Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex Kaynak Göster

Mustafa Kutlu'nun Sır İsimli Öyküsünün Göstergebilim Yöntemi ile İncelenmesi

Yıl 2019, Cilt 3, Sayı 2, 68 - 85, 29.12.2019

Öz

Öz

 

              Yazınsal metinlerin çözümlemesinde geçmişten günümüze farklı eleştiri yöntemleri kullanılmıştır. Her bir çözümleme yönteminin kendine has özellikleri vardır. Bazı çözümleme yöntemleri yazarı merkez alır, bazıları ise eser merkezlidir. Yazınsal metinlerin çözümlenmesinde uygulanan eser merkezli yöntemlerden biri de göstergebilimdir. Göstergebilim edebiyat çevrelerinde 1960’lardan sonra yaygınlaşmaya başlar. A.J. Greimas, Charles S. Peirce, F. De Saussure ve V. Propp göstergebilimin öncülerinden sayılır. Çalışmamızda A.J. Greimas’ın modeli kullanılmıştır.  Göstergebilim, sadece edebiyatta değil, toplumbilim, ruhbilim gibi pek çok alanlarda da karşımıza çıkar.  Göstergebilim, çözümleme yöntemi olarak metni esas alır, metin dışındaki unsurları çözümlemeye dahil etmez.  

             Bu çalışmada Mustafa Kutlu’nun Sır adlı öyküsünü göstergebilimsel yöntemi uygulayarak çözümleye çalıştık. Öykü, göstergebilimsel yöntemle,  yüzeysel yüzeyden başlayarak derin yüzeye doğru iki bölümde irdelenmiştir. Öykü, yüzeysel düzeyin ilk bölümü olan anlatı düzeyinde üç kesite ayrılmıştır. Her kesitin eyleyenleri-oyuncuları saptanarak, oyuncuların birbiriyle ilişkileri çözümlenip tablo halinde sunulmuştur. Yüzeysel düzeyin ikinci bölümü olan söylem düzeyinde oyuncuların betisel özellikleri ve izleksel rolleri incelenmiştir. Çözümlemenin ikinci ve son düzeyi olan derin yüzeyde,  öykünün temelini oluşturan karşıtlıklar üzerinde durulmuştur. Derin yüzeyden elde edilen çıkarımlara göre, kendi yaşam ilkelerine bağlı olan insanların huzurlu bir yaşam sürdüğü, yaşam ilkelerinden her ne amaçla olursa olsun taviz verenlerin çatışma yaşayıp huzursuz oldukları görülmüştür. Ayrıca öyküde insanlara verilmek istenen görevin, kişinin yaşam tarzı, bilgisi ve kültürüyle denk olmasının vurgulandığı anlaşılmıştır. Aksi durumda ise çatışmaların yaşandığı gösterilmiştir. Öyküdeki çatışmalar göstergebilimsel dörtgenle de tespit edilmiştir.

Kaynakça

  • KAYNAKÇA
  • ERKMAN-AKERSON, Fatma (2005) Göstergebilime Giriş, Multılıngual Yayınları, İstanbul KIRAN, Ayşe(EZİLER)-Zeynel, Yazınsal Okuma Süreçleri, Seçkin Yayıncılık, 4.baskı İstanbul KOLCU, Ali İhsan (2015) Edebiyat Kuramları, Salkımsöğüt Yayınları, 4.baskı, Erzurum KUTLU, Mustafa (2019) Sır, Dergah Yayınları, 23.baskı, İstanbul. MORAN, Berna (2014) Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İletişim Yayınları, 25.baskı, İstanbul ÖZTOKAT, Nedret Tanyolaç (2005) Yazınsal Metin Çözümlemesinde Kuramsal Yaklaşımlar, Multılıngual Yayınları, İstanbul RİFAT, Mehmet (2014) Göstergebilimin ABC’si, Say Yayınları, 4.baskı, İstanbul. SIĞIRCI. İlhami, (2017) Göstergebilim Uygulamaları, Seçkin Yayıncılık, 2.baskı, Ankara UÇAN, Hilmi (2016) Yazınsal Eleştiri ve Göstergebilim, İz Yayıncılık, 2.baskı İstanbul UÇAN, Hilmi (2016) Dilbilim, Göstergebilim ve Edebiyat Eğitimi, İz Yayıncılık, 2.baskı İstanbul

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Edebiyat
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Ali PULAT> (Sorumlu Yazar)
UŞAK ÜNİVERSİTESİ
Türkiye


Muhammet Ali BULUT>
UŞAK MİLLİ EĞİTİM
0000-0002-9239-6123
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 29 Aralık 2019
Yayınlandığı Sayı Yıl 2019, Cilt 3, Sayı 2

Kaynak Göster

APA Pulat, A. & Bulut, M. A. (2019). Mustafa Kutlu'nun Sır İsimli Öyküsünün Göstergebilim Yöntemi ile İncelenmesi . Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi , 3 (2) , 68-85 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/adea/issue/51232/646836