Bilgilendirici mi, Yanıltıcı mı? YouTube’daki Kendi Kendine Deri Muayenesi İçerikli Videolarının Kapsamlı Bir Değerlendirmesi
Öz
Arka Plan
Kendi kendine deri muayenesi (KKDM), melanomun daha erken ve tedavi edilebilir evrede saptanmasında kritik bir uygulamadır. Görsel öğrenme platformlarının popülaritesi arttıkça, YouTube sağlıkla ilgili bilgi için önemli bir kaynak haline gelmiştir. Ancak buradaki içeriklerin güvenilirliği ve eğitsel değeri hâlâ belirsizdir. Bu çalışma, SSE ile ilgili YouTube videolarını inceleyerek, bu videoların eğitsel araçlar olarak genel kalite, açıklık ve güvenilirliklerini değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Yöntemler
22 Haziran 2023 tarihinde “kendi kendine deri muayenesi” terimi kullanılarak ulaşılan 150 video taranmış ve bunlardan 67’si çalışmaya dahil edilmiştir. Videolar; özellikleri, izleyici etkileşimi ve kaynak türüne göre değerlendirilmiştir. Kalite değerlendirmesinde üç doğrulanmış araç (GQS, PEMAT-A/V, modifiye DISCERN) ve bilginin bütünlüğünü ölçmek amacıyla özel olarak oluşturulmuş bir kontrol listesi kullanılmıştır.
Bulgular
Videoların çoğunda (%77,6) sağlık profesyonelleri yer almaktaydı. İşlemsel videolar, kalite ve anlaşılabilirlik açısından anlamlı derecede daha yüksek puanlar almıştır. Bununla birlikte, temel eğitsel unsurların aktarımında belirgin bir yetersizlik saptanmıştır; güneşten korunma (tüm videoların %73,1'inde bahsedilmemiştir) ve vücut haritalama (tüm videoların %56,7'sinde bahsedilmemiştir) gibi temel konular çoğunlukla atlanmıştır. Bağımsız içerik üreticilerinin videoları daha yüksek izleyici etkileşimi göstermiştir (p=0,018); ancak sağlık profesyonellerinin ürettiği videolar daha kullanışlı olarak değerlendirilmiştir (p=0,04).
Sonuç
KKDM ile ilgili birçok YouTube videosu kayda değer ilgi uyandırsa da içerikler yetersizdir ve çoğu zaman kapsamlı, pratik sağlık eğitimi sunmamaktadır. Doğru ve yüksek kaliteli, profesyonellerce hazırlanmış içeriklerin görünürlüğünün artırılması, toplum farkındalığını geliştirmek için hayati önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
deri kanseri, kendi kendine muayene, korunma, sağlık eğitimi, youtube
Inform or Mislead? A Comprehensive Evaluation of Skin Self-Examination Videos on YouTube
Öz
Background: Skin self-examination (SSE) is a critical practice in identifying melanoma at an early, more treatable stage. As visual learning platforms grow in popularity, YouTube has emerged as a key source of health-related information. However, the reliability and educational value of its content remain uncertain. This study aimed to analyze YouTube videos on SSE, assessing their overall quality, clarity, and trustworthiness as educational tools.
Methods: On June 22, 2023, 150 videos retrieved using the term "skin self-examination" were screened, resulting in 67 videos for inclusion. Videos were evaluated based on characteristics, viewer engagement, and source type. Quality assessment utilized three validated tools GQS, PEMAT-A/V, modified DISCERN and a custom checklist to assess infor-mational completeness.
Results: The majority of videos (77.6%) featured healthcare professionals. Procedural videos achieved significantly high-er scores for quality and comprehensibility. However, a significant lack of comprehensiveness was found in key instruc-tional elements: basic topics such sun protection (absent in 73.1% of all videos) and body mapping (absent in 56.7% of all videos) were often missed. Independent creators showed greater engagement metrics (p=0.018), though medically produced videos were judged more useful (p=0.04).
Conclusion: Although many YouTube videos on SSE generate substantial interest, they are inconsistent and often lack comprehensive, practical health education. Increasing the visibility of accurate, high-quality content by professionals is essential for improving public awareness.
Anahtar Kelimeler
health education, prevention, self examination, skin cancer, youtube
The authors received no financial support for the research, authorship, and/or publication of this article.
Bu çalışma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Etik onay, Pamukkale Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan alınmıştır (Onay numarası: E.295192, tarih: 02.12.2022).