Anthropogenic Pressures on Fish Fauna in Brackish Water Systems of Türkiye: An Assessment of 15 Brackishwater Ecosystems

Yıl 2025, Cilt: 3 Sayı: 2, 73 - 90, 31.12.2025

Deniz İnnal

Öz

The brackish water ecotones along the Mediterranean coast are transitional areas between marine and freshwater ecosystems, holding strategic importance due to their high biodiversity, endemism, and provision of ecosystem services. However, these sensitive habitats are rapidly deteriorating under increasing anthropogenic pressures. This study systematically evaluates the anthropogenic stressors affecting the distribution, abundance, growth characteristics, feeding resources, spawning habitats, and behaviors of fish communities in 15 brackish water systems along Turkey’s Mediterranean coast. Field surveys conducted between 2014 and 2017 reveal that these systems are exposed to multiple pressures, with the most common issues being the presence of non-native species, water quality degradation, agricultural habitat deterioration, and urbanization-related habitat loss. The Manavgat and Ceyhan brackish water systems are identified as having the highest levels of environmental pressure. The study emphasizes the urgent need for comprehensive management strategies incorporating water quality management, habitat restoration, improvement of migration routes, control of invasive species, and active participation of local stakeholders to safeguard the ecological integrity of these ecosystems. These measures will support not only the sustainability of biodiversity but also the region’s food security, tourism potential, and socio-economic well-being.

Anahtar Kelimeler

Dam Impact , Estuarine Ecosystems , Invasive Species , Migratory Fish , Coastal Ecotone

Destekleyen Kurum

Tübitak KBAG 114Z259

Teşekkür

The results obtained in this study were derived from field studies conducted within the scope of the project numbered KBAG 114Z259 supported by TÜBİTAK and the project numbered 0249MP14 supported by Burdur Mehmet Akif Ersoy University, as well as from field studies financed by the author. I would like to thank biologist Berat Tocan for his devoted and dedicated work.

Türkiye’de Acısu Sistemlerindeki Balık Faunasına Yönelik Antropojenik Baskılar: 15 Acısu Ekosistemi Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Akdeniz kıyılarındaki acısu ekotonları, deniz ve tatlı su ekosistemleri arasında yer alan geçiş alanları olarak, yüksek biyoçeşitlilik, endemizm ve ekosistem hizmetleri açısından stratejik öneme sahiptir. Ancak bu hassas habitatlar, artan insan kaynaklı baskılar nedeniyle hızla bozulma sürecine girmektedir. Bu çalışma, Türkiye’nin Akdeniz kıyısındaki 15 acısu sisteminde balık topluluklarının dağılımı, bolluğu, büyüme özellikleri, beslenme kaynakları, üreme habitatları ve davranışlarını etkileyen antropojenik baskıları sistematik olarak değerlendirmektedir. 2014–2017 yılları arasında yürütülen saha çalışmaları, sistemlerin çok yönlü baskılara maruz kaldığını ortaya koymakta; en yaygın sorunlar arasında yabancı tür varlığı, su kalitesi sorunları, tarımsal kaynaklı habitat bozulması ve yerleşim kaynaklı habitat bozulması öne çıkmaktadır. Çevresel baskı yoğunluğu en yüksek sistemler Manavgat ve Ceyhan acısu sistemleridir. Çalışma, acısu ekosistemlerinin biyolojik bütünlüğünün korunması için su kalitesi yönetimi, habitat restorasyonu, göç yollarının iyileştirilmesi, istilacı türlerin kontrolü ve yerel paydaş katılımını içeren bütüncül yönetim stratejilerinin ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu adımlar yalnızca biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliğini değil, aynı zamanda bölgenin gıda güvenliği, turizm potansiyeli ve sosyoekonomik refahını da destekleyecektir.

Anahtar Kelimeler

Baraj Etkisi , Estuarin Ekosistemler , Göçmen Balıklar , İstilacı Türler , Kıyısal Ekoton

Destekleyen Kurum

Tübitak KBAG 114Z259

Teşekkür

Bu çalışmada elde edilen sonuçlar Tübitak tarafından desteklenen KBAG 114Z259 Nolu proje ve Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi tarafından desteklenen 0249MP14 Nolu proje kapsamında yürütülen saha çalışmaları ile yazar tarafından finanse edilen saha çalışmaları kapsamında elde edilmiştir. Biyolog Berat Tocan’a özverili çalışmaları nedeni ile teşekkür ederim.

Kaynakça

• Akın, S., Buhan, E., Winemiller, K.O. & Yılmaz, H. (2005). Fish assemblage structure of Koycegiz Lagoone Estuary, Tur-key: Spatial ve temporal distribution patterns in relation to environmental variation. Estuarine. Coastal ve Shelf Science, 64, 671-684.
• Anonymous, (2007). Estuarine, coastal and marine habitat extent and distribution- Estuarine, coastal and marine habitat condition, NRM publications estuarine, coastal and marine habitat integrity 18 pp.
• Atılgan, İ. & Egemen, Ö. (2001). Güllük ve Homa Lagünü sedimentlerinde karbon, yanabilen madde ve bazı ağır metal (Cu, Zn) düzeylerinin karşılaştırmalı olarak araştırılması. E.Ü. Su Ürünleri Dergisi, 18(1-2), 225-232.
• Baran, I. & Ongan, T. (1988). Gala Gölü’nün limnolojik özellikleri, Balıkcılık Sorunları ve Öneriler, Gala Gölü ve Sorunları Sempozyumu, Doğal Hayatı Koruma Derneği Bilimsel Yayınlar Serisi, Istanbul, Türkiye, 46-54 (in Turkish).
• Blaber, S.J.M. (1980). Fish of the Trinity Inlet system of North Queenslve with notes on the ecology of fish faunas of tropical Indo-Pacific estuaries. Australian Journal of Marine and Freshwater Research, 31, 137–46.
• Buhan, E., Yılmaz, H., Çirik, S. & Morkan Y. (1998). Köyceğiz lagün ekosistemi balık verimliliği ve sorunları. Doğu Anadolu Bölgesi III. Su ürünleri sempozyumu, 10-12 Haziran 1998, 269-281.
• Cetinkaya, O. (2006). Exotic and native fish species that ıntroduced or stocked into Turkish waters, their impacts on Aquaculture, fisheries, wild populations and aquatic ecosystems: A preliminary study on constructing A database, Symposium on the stocking reservoir management, 07-09 February 2006, Antalya-Turkey.
• Cowx, I.G. (1999). An Appraisal of stocking strategies in the light of developing Country Constraints, Fish Management Ecology, 6(1), 21-34.
• Çetinkaya, G. & Atlan, T. (1998). Tuzla Lagünü çevresinde tarımsal kimyasalların kullanımı, Türkiye kıyıları 97 konferansı bildirileri kitabı. 339-349.
• Elbek, A.G., İşgören Emiroğlu, D. & Saygı, H. (2003). Ege Bölgesi Dalyanlarının genel bir durum değerlendirilmesi. E.Ü. Su Ürünleri Dergisi, 20(1-2), 173 – 183.
• Emiroğlu, D., Alpbaz, A., Elbek, A., Tolon, T., Saygı H. & Cihaner A. (2001). Ege ve Akdeniz bölgesi kıyısal dalyanlarının sosyo-ekonomik incelenmesi. Tübitak, YDABÇAĞ-199YO59. Erbatur, O., Kuşvuran, E. & Erbatur, G. (1997). Tarımsal kaynaklı lagün kirlenmesi, Türkiye kıyıları 97 bildirileri kitabı, 339-350.
• Erdem, M. & Gülşahin, A. (2006). Güney Ege Bölgesi (Muğla) dalyanları ve balıkçılık yönetimi, 1. ulusal balıklandırma ve rezervuar yönetimi sempozyumu bildiriler kitabı, 439-446.
• Favero, F., Araujo, I. & Severi, W. (2019). Structure of the fish assemblage and functional guilds in the estuary of Maracaípe, northeast coast of Brazil. Boletim do Instituto de Pesca, 45(1), 1-14.
• Harrison, T.D. & Whitfield, A.K. (2004). Multi-metric fish index to assess the environmental condition of estuaries. Journal of Fish Biology, 65, 683–710.
• Işık, S., Şaşal, M. & Doğan, E. (2006). Sakarya Nehrinde barajların mansap etkisinin araştırılması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 21(3),401-408.
• Innal, D. (2020). Distribution of lessepsian migrant and non-native freshwater fish species in Mediterranean brackish waters of Turkey. Acta Aquatica Turcica, 16(4), 545-557.
• Innal, D. (2022). Juvenile fish fauna of the transitional waters on the Mediterranean coasts of Turkey; a structural and environmental assessment. Acta Biologica Turcica, 35(2), A8:1-11.
• Jaureguızar, A.J, Menni, R., Lasta, C. & Guerrero R. (2006). Fish assemblages of the northern Argentine coastal sys-tem:spatial patterns ve their temporal variations. Fisheries Oceanography, 15(4), 326–344.
• Kayam, S. (2006). Türkiye ve diğer bazı ülkelerde rezervuarların balıkçılık açısından yönetim ve stratejileri, 1. ulusal balıklandırma ve rezervuar yönetimi sempozyumu bildiriler kitabı, 47-59.
• Kennish, M. J. (1990). Ecology of Estuaries, Vol. II: Biological Aspects. CRC Press, Boca Raton, Florida.
• Kupschus, S. & Tremain, D. (2001). Associations between fish assemblages and environmental factors in nearshore habitats of a Subtropical estuary. Journal of Fish Biology, 58, 1383–1403.
• Malavasi, S., Fiorin, R., Franco, A., Franzoi, P., Granzotto, A., Riccato, F. & Mainardi D. (2004). Fish assemblages of Venice Lagoon shallow waters: an analysis based on spe-cies, families ve functional guilds. Journal of Marine Systems, 51, 19– 31.
• Martino, E.J. & Able K.A. (2003). Fish assemblages across the marine to low salinity transition zone of a temperate estuary. Estuarine, Coastal ve Shelf Science, 56, 969–987.
• Meriç, N. (1992). Büyükçekmece Baraj Gölü balıkları üzerinde bir ön çalışma, XI. Ulusal Biyoloji Kongresi, Bildiri kitabı, 167-174.
• Methven, D.A., Haedrich, R. L. & Rose, G. A. (2001). The Fish Assemblage of a Newfoundlve Estuary: Diel, Monthly ve Annual Variation. Estuarine, Coastal ve Shelf Science, 52, 669–687.
• Ongan T., Hosanoğlu, A., Yücetaş, N. & Yazıcı, M. (1990). Gala Gölü ve bunlarla irtibatlı lagün ve kanalların entegre balıkçılık durumu. Tübitak VHAG-680. 77 sayfa.
• Polat, N., Zengin, M., & Gümüş, A. (2016). İstilacı Balık Türleri ve Hayat Stratejileri. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 2(2), 63-86.
• Pombo L., Elliott M. & Rebelo J.E. (2002). Changes in the fish fauna of the Ria de Aveiro estuarine lagoon (Portugal) during the twentieth century. Journal of Fish Biology, 61 (Supplement A), 167–181.
• Sosa-Lopez, A., Mouillot, D., Ramos-Mirvea, J., Flores-Hernveez, D. & Do Chi, T. (2007). Fish species richness decreases with salinity in tropical coastal lagoons. Journal of Biogeography, 34(1), 52-61.
• Tolon, M.T., Özden O. & Cihaner, A. (1997). Dalyanlardaki balık populasyonuna su seviyesi ve meterolojik koşulların etkileri. Türkiye kıyıları 97 konferansı bildiriler kitabı, Ankara, pp. 351-359.
• Zengin, M. (2006). Balıklandırmanın Genel Kriterleri ve Dünyada ve Ülkemizdeki Stoklama Deneyimleri, TKB. AKSAM, I.Balıklandırma ve Rezervuar Yönetimi Sempozyumu, 7-9 Şubat 2006 Antalya. 69-82.
• Zou, K., Chen, J., Ruan, H., Li, Z., Guo, W., Li, M. & Liu, L. (2020). eDNA metabarcoding as a promising conservation tool for monitoring fish diversity in a coastal wetland of the Pearl River Estuary compared to bottom trawling. Science of the Total Environment, 702, 134704.