Çocuk ve Ergen Psikiyatrisinde Kırsal ve Kentsel Sağlık Kurulu Başvurularının Psikiyatrik Özgeçmiş ve Hizmet Kullanımı Açısından Karşılaştırmalı İncelenmesi
Öz
Kırsal ve kentsel ortamlar arasındaki bölgesel farklılıklar, çocuk ruh sağlığı hizmetlerine erişimi önemli ölçüde etkilemektedir. Çevresel faktörlerin çocukluk çağı psikolojik iyilik hali üzerindeki etkisi bilinmekle birlikte, bu iki ortam arasındaki hizmet kullanımı ve klinik özellikler arasındaki boşluk halen yeterince araştırılmamış bir konudur. Bu çalışma, kırsal ve kentsel bölgelerdeki sağlık kuruluna başvuran çocukların klinik ve demografik profillerini karşılaştırmıştır (n = 203). Psikiyatrik geçmiş, ilaç kullanımı ve tanısal dağılımlardaki anlamlı farkları belirlemek amacıyla Ki-kare ve t-testi dahil olmak üzere istatistiksel analizler kullanılmıştır. Yapılan analizler, cinsiyet dağılımında (p=0,218) veya kırsal (M=106,40 ay) ve kentsel (M=113,98 ay) grupların yaş ortalamalarında (p=,292) anlamlı bir fark olmadığını ortaya koymuştur. Ancak, sağlık hizmeti kullanımında belirgin eşitsizlikler gözlemlenmiştir: Kentsel bölgedeki hastaların daha önce psikiyatrik değerlendirme almış olma sıklığı anlamlı derecede daha yüksek bulunmuş (%87,5’e karşı %16,8, p<,001) ve bu hastalar daha yüksek oranda psikiyatrik tedavi almıştır (%50,0’ye karşı %12,1, p<,001). Ayrıca, başvuru şikayetlerinde (p<,001), klinik tanılarda (p<,001) ve özel gereksinim durumlarında (p<,001) anlamlı farklar ortaya çıkmıştır. Bulgular, kırsal popülasyonların belirgin şekilde daha düşük düzeyde psikiyatrik değerlendirme ve müdahale oranları göstermesiyle, psikiyatrik bakım erişilebilirliğindeki kritik bir boşluğun altını çizmektedir. Bu sonuçlar, kırsal kesimdeki hastaların uzmanlaşmış bakıma ancak hastalığın daha geç veya daha akut evrelerinde erişebildiğini düşündürmektedir. Sağlıkta eşitliğin sağlanması için kırsal bölge tıbbi görevlendirmelerinin teşvik edilmesi, altyapının modernize edilmesi ve ruh sağlığı farkındalığının okul müfredatları ile birinci basamak sağlık eğitimine entegre edilmesi gereklidir.
Anahtar Kelimeler
Çocuk psikiyatrisi, kırsal-kentsel farklılık, sağlık hizmetlerine erişim, klinik demografik özellikler, ruh sağlığı eşitliği
Destekleyen Kurum
Bu araştırma, finansman sağlayan kuruluşlardan herhangi bir özel destek (hibe) almamıştır.
Etik Beyan
Bu çalışma, Helsinki Deklarasyonu ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Onay, Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu tarafından verilmiştir.
Disparities in Psychiatric Background and Service Utilization: A Comparative Study of Rural and Urban Health Board Applicants in Child and Adolescent Psychiatry
Öz
Background: Regional disparities between rural and urban environments significantly impact access to pediatric mental health services. While environmental factors influence childhood psychological well-being, the gap in service utilization and clinical characteristics between these two settings remains under-researched.
Methods: This study compared clinical and demographic profiles of pediatric patients across rural and urban sites (n = 203). Statistical analyses, including Chi-square and t-tests, were utilized to identify significant differences in psychiatric history, medication use, and diagnostic distributions.
Results: Analysis revealed no significant differences in sex distribution (p=.218) or mean age between rural (M=106.40 months) and urban (M=113.98 months) groups (p =.292). However, profound disparities were observed in healthcare utilization: urban patients were significantly more likely to have had prior psychiatric consultations (87.5% vs. 16.8%, p<.001) and were prescribed psychiatric medications at a substantially higher rate (50.0% vs. 12.1%, p<.001). Furthermore, significant differences emerged in presenting complaints (p<.001), clinical diagnoses (p<.001), and special needs (p<.001).
Conclusion: The findings underscore a critical gap in psychiatric care accessibility, with rural populations showing markedly lower rates of prior consultation and pharmacological intervention. These results suggest that rural patients may only access specialized care at later or more acute stages of illness. To achieve health equity, it is essential to incentivize rural medical assignments, modernize infrastructure, and integrate mental health literacy into school curricula and primary care training.
Anahtar Kelimeler
Child psychiatry, rural-urban disparity, healthcare access, clinical demographics, mental health equity.
Destekleyen Kurum
This research did not receive any specific grant from funding agencies.
Etik Beyan
This study was performed in line with the principles of the Declaration of Helsinki. Approval was granted by the Ethics Committee of Gazi University. (23.10.2025,E-77082166-604.01-1365903)
Teşekkür
None