak içeriği ticari olmayan amaçlarla paylaşmasına ve uyarlamasına izin veren Creative Commons Atıf-Ticari Olmayan 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanacağını kabul eder.
Şekiller, tablolar veya hem basılı hem de elektronik formatlardaki diğer materyaller dahil olmak üzere daha önce yayınlanmış içeriği kullanırken, yazarlar telif hakkı sahibinden izin almalıdır. Bu konudaki hukuki, mali ve cezai sorumluluklar yazar(lar)a aittir.
Yazarlar, ACMES’de yayınlanmış çalışmalarının telif haklarını saklı tutarlar.
Kendi Kendine Arşivleme Politikası
Yazarlar, yayınlandıktan sonra çalışmalarını kurumsal veya kişisel web sitelerinin yanı sıra açık erişim havuzlarında kendi kendilerine arşivleme hakkını saklı tutar. Yazarların makalelerini paylaşırken orijinal yayına uygun şekilde atıfta bulunmaları ve DOI numarasını eklemeleri beklenmektedir. Buna ek olarak, yazarlardan paylaşılan versiyondan yayıncının web sitesinin URL'sine bir bağlantı sağlamaları istenmektedir. Bu gereklilik, yayıncının web sitesindeki çevrimiçi yayınlanmış versiyonun kesin kayıt versiyonu olarak açıkça tanımlanmasıyla bilimsel kaydın bütünlüğünü ve gerçekliğini korumayı amaçlamaktadır.
Yayın Ücreti Politikası
ACMES, Atatürk Üniversitesi tarafından finanse edilmektedir. Yazarlardan, değerlendirme ve yayınlama sürecinde herhangi bir ücret talep edilmemektedir.
Reklam Politikası
ACMES, web sitesinde dijital reklamları kabul etmektedir. Bu reklamlar, derginin Editoryal Kurulu ve yönetimi tarafından onaylanmalı ve net bir şekilde reklam olarak etiketlenmelidir. Reklam verenler, editoryal kararlara veya reklam politikalarına etki sahibi değillerdir.
Dergide reklam vermek isteyenler, Editoryal Ofis ile iletişime geçmelidir.
Yapay Zeka Politikası
Dergi yayınlanan makalelerde üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçlarının kullanımı etik, şeffaf ve sorumlu bir çerçevede yürütülmelidir. Bu politika, yazarlar, editörler ve hakemler için yapay zekâ destekli araçların kullanım sınırlarını belirlemektedir.
Dergi, ÜYZ destekli teknolojilerin makale hazırlama sürecinde kullanımına ilişkin olarak Yayın Etik Komitesi (COPE) ve ICMJE tarafından belirlenen yönergeleri takip etmektedir. ÜYZ araçları akademik veya bilimsel çalışmalarda "yazar" olarak kabul edilemez ve gösterilemez. ÜYZ’nin yazarlık veya değerlendirme yetkisi yoktur; bilimsel yayınlar araştırmacının özgün fikri ve orijinal bulgularına dayanmalıdır. ÜYZ, makale yazma sürecinde dil düzeltmeleri için kullanılabilir (ve bunun makalede açıkça belirtilmesi gerekmektedir).
Dergi, telif hakkı ve yayın etiği düzenlemelerini desteklemeyi taahhüt eder. Üretken yapay zekâ ile üretilen görsel içeriklerle ilgili devam eden yasal belirsizlikler veya telif hakkı ihlalleri nedeniyle, bu tür materyallerin yayınlarımızda kullanılmasına genellikle izin verilmez; ancak aşağıdaki durumlar hariçtir:
Yapay zeka üzerine yapılan araştırmalarda doğrudan referans verilen görseller için not kısmında “Üretken Yapay Zeka ile oluşturulduğu ve hangi yapay zekanın kullanıldığı” şeklinde beyan yazılmalıdır. Ör: Not. Görsel yapay zekâ (DALL·E, OpenAI, 2026) kullanılarak oluşturulmuştur. Ayrıca bu beyan makalede kaynaklardan önce de detaylı bir şekilde yazmalıdır.
Sorumlu ve insan kontrollü üretken yapay zeka kullanımı asıldır. Üretken yapay zeka sistemlerinin kullanımının açıklanabilir ve denetlenebilir olması amacıyla yazarlar, üretken yapay zekâ ile oluşturulan görsellerin doğruluğunu ve uygunluğunu doğrulamalı ve makalede kullanılan yapay zekâ metodolojisini açıkça belirtmelidir. Üretken yapay zekâ ile oluşturulan tüm içerikler bilimsel standartlara ve etik kurallara uygun olmalıdır.
Yazarlar, dil düzenleme, yazım kontrolü veya teknik iyileştirme amacıyla üretken yapay zekâ araçlarından yararlanabilirler. Ancak çalışmanın bilimsel içeriği, analizleri ve sonuçları tamamen yazarlara aittir. Çalışmanın bilimsel içeriğinin oluşturulmasında özgün fikir oluşturma ve hipotez geliştirme sorumluluğu yazara aittir. Bulguların anlamlandırılması, tartışma, yorumlama, sonuç çıkarma üretken yapay zekaya bırakılmaz. Veri analizinde kullanılan yöntemlerin ÜYZ tarafından oluşturulması etik sorun yaratabilir. Üretken yapay zekâ sistemleri yazar olarak gösterilemez. ÜYZ kullanımı söz konusu ise makale içerisinde açık şekilde beyan edilmelidir. Yapay zekâ tarafından üretilen içeriğin doğruluğu ve etik uygunluğu konusunda nihai sorumluluk yazarlara aittir. Gizli hasta verileri, etik kurul gerektiren veriler veya telif gerektiren eserler ÜYZ sistemlerine yüklenemez. ÜYZ araçları çalışmanın bilimsel içeriğini oluşturamaz.
Editörler, ön değerlendirme süreçlerinde dil kalitesi veya benzerlik analizi gibi sınırlı amaçlarla ÜYZ destekli sistemlerden yararlanabilir. Bununla birlikte editoryal kararlar yalnızca editörler tarafından verilir. Gizli hasta verileri, etik kurul gerektiren veriler veya telif gerektiren eserler ÜYZ sistemlerine yüklenemez.
Hakemler, değerlendirme sürecindeki makale içeriklerini herhangi bir ÜYZ sistemine yükleyemez. Bu durum veri gizliliğini ihlal eder. Hakemler yalnızca kendi yazdıkları değerlendirme metninin sadece dil düzenlemesi amacıyla yapay zekâ araçlarını kullanabilirler. Hakem raporlarının bilimsel içeriğinden hakem sorumludur.
Beyan sorumluluğunun yerine getirilmemesi, eksik beyanda bulunulması veya yasaklı kullanım halinde ihlal gerçekleşir. İhlalin varlığı halinde şu yaptırımlar dan biri uygulanabilir. Makale reddi, yayın sonrası makale geri çekilmesi, dergi tarafından yazara uygulanacak editoryal yasak ve kurumsal bildirim süreçleri yürütülecektir.
Hakem Değerlendirme Süreci
ACMES’e gönderilen makaleler, yazarlar ve hakemler arasında karşılıklı anonimlik sağlanan çift-kör hakem değerlendirme sürecinden geçer. Her gönderi, tarafsız bir değerlendirme sürecini sağlamak için en az iki dış bağımsız hakem tarafından, kendi alanlarında uzman olan kişiler tarafından incelenir.
Gönderiler, öncelikle teknik değerlendirme sürecinden geçer. Bu süreçte, editoryal ofis çalışanları, makalenin derginin kurallarına uygun olarak hazırlandığını ve sunulduğunu kontrol eder. Derginin kurallarına uymayan gönderiler, teknik düzeltme talepleriyle birlikte yazarlara geri gönderilir.
Derginin kurallarına uygun olan gönderiler, baş editöre atanır. Baş editör, her bir gönderinin kapsam ve kalite açısından dergiye uygunluğunu değerlendirir. Dergiye uygun olmayan gönderiler bu aşamada reddedilebilir.
Dergiye uygun olan makaleler için Baş Editör, Yardımcı Editörler ile birlikte çalışarak hakemleri makale için görevlendirir. Görevlendirildikten sonra, Yardımcı Editörler bir makaleyi reddetme, çift-kör hakem değerlendirme sürecini devam ettirme veya hakem değerlendirmesinden önce düzeltmeler isteme konusunda karar verebilirler.
Yardımcı editörler, hakemler tarafından sunulan raporlara dayanan önerilerini baş editöre sunarlar. Düzeltmeler yapılmış olan makaleler, yeni bir öneri oluşturmak için hakemlerle çalışmayı amaçlayan yardımcı editör tarafından tekrar değerlendirilir.
Tüm gönderilerde karar verme sürecinde baş editör son yetkili kişidir.
Gecikme durumunda, yazarlar gecikmenin nedenini bildirdiğinde, yazarlara makalelerini geri çekme imkânı verilir.
Hakem değerlendirme süreci tamamlandığında, yazarlar makaleleri hakkında anonim hakem değerlendirme raporlarını ve editoryal kararı alacaklardır. Hakem değerlendirme raporları herhangi bir ortamda kamuoyuna açıklanmayacaktır. Gönderilen materyal gizli kabul edilir ve yayınlanana kadar hiçbir şekilde kullanılmamalıdır. Bir hakemin bir yazarın fikirlerini veya verilerini izinsiz kullanmış olabileceği şüphesi varsa, Editoryal Kurul, ilgili COPE yönergesine uygun olarak konuyu ele alacaktır.
Yazarlar, gönderim sırasında hakem önerisinde bulunabilirler. İlgilenen editör, önerilen hakemlerin makaleyi değerlendirmek için davet edilip edilmeyeceğine karar verecek tek yetkilidir.
Hakemler, COPE’un hakemlik ilkelerine (COPE's Ethical Guidelines for Peer-reviewers) uyum sağlamak zorundadır ve bu ilkeler, hakemlerin çift-kör değerlendirme sürecinin bütünlüğünü ve tarafsızlığını sağlamak için takip etmeleri gereken bir çerçeve sunar.
Editoryal Kurul, hakem değerlendirmesi manipülasyonunu en aza indirmek için COPE'un ilgili akış şemasını takip eder. Yayından sonra hakem değerlendirmesi manipülasyon şüphesi varsa, Editoryal Kurul, COPE'un uygun akış şemasını takip edecektir.
Potansiyel hakemler, bir makaleyi değerlendirmek için bir daveti kabul etmeden önce herhangi bir çıkar çatışması olabileceğini editöre bildirmelidir. Potansiyel bir hakemin davet edilip edilemeyeceği konusunda bilinçli bir karar vermek için editörün potansiyel hakemi inceleme sürecine dahil etme konusunda bilgilendirilmesi önemlidir. Bu aynı zamanda değerlendirme sürecinin bütünlüğünü ve şeffaflığını sağlamaya yardımcı olur.
Editörler ile hakemler arasındaki iletişim, üçüncü taraflarla paylaşılmaması gereken gizli bilgiler içerir.
Derginin Baş Editörü, editörü, yardımcı editörleri ve alan editörlerinden biri herhangi bir yazıda yazar ise, ilgi editör yazı değerlendirme sürecinden çıkarılır. ACMES, Baş Editörü, editörü, yardımcı editörleri ve alan editörleri üyeleri tarafından gönderilen yazıların hakem değerlendirme süreçlerini yürütmek üzere dış editörler istihdam edecektir. Dış editör ataması işleyişi; Atatürk Üniversitesi Bilimsel Dergiler Koordinatörlüğü, tarafından Atatürk Üniversitesi dışından ve yazarın kurumundan bağımsız olarak alanında uzman birini arar ve makale için editör daveti gönderir. Davetli editörden, sistemde bir kayıt oluşturarak çift-kör hakem değerlendirme sürecini yürütmesi ve takip etmesi istenir. Davetli editör kararında bağımsızdır. İlgili yazının değerlendirme sürecine dahil olan davetli editör, iletişim bilgileriyle web sayfasında yayınlanacaktır. Tarafsızlığı korumak için hakemlerin gizliliğini koruyoruz. Hakemlerden ve dış editörlerden, şeffaflığı ve güvenilir bir değerlendirme sürecini teşvik etmek için olası çıkar çatışmalarını açıklamaları istenir. İlgili yazı için nihai karar davetli editör tarafından verilir. Konuk editör bilgi sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.
Bir makalenin hakem değerlendirmesi derginin olağan politikasından sapma gösteriyorsa, aldığı değerlendirme türü makalede belirtilecek ve bu şekilde değerlendirme sürecinin şeffaflığı sağlanacaktır.
Revizyon Süreci
"Minör düzeltme" veya "major düzeltme" gerektiren makalelerin gönderen yazarları, karar mektubunu baş editörden alacaklardır. Karar mektubu, hakemler ve editörlerin önerilerini, makalenin gözden geçirilmiş ve güncellenmiş versiyonunu göndermek için belirlenen son teslim tarihini içerecektir.
Bir makalenin gözden geçirilmiş bir versiyonunu gönderirken, yazarlar, her bir hakem tarafından belirtilen her bir konunun nasıl ele alındığını ve değişikliklerin hangi satırlarda yapıldığını belirten ayrıntılı bir "Hakemlere Yanıt" sunmalıdır (her bir hakemin yorumu, yazarın cevabı ve değişikliklerin yapıldığı satır numaralarıyla birlikte) ve ana belgenin üzerinde işaretlemeler bulunmalıdır.
Gözden geçirilmiş makaleler, karar mektubunda belirtilen süre içinde gönderilmelidir. Eğer makalenin gözden geçirilmiş versiyonu ayrılan süre içinde gönderilmezse, düzeltme seçeneği iptal edilebilir. Gönderen yazar(lar) ek süre gerektiğine inanıyorsa, ilk süre dolmadan önce uzatma talep etmelidirler.
Yayın Etiği
ACMES, Committee on Publication Ethics (COPE) kılavuz ilkeleri, Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri (COPE, DOAJ, OASPA, WAME ortak bildirisi) ve ICMJE’nin Tıp Dergilerinde Bilimsel Çalışmaların Yürütülmesi, Raporlanması, Düzenlenmesi ve Yayınlanması için Öneriler’i de dahil olmak üzere çeşitli kuruluşlar tarafından ortaya konan kılavuz ilkelere ve temel uygulamalara bağlı kalmayı amaçlamaktadır. Bu kılavuz ve tavsiyeler, bilimsel yayıncılıkta şeffaflık, dürüstlük ve en iyi uygulamaları teşvik etmek için tasarlanmıştır. Dergi, bu standartlara bağlı kalarak yayınladığı araştırmaların yüksek kalitede olmasını ve bilim camiasının etik standartlarını karşılamasını sağlamayı amaçlamaktadır.
İnsan denekleriyle yapılan tıbbi araştırmalar, tanınabilir insan materyali ve veriler üzerinde yapılan araştırmalar, katılımcılardan bilgilendirilmiş onam almak, gizliliklerini ve mahremiyetlerini korumak ve çalışma katılımcılarına zarar vermemek gibi konularda rehberlik sağlamak için 2013 yılında değiştirilen Helsinki Bildirgesi'ne uymalıdır.
Ayrıca, ACMES, Tıbbi Dergiler İçin Yayın Etik Politikaları üzerine WAME'in Tavsiyeleri'ne uymaktadır. Bu tavsiyeler, çıkar çatışmalarıyla nasıl başa çıkılacağı, şüphelenilen araştırma yolsuzluğuyla nasıl ilgilenileceği ve hakem değerlendirme sürecinin bütünlüğü ve şeffaflığı nasıl sağlanacağı konusunda rehberlik sağlar. Bu tavsiyeleri takip ederek, dergi yayınladığı araştırmaların en yüksek etik standartları karşıladığından emin olmakta
Yazarlara, makalelerinin etik standartlara ve uygulamalara uygun olduğundan emin olmak için EASE Etik Kontrol Listesi'ni kullanmaları önerilir.
İnsan denekleri içeren tüm araştırmalar, gerçekleştirilmeden önce kurumsal inceleme kurulu (IRB) veya etik kurul gibi bir inceleme kurulu tarafından incelenmeli ve onaylanmalıdır. Araştırmayı inceleyen ve onaylayan etik kurulun adı, etik kurul onay numarası ve tarihi, yayınlanmak üzere gönderildiğinde makalenin Yöntemler bölümüne eklenmelidir. Ayrıca dergi, makale gönderim sürecinin bir parçası olarak yazarlardan etik kurul onayının bir kopyasını sunmalarını isteyebilir. Bunun amacı, araştırmanın uygun şekilde incelenip onaylandığından emin olmak ve derginin araştırmanın yayın için gerekli etik standartları karşıladığını doğrulamasını sağlamaktır.
Bir çalışma etik kurul onayından muaf tutulmuşsa, yazarlar etik kuruldan muafiyetin nedenini açıklayan bir beyan sunmalıdır. Bu, araştırmanın bir etik kurul tarafından incelendiğinden ve muafiyet kararının ilgili kılavuz ve yönetmeliklere uygun olarak verildiğinden emin olmak içindir.
ACMES’e etik kurul onayı olmadan bir makale gönderildiğinde, dergi makaleyi COPE'un Araştırma, Denetim ve Hizmet Değerlendirmeleri rehberine göre değerlendirecektir. Bu rehber, etik kurul onayı olmayan makalelerin nasıl ele alınacağı konusunda yönlendirme sağlar ve derginin yayınlamayla ilgili araştırma ile ilişkili riskleri ve potansiyel etik endişeleri değerlendirmesine olanak tanır.
Dergi, etik kurul onayının eksikliğinin önemli bir endişe kaynağı olduğuna karar verirse, makale editöryal incelemeden sonra reddedilebilir. Bu, derginin yüksek etik standartları sürdürmesini ve yalnızca bir etik kurul tarafından uygun şekilde incelenmiş ve onaylanmış araştırmaları yayınlamasını sağlamak içindir.
İnsan denekleri içeren araştırmalarla ilgili makaleler için, tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alındığını belirten bir ifadenin eklenmesi gerekmektedir. Bilgilendirilmiş onam yazılı olarak belgelenmeli ve bilgilendirilmiş onam formunun bir kopyası ileride başvurulmak üzere araştırmacılar tarafından saklanmalıdır.
Araştırmaya 18 yaşın altındaki çocukların katılması durumunda, çocuğun ebeveyni veya vasisi çocuk adına bilgilendirilmiş onam sağlamalıdır. Bu, çocukların savunmasız bir nüfus olduğu ve araştırmaya katılmanın risklerini ve faydalarını tam olarak anlayabilecek yetilerinin olmayabileceği için gereklidir.
Eğer makale bir anket veya görüşmelerin bulgularını raporluyorsa, yazarlar katılımcıların çalışmaya katılmak için bilgilendirilmiş onaylarını verdiğini ve kişisel bilgilerinin kaydedilmesine izin verdiklerini doğrulamalıdır. Alıntılar veya diğer atfedilebilir ifadeler bulunuyorsa, bunlar anonimleştirilmeli veya makalede kişinin adının yer almayı kabul ettiği belirtilmelidir.
Bilgilendirilmiş onam hakkında bilgi, araştırmanın nasıl yapıldığına dair diğer ilgili detaylarla birlikte, makalenin Yöntemler bölümünde sunulmalıdır.
Çalışma katılımcılarının anonimliğini korumak ve araştırmanın gizlilik ilkelerine saygı göstererek yürütülmesini sağlamak, yazarların sorumluluğundadır. Özellikle katılımcıların kimliklerini açığa çıkarabilecek fotoğraflar için bu önemlidir, çünkü uygun onay olmadan böyle fotoğrafların yayınlanması, söz konusu kişilerin haklarını ihlal edebilir.
Katılımcılarda hastaların anonimliğini korumak için yazarlar, katılımcılardan veya yasal temsilcilerinden imzalı izin belgeleri almalıdır. Bu izin belgeleri, katılımcıların fotoğrafların yayınlanması için onaylarını verdiğini göstermeli ve fotoğrafların kullanımına ilişkin herhangi bir kısıtlama veya koşulu belirtmelidir. Fotoğrafların yayın onayına ilişkin bilgiler, makalede sunulmalıdır.
Hayvanlarla ilgili çalışmalarda, araştırma protokollerinin bir etik komiteden onay alması gerekmektedir. Etik komite, araştırma protokollerini ilgili yönergeler ve düzenlemelerle uyumlu olup olmadığını kontrol etmelidir, örneğin Laboratuvar Hayvanlarının Bakımı ve Kullanımı Rehberi (8. baskı, 2011) ve Hayvanlar Üzerinde Biyomedikal Araştırmalar İçin Uluslararası Rehber İlkeler (2012). Bu yönergeler, hayvanlarla yapılan araştırmaların etik ve insancıl bir şekilde nasıl yürütüleceği konusunda detaylı bilgi sağlar ve bu tür araştırmalar için standart olarak geniş çapta kabul edilir.
Yazarlar, makalelerinde hayvanların etik davranışına ilişkin ayrıntılı bilgi sağlamalıdır, bu da acı ve sıkıntının önlenmesi için alınan önlemleri içermelidir. Bu bilgileri açık ve kapsamlı bir şekilde sunmak için yazarlar ARRIVE kontrol listesini kullanabilirler.
Hayvanların etik davranışına ek olarak, yazarlar ayrıca acı ve sıkıntının önlenmesi için alınan önlemler hakkında bilgi sağlamalıdır. Bu, araştırmanın düzgün bir şekilde yürütüldüğünü ve okuyucuların ilgili etik standartları karşıladığını doğrulamasına olanak tanır.
İntihal ve Etik Dışı Durumlar
Tüm gönderiler, hakem değerlendirme ve/veya üretim süreçlerinde birden fazla kez benzerlik tespit yazılımı (CrossCheck tarafından iThenticate) ile taranır.
Başkalarının (ya da kendi) önceki çalışmalarını tartışırken, her durumda materyali doğru bir şekilde alıntıladığınızdan emin olunmasına çalışılır.
Yazarlara, aşağıda örneklenen herhangi bir intihal ve etik dışı davranıştan kaçınmaları kesinlikle tavsiye edilir.
• Atıf manipülasyonu: Bir yazarın, derginin veya diğer yayınların alıntı sayısını, kendi alıntıları yaparak, aynı dergiden makalelerin aşırı alıntılanması veya onursal alıntılar veya alıntı yığınları dahil etmek gibi çeşitli yollarla manipüle etme uygulaması.
• Kendi kendine intihal: Bir yazarın önceki yayınlarından örtüşen bölümleri veya cümleleri uygun şekilde alıntı yapmadan kullanma pratiğidir. Bu, başka birinin (bu durumda yazarın kendi eseri) çalışmasını uygun şekilde atıfta bulunmadan kullanmak anlamına gelen bir intihal biçimi olarak kabul edilir.
• Dilimleme: Bir araştırma çalışmasındaki aynı verilerin birkaç farklı makalede kullanılmasıdır. Bu, aynı hipotezleri, popülasyonu ve yöntemleri birden fazla makalede rapor etmek anlamına geldiği için etik dışı kabul edilir.
• Veri üretimi: Veri toplama veya deneyler sırasında gerçekleşmeyen verilerin çalışmaya eklenmesidir. Bu, yanıltıcı veya yanlış bilgiyi gerçek veri gibi sunma pratiği olduğu için araştırma kabahatl olarak kabul edilir.
• Veri manipülasyonu/sahteciliği: Araştırma verilerini yanıltıcı bir izlenim vermek amacıyla manipüle etmektir. Bu, görüntüleri manipüle etmek, aykırı değerleri veya "güven verici olmayan" sonuçları çıkarmak, veri noktalarını değiştirmek ve diğer manipülasyon biçimlerini içerebilir. Bu aynı zamanda yanıltıcı veya yanlış bilgiyi gerçek veri gibi sunma pratiği olduğu için bir araştırma kabahati biçimi olarak kabul edilir.
İddia edilen veya şüphelenilen intihal, alıntı manipülasyonu veya veri sahteciliği/üretimi gibi araştırma kabahatleri durumunda, Editoryal Kurul, iddiaların veya şüphelerin adil, şeffaf ve tutarlı bir şekilde ele alınmasını sağlamak için ilgili COPE akış şemalarını takip edecektir.
YAZARLIK
Yazar olarak listelenen tüm kişiler, Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE) tarafından önerilen yazarlık kriterlerini karşılamalıdır. ICMJE, yazarlığın aşağıdaki dört kritere dayanmasını önermektedir:
1. Çalışmanın konseptine veya tasarımına veya çalışma için verilerin elde edilmesine, analizine veya yorumlanmasına önemli katkı sağlamak,
2. Çalışmanın taslağını hazırlamak veya önemli entelektüel içerik için eleştirel olarak gözden geçirmek,
3. Yayınlanacak versiyonun son onayı,
4. Çalışmanın herhangi bir bölümünün doğruluğu veya bütünlüğü ile ilgili soruların uygun şekilde araştırılmasını ve çözülmesini sağlamak için çalışmanın tüm yönlerinden sorumlu olmayı kabul etme.
Yazarlar, çalışmanın kendi yaptıkları kısımlarından sorumlu olmanın yanı sıra, tüm yazarların katkılarının doğru ve uygun bir şekilde kabul edilmesini sağlamak için çalışmanın belirli diğer kısımlarından hangi ortak yazarların sorumlu olduğunu da belirleyebilmelidir. Yazarlar, başvuru sırasında bireysel katkılar hakkında bilgi vermek için CRediT (Katılımcı Rolleri Sınıflandırması)’i kullanabilirler. Tüm yazarların, sorumlu yazar tarafından paylaşılan bireysel katkıları üzerinde mutabık kalmaları beklenmektedir. Yazarların katkı beyanı nihai makale ile birlikte yayınlanacaktır ve çalışmaya yapılan katkıları doğru bir şekilde yansıtmalıdır.
Yazarlar, ortak yazarlarının katkılarının bütünlüğüne güven duymalıdır. Bu, ortak yazarlarının araştırmayı etik ve sorumlu bir şekilde yürüttüğüne ve makalede sunulan veri ve sonuçların doğru ve güvenilir olduğuna güvenmeleri gerektiği anlamına gelir.
Yazarlık kriterlerinin dördünü de karşılamayan kişiler makaleye yazar olarak dâhil edilmemelidir. Bu kişilerin katkılarını tanımak ve araştırmaya katkıları konusunda şeffaflık sağlamak için, makalenin başlık sayfasında araştırmaya katkılarından dolayı teşekkür edilebilir.
Yayın kurulu bir hayalet, fahri veya hediye yazarlık durumundan şüphelenirse, gönderim askıya alınacak ve ilgili COPE akış şeması ile yazarlık ve katkıda bulunmaya ilişkin COPE Politikası izlenecektir.
Yazar Değişikliği
Yazarlık değişiklik talepleri, yazarların çıkarılması veya eklenmesi, yazarların sırasının değiştirilmesi gibi herhangi bir değişiklik, nedenlerini belirten bir mektupla birlikte editoryal ofise sunulmalıdır. Mektup, çıkarılan herhangi bir yazar da dâhil olmak üzere tüm yazarlar tarafından imzalanmalıdır.
Derginin Editoryal Kurulu, yazarlıkta değişiklik taleplerini tutarlı ve şeffaf bir şekilde ele alarak, ilgili COPE akış şeması yönergelerini takip edecektir. Bu prosedürler, araştırmanın bütünlüğünü ve tüm ilgili yazarların itibarını korumak amacıyla uygulanmaktadır.
Çıkar Çatışması Beyanı
Yazarlar, çalışmalarında uygunsuz etki veya önyargıya yol açabilecek herhangi bir ilişki veya çıkarı açığa çıkarmak zorundadır. Bu, çıkar çatışmalarını mümkün olduğunca çevrimiçi başvuru sistemi aracılığıyla gönderdikleri makalelerini sunarken yapılmalıdır.
ACMES’e gönderilen makalelerin hakemlik sürecinde yer alan bireylerin mevcut veya potansiyel rekabet eden çıkarları hakkında herhangi bir bilgi verme ve açıklama yapma gerekliliğini talep ve teşvik etmektedir. Bu, olası bir önyargıya yol açabilecek çıkar çatışmalarının belirlenebilmesi amacıyla yapılmalıdır.
Editoryal kurul, editörlerin, yazarların veya hakemlerin potansiyel çıkar çatışmalarıyla ilgili durumları ilgili COPE akış şemaları çerçevesinde ele alacaktır.
Finansal Destek Beyanı
ACMES, yazarlardan araştırmalarını gerçekleştirmek için aldıkları herhangi bir mali destek hakkında bilgi vermesini istemektedir. Bu bilgi, makalenin dergiye sunulduğu sırada sağlanması gereken finansal destek beyanında yer almalıdır.
Finansal destek beyanı, destekleyici kurumların adını, hibe numaralarını ve her destekleyicinin araştırmadaki rolünün bir açıklamasını içermelidir. Eğer destekleyici kurumun araştırmadaki bir rolü olmadıysa, bu da finansman beyanında belirtilmelidir. Bu bilgi, okuyucuların araştırmada olası önyargılar ve çıkar çatışmalarını anlamaları açısından önemlidir.
Yayın Sonrası Düzeltme Talepleri ve İadeler
Tüm yayın sonrası düzeltme talepleri editoryal bir incelemeye tabidir. Editoryal kurul, talebi gözden geçirecek ve düzeltmenin gerekli ve uygun olup olmadığına karar verecektir. Bir düzeltmenin yayınlanması kararı, hatanın doğası, makale üzerindeki potansiyel etkisi ve destekleyici kanıtlara dayanacaktır. Editoryal kurul, kararını vermek için gerektiğinde yazarlar, hakemler ve diğer uzmanlarla da danışabilir. Düzeltme talebi onaylanırsa, makale derginin arşivinde düzeltilir.
Editoryal Kurul, dergi politikaları ve COPE kuralları doğrultusunda vakaları gözden geçirir.
Eğer ihlal iddiaları doğrudan ihbarcılar tarafından yapılırsa, Editoryal Kurul, ilgili COPE akış şemasını takip edecektir. Dergi, bir sosyal medya sitesinde yayınlanan bir makaleyle ilgili endişeler ortaya çıktığında COPE'nin ihbarcılara nasıl yanıt verilmesi gerektiğine dair akış şemasına uygun hareket edecektir.
Çözümlenemeyen iddiaları çözmek için bazı durumlarda, bağımsız bilirkişiler atanabilir.
Potansiyel etik ihlalleri araştırmak için, editoryal kurul diğer baş editörlerle bilgi paylaşabilir ve soruşturmaları daha verimli ve etkili bir şekilde yürütebilir. Baş editör ile iletişim gerektiğinde, editoryal kurul ilgili COPE önerilerini takip edecektir.
Gerekli durumlarda, dergi araştırmacılar tarafından şüphelenilen etik ihlaller hakkında kurumlara başvurabilir ve bu endişeleri desteklemek için kanıtlar sunabilir. Bu süreçte COPE yönergelerine uygun hareket edilecektir.
Etik ihlal endişeleri durumunda, editörler COPE yönergelerine göre vakayı araştıracaktır. Araştırma endişeleri doğruladığında, editörler geri çekme bildirimi yayınlayabilir. Geri çekme bildirimi, dergide yayınlanacak ve makalenin kaydı geri çekme durumunu yansıtacak şekilde güncellenecektir. Makale derginin arşivinde kalacak, ancak geri çekildiği açık bir şekilde belirtilecektir. Makalenin kaydı ayrıca geri çekme durumunu yansıtmak için ilgili dizinlerde güncellenecektir.
Geri Çekme Talepleri
Makale yayınlanmadan önce geri çekme talepleri, derginin editör kurulu tarafından incelenir. Bir makaleyi geri çekme talebinin yapılabilmesi için yazarlar, taleplerini ve geri çekme nedenlerini belirten tüm yazarlar tarafından imzalanmış bir mektubu dergi editörüne göndermelidir. Editör kurulu daha sonra talebi inceleyecek ve yazarlar tarafından sunulan nedenlere dayanarak bir karar verecektir. Talep kabul edilirse, makale dergiden geri çekilecek ve yazarlara karar bildirilecektir. Yazarlar, geri çeklme talebi onaylanana kadar başka bir dergiye çalışmalarını değerlendirmeye sunmamalıdır. Bu, olası çıkar çatışmalarını veya yayınların tekrarlanmasını önlemek amacıyla yapılır.
İtiraz ve Şikâyet
Derginin yayın kurulu, COPE'un yönergeleri ve önerilerine uygun olarak itiraz ve şikâyetleri ele almakla sorumludur. Bir yazarın bir itirazı veya şikâyeti varsa doğrudan yayın ofisiyle iletişime geçmelidir. Yayın kurulu, COPE yönergelerine dayanarak durumu gözden geçirecek ve bir karar verecektir.
Karar alma sürecinde, baş editör tüm itiraz ve şikâyetlerde nihai yetkiye sahiptir. Bazı durumlarda, Yayın Kurulu’nun kendi içinde çözemediği konular için tarafsız bir temsilci atanmaktadır. Dergi, itiraz ve şikâyetleri ele almak için adil ve şeffaf bir süreç izlemektedir ve bilimsel kayıtların bütünlüğünü korumayı hedeflemektedir.
Preprint Politikası
ACMES, ön baskıları “önceden yayımlanmış eser” olarak değerlendirmemekte, yazarların çalışmalarını dergiye göndermeden önce ticarî olmayan bir ön baskı sunucusunda bulunma ve tartışma imkânına sahip oldukları şeklinde değerlendirmektedir. Ancak, yazarlar makalelerinin ön baskı sunucusuna yerleştirilmesini ve onun DOI numarasını dergiye başvuru sürecinde sağlamakla yükümlüdürler.
Makale dergide kabul edilir ve yayımlanırsa, yazarların arşivlenmiş ön baskıyı güncellemesi ve makalenin yayınlanmış versiyonuna bağlantı vermesi sorumluluğu kendilerine aittir. Bu, okuyucuların en güncel ve doğru bilgilere kolayca erişebilmelerini sağlamaya yardımcı olur.
İzin Politikası
Derginin içeriği Creative Commons Attribution-NonCommercial (CC BY-NC) 4.0 Uluslararası Lisansı altında lisanslanmıştır.
Bu lisans kapsamında, kullanıcılar orijinal yazar ve dergiye uygun şekilde referans vermek kaydıyla, derginin içeriğini ticari olmayan amaçlarla paylaşabilir, adapte edebilir, çoğaltabilir ve dağıtabilirler.
Derginin içeriğinin ticari amaçlarla kullanılabilmesi için Atatürk Üniversitesi'nden yazılı izin almak gerekmektedir ve bu izin ücret veya kısıtlamalara tabi olabilir.
Sorumluluk Reddi
Dergide yayınlanan makalelerde kibeyan veya görüşler sadece yazar(lar)ın görüşleridir ve editörler, yayın kurulu ve/veya yayıncının görüşlerini yansıtmamaktadır. Editörler, yayın kurulu ve yayıncı, makalelerin içeriğinden sorumlu değildir ve bu makalelerde ifade edilen görüşlere katılmaz. Yazarların çalışmalarının doğru ve iyi araştırılmış olduğunu ve makalelerinde ifade edilen görüşlerin kendi görüşleri olduğunu sağlamak yazarların sorumluluğundadır. Editörler, yayın kurulu ve yayıncı, yazarlara çalışmalarını bilimsel toplulukla paylaşmaları için bir platform sağlamaktadır.
18 Ağustos 2026
Sayfa
48-52
