THE REPRESENTATION OF THE CITY OF VAN IN PHILATELIC DESIGNS

Öz

The aim of this study is to reveal how the historical, cultural, natural, and biological characteristics of Van are represented through philatelic materials and to evaluate the significance of these representations in terms of urban memory. Designed according to a qualitative research approach, the data of the study were collected through document analysis. The research corpus consists of five postage stamps themed around Van issued between 1960 and 2018, three commemorative blocks, seven first day covers, two special day covers, and one special postmark cover. The obtained data were analyzed using descriptive content analysis, and a semiotic approach was employed during the analysis process. The research findings indicate that images of Lake Van and the Van Cat are the most frequently used representations in philatelic designs. In addition, visuals emphasizing Van Castle, Akdamar Island and the Church of the Holy Cross, the Zeve Martyrs’ Memorial, and the city’s national and historical values were also identified. Accordingly, philatelic designs are not merely instruments of postal services but also function as tools for cultural transmission, promotion, and the construction of collective memory. In conclusion, the study demonstrates that Van is represented in a multidimensional manner through philatelic designs and shows that philately provides an important visual source for urban studies.

Anahtar Kelimeler

• Lake Van Basin
• Van
• Van Cat
• Philately

VAN KENTİNİN FİLATELİK TASARIMLARDAKİ TEMSİLİ

Öz

Çalışmanın amacı, filatelik materyaller aracılığıyla Van’ın tarihî, kültürel, doğal ve biyolojik özelliklerinin nasıl temsil edildiğini ortaya koymak ve bu temsillerin kentsel bellek açısından taşıdığı anlamı değerlendirmektir. Nitel araştırma yöntemine göre tasarlanan bu çalışmanın verileri doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Çalışmanın evreni, 1960-2018 yılları arasında tedavüle çıkarılan Van temalı beş adet posta pulu, üç adet anma bloku, yedi adet ilk gün zarfı, iki adet özel gün zarfı ve bir adet özel tarih damgalı zarftan oluşmaktadır. Elde edilen veriler, betimsel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş, analiz sürecinde göstergebilimsel yaklaşımdan yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, Van Gölü ve Van Kedisi imgelerinin filatelik tasarımlarda en sık kullanılan temsiller olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra Van Kalesi, Akdamar Adası, Akdamar Kutsal Haç Kilisesi ve Zeve Şehitleri Abidesi ile kentin ulusal ve tarihsel değerlerine vurgu yapan görsellere de yer verildiği tespit edilmiştir. Buna göre, filatelik tasarımların yalnızca posta hizmetlerine ait araçlar olmadığı, aynı zamanda kültürel aktarım, tanıtım ve toplumsal bellek oluşturma işlevi gördüğü değerlendirilmiştir. Sonuç olarak çalışma, Van’ın filatelik tasarımlar aracılığıyla çok boyutlu bir biçimde temsil edildiğini ortaya koymakta ve filatelinin kent çalışmaları açısından önemli bir görsel kaynak sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Van Gölü Havzası
• Van
• Van Kedisi
• Filateli

Kaynakça

1. Anameriç, H. ve Rukancı, F., (2010). Posta Pullarında Başkent Ankara (Seçmeler 1922-2008). Ankara: VEKAM.
2. Ankara Filateli Derneği, (2025). “Filateli Sözlüğü”, https://www.anfila.net/filateli-sozlugu ., 22.03.2026.
3. Ateş, C. T., (2000). Van Kedilerinde Morfolojik ve Fizyolojik Özellikler ile Tekgözlülüğün Dağılımının Araştırılması, (Yayımlanmamış) Doktora Tezi, Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
4. Aycil, S., (2022a). “İstanbul’un Kent Dokusunun Posta Pulları Üzerinden Değerlendirilmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(34), 659-683.
5. Aycil, S., (2022b). “Smyrna’dan Kadifekale’ye İzmir Temalı Posta Pulları Üzerine Bir Değerlendirme”, Ege Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 113-127.
6. Aycil, S., (2023a). “Tescilli Taşınmaz Kültür Varlıkları Bağlamında Bitlis Temalı Filatelik Malzemeler”, Fırat Ünsal (ed.), Uluslararası Tarih, Kültür, Dil ve Sanat Bağlamında Bitlis Sempozyumu, Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi, 956-970.
7. Aycil, S., (2023b). “Posta Sanatı Bağlamında Bingöl Temalı Filatelik Tasarımlar Üzerine Bir Araştırma”, Bingöl Araştırmaları Dergisi, 19, 7-36.
8. Bezirci, P., (2018). “Dünya Üniversite Kütüphanelerinde Mükemmellik Örnekleri ve Gelecek”, Yükseköğretim Dergisi, 8(2), 234-246.

9. Calleja, C., (2019). “Philately Can Help to Educate Children, Avid Collector Says”, Times of Malta, 23.12.2019, 5.
10. Çalık, M. ve Sözbilir, M., (2014). “Parameters of Content Analysis”, Education and Science, 39(174), 33-38.
11. Gasımova, S. ve Ahmadov, R., (2013). “Azerbaijan’s First Postage Stamps”, İRS Cultural Heritage, 8-11.
12. Hall, S., (1997). “The Work of Representation”, Representation: Cultural Representations and Signifying Practices, London: SAGE Publications.
13. Hanilçe, M. ve Kılınç, M., (2022). “Posta Pullarına Yansıyan Bir Şehir: Tokat”, Coşkun Yılmaz (ed.), 5. Tokat Sempozyumu, Tokat: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, 252-295.
14. Işık, N. (ed.), (2024). “Van Hatırası Posta Pulları”, https://www.vanlinihathoca.com/van-hatirasi-posta-pullari ., 22.03.2026.
15. İlkdoğan, H., (2017). “Göstergenin Toplum Düzlemindeki Yeri: Toplumsal Göstergebilim”, İdil, 6(39), 3147-3164.
16. Karasu, M. ve Bozkurt, U., (2025). “Traces of Collective Memory: Exploring the Shared Meanings of the Zeve Martyrs Memorial”, Current Perspectives in Social Sciences, 29(1), 1-15.
17. Kardaş, A., (2015). “Van’ın İşgali ve Ermenilerin Yaptığı Tahribât”, 100. Yılında Ermeni Meselesi ve Gerçekler Sempozyumu, Van: Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 14-34.
18. Kazan, N., (2016). “Pul ve Pulculuk Filateli (Kişisel Pul)”, Ayrıntı, 4(45), 13-15.
19. Kılıç, O., (2019). “Orta ve Yeniçağda Van Gölü’nde Gemi Yapımı, Taşımacılık ve Ticaret”, Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, 5(2), 1-24.
20. Koç Çiftçi, İ., (2022). “1915 Van’da Ermeni İsyanı ve Aram Manukyan”, Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 9(3), 1138-1160.
21. Kuter, M., (2012). Pullardaki Bursa 1923-2010. Ankara: Korza Yayıncılık.
22. Pulhane, (1960). “Büyük Memleket Serileri (VII. Grup)”, https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k196006.html ., 22.03.2026.
23. Pulhane, (1991). “Göllerimiz”, https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k199103.html ., 22.03.2026.
24. Pulhane, (1994). “Doğu Anadolu Kültür Şenlikleri”, https://www.pulhane.com/OzelGunZarfiSayfalari/oz199405.html ., 22.03.2026.
25. Pulhane, (1997). “Van Kedisi”, https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k199704.html ., 22.03.2026.
26. Pulhane, (2000). “Zeve Şehitleri Abidesi”, https://www.pulhane.com/OzelGunZarfiSayfalari/oz200016.html ., 22.03.2026.
27. Pulhane, (2008a). “İllerimiz 2008.1”, https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k200812.html ., 22.03.2026.
28. Pulhane, (2008b). “Türkiye Endonezya (Ortak Konulu Pul)”, https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k200820.html ., 22.03.2026.
29. Pulhane, (2011). “Van İli, Tarihi ve Doğal Varlıkları”, https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k201116.html ., 22.03.2026.
30. Pulhane, (2017a). “Van’ın Kurtuluşunun 99. Yılı Pul Sergisi”, https://www.pulhane.com/OzelGunDamgaSayfalari/ot201717.html ., 22.03.2026.
31. Pulhane, (2017b). “Göller”, https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k201728.html ., 22.03.2026.
32. Pulhane, (2018). “Van’ın Düşman İşgalinden Kurtuluşunun 100. Yılı”, https://www.pulhane.com/KatalogSayfalari/k201808.html ., 22.03.2026.
33. Rose, G., (2023). Görsel Metodoloji. Çev. Gizem Akgülgil, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
34. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç. ve Nas, E., (2021). “Bir Araştırma Yöntemi Olarak Doküman Analizi”, Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250.
35. Sarı, M., (2023). “Van Gölü’nün Biricik Ekosistemi”, Bilim ve Teknik, Haziran, 62-69.
36. Saussure, F., (1983). Course in General Linguistics. London: Duckworth.
37. Stoetzer, C., (1953). Postage Stamps as Propaganda. Washington: Public Affairs Press.
38. The Postal Museum, (2016). “Glossary of Philatelic Terms”, https://www.postalmuseum.org/wp-content/uploads/2016/10/Glossary.pdf ., 22.03.2026.
39. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, (2018). “Rektör Battal ‘100. Yıl’ Pulu ile PTT Genel Müdürü’ne Teşekkür Mektubu Gönderdi”, https://www.yyu.edu.tr/duyurular/rektor-battal-100-yil-pulu-ile-ptt-genel-muduru-ne-tesekkur-mektubu-gonderdi/3783 ., 22.03.2026.
40. Yardley, C., (2015). The Representation of Science and Scientists on Postage Stamps. Australia: ANU Press.