THE TRANSFORMATION OF THE VISUAL LANGUAGE OF ADVERTISING POSTERS IN TÜRKİYE: A COMPARATIVE ANALYSIS OF THE EARLY REPUBLICAN PERIOD AND THE PRESENT DAY

Öz

This study examines the formal, semantic, and social transformation of the visual language of advertising posters in Türkiye from the Early Republican period to the present. The research was conducted through comparative visual content analysis within a qualitative framework. Using purposive sampling, seven poster pairs were selected from the fields of beverages, civil society and humanitarian aid, air transportation, banking, production and export, food, and games of chance, resulting in a total of fourteen posters. The posters were compared according to production technique, typography, color palette, representation of figures and people, composition and spatial perception, and rhetorical focus and addressed identity. The findings indicate that Early Republican posters were characterized by illustration, limited color palettes, direct messages, and socially typified figures. Contemporary posters, by contrast, make greater use of photography, digital image processing, and layered spatial construction, while associating products with symbolic promises such as energy, exploration, performance, naturalness, brand heritage, and global success. The analysis reveals a shift from the representation of the collective citizen toward the individualized consumer. Nevertheless, values such as domestic production, solidarity, and institutional continuity continue to be rearticulated in contemporary advertising discourse.

Anahtar Kelimeler

• Advertising poster
• visual language
• consumer culture
• graphic design
• visual communication

TÜRKİYE’DE REKLAM AFİŞLERİNİN GÖRSEL DİLİNİN DÖNÜŞÜMÜ: ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ VE GÜNÜMÜZ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de reklam afişlerinin görsel dilinde Erken Cumhuriyet döneminden günümüze uzanan biçimsel, anlamsal ve toplumsal dönüşümü incelemektedir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde karşılaştırmalı görsel içerik analiziyle yürütülmüştür. Amaçlı örnekleme yoluyla içecek, sivil toplum ve insani yardım, hava yolu taşımacılığı, bankacılık, üretim ve ihracat, gıda ile şans oyunları alanlarından yedi afiş çifti seçilmiş; toplam on dört afiş analiz edilmiştir. Afişler üretim tekniği, tipografi, renk paleti, figür ve insan temsili, kompozisyon ve mekân algısı ile retorik odak ve hitap edilen kimlik ölçütleri üzerinden karşılaştırılmıştır. Bulgular, Erken Cumhuriyet dönemi afişlerinde illüstrasyon, sınırlı renk paleti, doğrudan mesaj ve toplumsal tipolojilerin öne çıktığını göstermektedir. Güncel afişlerde ise fotoğraf, dijital görüntü işleme ve katmanlı sahne kurgusu yaygınlaşmakta; ürünler enerji, keşif, performans, doğallık, marka mirası ve küresel başarı gibi simgesel vaatlerle ilişkilendirilmektedir. İnceleme, kolektif yurttaş temsilinden bireysel tüketiciye yönelim bulunduğunu; buna karşın yerli üretim, dayanışma ve kurumsal köklülük gibi değerlerin güncel reklam söyleminde yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Reklam afişi
• görsel dil
• tüketim kültürü
• grafik tasarım
• görsel iletişim

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma, kamuya açık reklam afişlerinin görsel analiziyle sınırlı olduğundan etik kurul izni gerektirmemektedir.

Teşekkür

Bulunmamaktadır.

Kaynakça

1. Ambrose, G. ve Harris, P., (2011). The Fundamentals of Creative Design, 2. Baskı, AVA Publishing.
2. Aydın, N., (2023). Nitel Araştırma Yöntemleri, Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub377.
3. Barnard, M., (2005). Graphic Design as Communication, Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315015385.
4. Barthes, R., (1977). Image, Music, Text, Çev. S. Heath, Hill and Wang.
5. Becer, E., (2015). İletişim ve Grafik Tasarım, 10. Baskı, Dost Kitabevi Yayınları.
6. Bringhurst, R., (2012). The Elements of Typographic Style, Version 4.0, Hartley & Marks Publishers.
7. Dikmen, B., (2023). “Türkiye Cumhuriyeti’nin Öncü Grafik Tasarımcılarından İhap Hulusi Görey”, Yeni Yüzyıl’da İletişim Çalışmaları, 2 (8), 135-151. https://izlik.org/JA94FU32HJ.
8. Doğan, S., (2012). “İhap Hulusi Görey and His Posters: The Famous Two That Shaped the Public in Republic Period in Turkey”, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 51, 43-47. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.08.116.

9. Er, M., (2013). “The Active Role of the Recipient in Decoding an Advertisement Respectively a Poster”, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 70, 52-60. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.01.037.
10. Featherstone, M., (2007). Consumer Culture and Postmodernism, 2. Baskı, SAGE Publications.
11. Heller, S. ve Vienne, V., (2012). 100 Ideas That Changed Graphic Design, Laurence King Publishing.
12. Itten, J., (1974). The Art of Color: The Subjective Experience and Objective Rationale of Color, John Wiley & Sons.
13. Karamullaoglu, N. ve Sandıkcı, Ö., (2020). “Western Influences in Turkish Advertising: Disseminating the Ideals of Home, Family and Femininity in the 1950s and 1960s”, Journal of Historical Research in Marketing, 12 (1), 127-150. https://doi.org/10.1108/JHRM-10-2018-0050.
14. Koçer, D.N., (2022). “İhap Hulusi’nin Afişlerinde Modernleşme ve Yeni Yurttaş”, International Journal of Cultural and Social Studies, 8 (2), 42-52. https://doi.org/10.46442/intjcss.1214154.
15. Kress, G. ve van Leeuwen, T., (2021). Reading Images: The Grammar of Visual Design, 3. Baskı, Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003099857.
16. Lidwell, W., Holden, K. ve Butler, J., (2010). Universal Principles of Design: 125 Ways to Enhance Usability, Influence Perception, Increase Appeal, Make Better Design Decisions, and Teach Through Design, Revize ve Güncellenmiş Baskı, Rockport Publishers.
17. Lupton, E., (2010). Thinking with Type: A Critical Guide for Designers, Writers, Editors, & Students, 2. Revize ve Genişletilmiş Baskı, Princeton Architectural Press.
18. Lupton, E. ve Phillips, J.C., (2015). Graphic Design: The New Basics, 2. Revize ve Genişletilmiş Baskı, Princeton Architectural Press.
19. McQuarrie, E.F. ve Mick, D.G., (1999). “Visual Rhetoric in Advertising: Text-Interpretive, Experimental, and Reader-Response Analyses”, Journal of Consumer Research, 26 (1), 37-54. https://doi.org/10.1086/209549.
20. Meggs, P.B. ve Purvis, A.W., (2016). Meggs’ History of Graphic Design, 6. Baskı, John Wiley & Sons. Merter, E., (2008). Cumhuriyet’i Afişleyen Adam: İhap Hulusi Görey 110 Yaşında, Literatür Yayıncılık.
21. Palinkas, L.A., Horwitz, S.M., Green, C.A., Wisdom, J.P., Duan, N. ve Hoagwood, K., (2015). “Purposeful Sampling for Qualitative Data Collection and Analysis in Mixed Method Implementation Research”, Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research, 42 (5), 533-544. https://doi.org/10.1007/s10488-013-0528-y.
22. Rose, G., (2022). Visual Methodologies: An Introduction to Researching with Visual Materials, 5. Baskı, SAGE Publications.
23. Sallan Gül, S. ve Kahya Nizam, Ö., (2021). “Sosyal Bilimlerde İçerik ve Söylem Analizi”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, 181-198. https://izlik.org/JA98UZ66GX.
24. Schreier, M., (2012). Qualitative Content Analysis in Practice, SAGE Publications.
25. Scott, L.M., (1994). “Images in Advertising: The Need for a Theory of Visual Rhetoric”, Journal of Consumer Research, 21 (2), 252-273. https://doi.org/10.1086/209396.
26. Serin, A.Y., (2010). “Türk Afiş Sanatının Abidesi İhap Hulusi Görey (28 Kasım 1898 – 27 Mart 1986)”, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 6, 119-129. https://izlik.org/JA55RJ62KU.
27. Tarlakazan, E., (2017). “Türkiye Cumhuriyeti Tarihinin İlk Yıllarında Afişlerde İmge Olarak Kadın: Göstergebilimsel Bir Analiz”, Sanat ve Tasarım Dergisi, 7 (1), 180-197. https://izlik.org/JA45CB62NJ.
28. Uğur, A., (2015). “Kamusal Finansman Açısından Devlet Piyango Kurumlarının Analizi: Özelleştirme Sürecinde Milli Piyango İdaresi’nin Değerlendirilmesi”, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11 (2), 1-24. https://izlik.org/JA97MK99LS.
29. Williamson, J., (1978). Decoding Advertisements: Ideology and Meaning in Advertising, Marion Boyars.
30. Yavuz, Ş., (2011). “Modernleşme Sürecinde Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Reklam Serüveni”, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi | Istanbul University Faculty of Communication Journal, 29, 183-196. https://izlik.org/JA94MB75NJ.
31. Yavuz, Ş., (2013). “Türk Toplumunun Tüketim Toplumuna Dönüşümünde Reklamcılığın Rolü”, İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 36, 219-240.
32. Yücel, H., (2021). “Cultural Identity in Turkish Advertisements”, Social Semiotics, 31 (2), 305-323. https://doi.org/10.1080/10350330.2019.1631463.