AN EXAMPLE OF APPLYİNG THE ANALYTİC HİERARCHY PROCESS TECHNİQUE İN INDUSTRİAL PRODUCTS

Yıl 2026, Cilt: 2 Sayı: 1 , 89 - 107 , 31.03.2026

İldem Atila

https://izlik.org/JA72CP74XF

Öz

Technological advancements require companies to adopt design-focused approaches and increase their competitiveness; in this context, when purchasing a product, users consider the extent to which its features meet their own needs. Therefore, factors affecting design, such as product durability, ergonomics, and function, are among the fundamental criteria users expect from a product. The study utilized the Analytical Hierarchy Method (AHP) to determine the relative importance of alternatives. By dividing a complex problem into simpler hierarchical decision-making processes, the analytical hierarchy process allows for the creation of a judgment matrix to suggest the relative strength of factors in corresponding criteria. Four different cleaning bucket products were selected for the study, and users were asked to evaluate the criteria identified for each of the four cleaning buckets in order of importance via a survey. As a result of the evaluation, a hierarchical analysis model was created, and the data was calculated in Excel. Based on the results, the product function criterion received the highest rating among product-related factors. Based on this result, product function should be the primary criterion when purchasing a product.

Anahtar Kelimeler

Decision Making Processes , Analytical Hierarchy , Hierarchical Analysis

ENDÜSTRİ ÜRÜNLERİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ TEKNİĞİNİN UYGULANMASINA BİR ÖRNEK

https://izlik.org/JA72CP74XF

Öz

Teknolojideki gelişmeler, firmaların tasarım odaklı yaklaşımları benimsemesini ve rekabet güçlerini artırmasını zorunlu kılmaktadır; bu bağlamda, kullanıcılar bir ürünü satın alırken ürünün sunduğu özelliklerin kendi taleplerini ne ölçüde karşıladığını dikkate almaktadır. Dolayısıyla, ürünün sağlamlığı, ergonomikliği ve fonksiyonu gibi tasarımı etkileyen faktörler, kullanıcıların üründen beklediği temel kriterler arasındadır. Çalışmada, alternatiflerin göreceli önemlerini tespit etmek amacıyla Analitik Hiyerarşi Yönteminden (AHP) yararlanılmıştır. Karmaşık bir problemi basit hiyerarşik karar verme süreçlerine bölen analitik hiyerarşi süreci, karşılık gelen kriterlerdeki faktörlerin göreceli gücünü önermek için yargı matrisinin oluşturulmasına olanak tanımaktadır. Çalışma kapsamında dört farklı temizlik kovası ürünü seçilmiş olup anket yolu ile kullanıcılardan dört farklı temizlik kovası için belirlenen kriterleri önem sıralarına göre değerlendirmeleri istenmiştir. Değerlendirme sonucunda hiyerarşik analiz modeli oluşturularak veriler Excel programında hesaplanmıştır. Sonuçlara göre ürün kaynaklı faktörlerden en yüksek değer alan ürünün fonksiyonu kriteri olmuştur. Bu sonuca göre bir ürün satın alınırken öncelik olarak ürünün fonksiyonu kriteri öncelikli kriter olabilir.

Anahtar Kelimeler

Karar Verme Süreçleri , Analitik Hiyerarşi , Hiyerarşik Analiz

Kaynakça

• Akgün, C., (2013). “Ürünün Sihirli Dünyası: Ambalaj”, Görsel İletişim Kültür Dergisi, 53, 7.
• Ampuero, O. ve Vila, N., (2006). “Consumer Perceptions of Product Packaging”, Journal of International Marketing, 23(2), 104.
• Asatekin, M., (1997). Endüstri Tasarımında Ürün-Kullanıcı İlişkileri. Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları.
• Becer, E., (2014). Ambalaj Tasarımı. Ankara: Dost Kitabevi.
• Durmaz, Y. ve Ertürk, S., (2016). “Marka Uygulamaları ve Önemi”, International Journal of Academic Values Studies, 2, 82-93.
• Engel, F.J., Blackwell, R.D. ve Miniard, P.W., (1995). Consumer Behavior. Forth Worth: The Dryden Press.
• Erkarslan, Ö. ve Yılmaz, H., (2011). “Optimization of Product Design Through Quality Function Deployment and Analytical Hierarchy Process: Case Study of a Ceramic Washbasin.”
• Fesligil, A. Ö., (2007). Ürünlerinin Değerlendirilmesi İçin Bir Yöntem, (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi.
• In, F.B.C. ve Ahmad, A.Z.B., (2017). “Study on Student Recycling Practices and Awareness of Green Products”, JOJAPS, 7, 38-45.
• İnaç, H. ve Yacan, İ., (2018). “Ülkelerin Markalaşma Süreci ve Marka Kavramı”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 1(3), 317-331.
• Keçek, G. ve Yüksel, R., (2016). “Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve Promethee Teknikleriyle Akıllı Telefon Seçimi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 49, 46-62.
• Kırdar, Y., (2003). “Marka Stratejilerinin Oluşturulması: Coca-Cola Örneği”, Review of Social, Economic & Business Studies, 3(4), 233-250.
• Kuruüzüm, A. ve Atsan, N., (2001). “Analitik Hiyerarşi Yöntemi ve İşletmecilik Alanındaki Uygulamaları”, Akdeniz İİBF Dergisi, 1, 83-105.
• MacInnis, D.J., Shapiro, S. ve Mani, G., (1999). “Enhancing Brand through Brand Symbols”, Advances in Consumer Research, 26, 601-614.
• Meyers, H.M. ve Lubliner, M.J., (2003). Başarılı Ambalaj Başarılı Pazarlama, Çev. Zehra Üsdiken, İstanbul: Rota Yayınları.
• McCarthy, J.E. ve Perreault, W.D., (2000). Basic Marketing: A Managerial Approach. USA: McGraw-Hill.
• Odabaşı, Y., (1998). Tüketici Davranışı ve Pazarlama Stratejisi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Öç, B., (2013). Sürdürülebilir Tasarım: Ürün Tasarımı ve Üretimi Temelinde Malzemelerin Geri Dönüştürülmesi Bilinci.
• Öner, A. ve Ülengin, F., (1995). “Silah Seçiminde AHP Yaklaşımı”, I. Sistem Mühendisliği ve Savunma Uygulamaları Sempozyumu Bildirileri-II, 1109-1122.
• Özsoy, H. Ö., (2020). “Evaluating Competitiveness in Product Design by Using Analytic Hierarchy Process”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37), 655-677.
• Öztürk, N., (2010). Marka Yönetimi, (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Kadir Has Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Paker, A.F., (2019). Türkiye Otomotiv Sanayinde Endüstriyel Tasarım Faaliyetlerinin Yeni Ticari Taşıt Geliştirme Sürecine Etkisi, Doktora Tezi, İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi.
• Polat, D.Ş., (2000). Askeri Helikopter Alımı Problemine Analitik Hiyerarşi Metodu ile Bir Yaklaşım, (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Radhakrishnan, S., (2016). “Environmental Implications of Reuse and Recycling of Packaging”, Environmental Footprints of Packaging içinde, Singapore: Springer, 165-192.
• Saaty, T.L., (1980). The Analytic Hierarchy Process. USA: McGraw-Hill.
• Saydan, R. ve Sütütemiz, N., (2008). “Üç Kuşak Kadının Alışveriş Davranışı ve Mağaza Seçimini Etkileyen Faktörler: Van İli Örneği”, 13. Ulusal Pazarlama Kongresi Bildirileri, Nevşehir, 1-2.
• Sunde, H., (2017). How Design Can Affect User Response and Behavior, Norwegian University of Science and Technology.
• Şekerkaya, T., (2010). Ev Kadını Tüketicileri ile Ev Kadını Olmayan Tüketicilerin Marka Sadakati ve Satış Promosyonuna Yönelik Eğilimleri, (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi.
• Tarcan, E., (2005). Evaluation of Sub-Component Alternatives in a Product Design, (Yayınlanmamış) Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara University.
• Taş, C.M., (2017). “Rasyonel-İrrasyonel Tüketim: Bartın Örneğinde Karşılaştırmalı Bir Uygulama”, Bartın Üniversitesi İİBF Dergisi, 8(16), 107-134.
• Tek, Ö.B., (2020). Pazarlama İlkeleri (Global Yönetimsel Yaklaşım Türkiye Uygulamaları). İstanbul: Beta Yayıncılık.
• Uzkurt, C. ve Kimzan, H.S., (2011). “Promosyonel Fiyat Sunumlarının Tüketicilerin Ürün Tercihleri Üzerine Etkisi”, Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 8, 71-104.
• Üzüm, Z., (2014). “Tanınmış Markaların Türk Hukuku Kapsamında Tanımı ve Korunması”, Fikri ve Sınai Haklar Dergisi, 10(40), 128-133.
• Yalçın, S., (2009). “Ürün Tasarımı ve Ürün Hayat Seyrinde Maliyetlerin Stratejik Yönetimi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23.
• Yalman, Ş. ve Aytekin, P., (2014). “Promosyonların Anlık Satın Alma Davranışına Etkisi”, Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 83-119.
• Ziller, J., (1971). Satıştan Sonra Servis. İstanbul: Reklam Yayınları.