Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi

Kübra Gül Oğuz; Yüksel Keleş

Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi

Öz

Çalışmanın amaçları üniversite öğrencilerinin çevre okuryazarlık düzeylerini etkileyen değişkenlerin belirlenmesi ve çevre okuryazarlık düzeyi ile organik ürün satın alma davranışları arasında bir ilişki olup olmadığının araştırılmasıdır. Çalışma Mersin üniversitesinin eğitim, mühendislik ve fen-edebiyat fakültelerinde öğrenim gören 300 üçüncü sınıf öğrencisinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcı öğrencilerden eş zamanlı olarak demografik bilgi formunu, yetişkinler için çevre okuryazarlık ölçeğini ve organik ürün satın alma anketini doldurmaları istenmiştir. Öğrencilerin öğrenim gördükleri bölümler, üniversiteye giriş puanları ve puan türleri, genel not ortalamaları, çevre dersi veya kursu alıp almadıkları, aile gelir durumları gibi değişkenler bakımından çevre okuryazarlık düzeyleri ve organik ürün alma durumları değerlendirilmiştir. Çevre okuryazarlık ölçeği puanları kadınlarda 83.4, erkeklerde 80.0 olarak hesaplanmıştır. Üniversiteye giriş puanları ile çevre okuryazarlık puanları arasında pozitif bir korelasyon belirlenmiştir (r=0.13). Çevre okuryazarlık puanı 70 den küçük olan öğrencilerin %66.7 si, 90 dan büyük olan öğrencilerin %96 sı organik ürün satın aldıklarını belirtmiştir. Üniversite öğrencilerinin çevre okuryazarlık düzeyleri arttıkça organik ürün satın alma eğilimlerinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

Akınoğlu, O. ve Sarı, A. (2013). İlköğretim programlarında çevre eğitimi. MÜ Atatürk Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Dergisi, 30(30), 5-29.
Altınöz, N. (2010). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre okuryazarlık düzeyleri. (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üni., Fen Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
Atabek-Yiğit, E., Köklükaya, N., Yavuz, M. and Demirhan, E. (2014). Development and validatıon of environmental literacy scale for adults (ELSA). Journal of Baltic Science Education, 13(3), 425-435.
Artan, S., Hayaloğlu, P. ve Seyhan, B. (2015). Türkiye’de çevre kirliliği, dışa açıklık ve ekonomik büyüme ilişkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(1), 308-325. https://doi.org/10.11611/JMER435
Ayaşan, T., Gürsoy, E., Çetin, M., Karadaş, K., Çelik, Ş., Ayaşan, Ş. (2022). Organik bitkisel ve hayvansal üretim, ürün, bilgi ve tüketim alışkanlıkları. Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(4), 2558-2567. https://doi.org/10.21597/jist.1117361
Berkes, F. ve Kışlalıoğu, M. (1993). Ekoloji ve çevre bilimleri. Türkiye Çevre Sorunları Vakfı Yayınları, Ankara
Çabuk, B ve Karacaoğlu, C. (2003). Üniversite öğrencilerinin çevre duyarlılıklarının incelenmesi. AÜ Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1), 189-198.
Çeken, R. (2010). Organik tarımın ilköğretim fen ve teknoloji programındaki yeri. ÇKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 33-42.

Demiryürek, K. (2011). Organik tarım kavramı ve organik tarımın dünya ve Türkiye’deki durumu. GOÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 28(1), 27-36.
Demirtaş, N., Akbulut, M.C. ve Özşen, Z.S. (2018). Üniversite öğrencilerinin çevre okuryazarlığı üzerine bir araştırma: Beypazarı Meslek Yüksekokulu örneği. Anadolu Çevre ve Hayvan Bilimleri Dergisi, 3(1), 27-33. https://doi.org/10.35229/jaes.392248
Deniş, H. ve Genç, H. (2007). Çevre bilimi dersi alan ve almayan sınıf öğretmenliği öğrencilerinin çevreye ilişkin tutumları ve çevre bilimi dersindeki başarılarının karşılaştırılması. MAEÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 20-26.
Doğan, F. ve Keleş, Y. (2020). Ortaokul ve lise öğrencilerinde çevre farkındalığı ve çevre davranışı. NEÜ Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 80-90.
Güngör, M. (2019). Organik ürünlere yönelik tüketici ilgilenimi ile satın alma nedenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi üzerine bir pilot araştırma, (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
İnci, H., Karakaya, E ve Şengül, A. Y. (2017). Organik ürün tüketimini etkileyen faktörler (Diyarbakır ili örneği). KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20(2), 137-147.
İnan, R., Bekar, A. ve Urlu, E. (2021). Tüketicilerin organik gıda satın alma davranışları ve tutumlarına ilişkin bir değerlendirme. Journal of Tourism and Gastronomy, 9(1), 220-235. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.786
Kekeç, U. ve Seçer, A. (2021). Tüketicilerin organik ürünleri tüketim alışkanlıkları ve satın almayı etkileyen unsurlar: Kahramanmaraş ili örneği. Mediterranean Agricultural Sciences, 34(1), 87-92, https://doi.org/10.29136/Mediterranean.780176
MEB (2007). İlköğretim fen ve teknoloji dersi 6. sınıflar öğretmen kılavuz kitabı. Devlet Kitapları Müdürlüğü, Ankara
O‟Brıen, S. R. M. (2007). Indications of environmental literacy: using a new survey instrument to measure awareness, knowledge, and attitudes of university-aged students. (Master Dissertation), Program of Study Committee, Iowa State University, Iowa.
Orr, D. W. (1995). Educating for the environment higher education’s challenge of the next century. Change: The Magazine of Higher Learning, 27 (3), 43–46. https://doi.org/10.1080/00091383.1995.10544663
Öztürk, D. ve İslam, A. (2014). Türkiye’de organik ürünlerin pazarlanması. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 9(1), 75-94.
Punch, K.F. (2016). Sosyal araştırmalara giriş (Çev. Bayrak, D, Arslan H.B. ve Akyüz, Z.). Siyasal Kitabevi Ankara.
Şahin-Demirel, A.N. ve Yercan, M. (2022). Organik ürün pazarındaki tüketicilerde organik ürün bilinci: İstanbul ve İzmir illeri örneği. Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(1), 489-501. https://doi.org/10.21597/jist.952417
Şahin, S., Ünlü, E. ve Ünlü, S. (2016). Öğretmen adaylarının çevre okuryazarlık farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Education Sciences, 11(2), 82-95.
Tarım ve Orman Bakanlığı (2024). https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Organik-Tarim/Istatistikler. (Erişim tarihi: 10.09.2024).
Taş, A. U. (2016). Ortaokul öğrencilerinin doğal ve yapay çevre hakkındaki zihinsel modellerinin araştırılması (Yüksek Lisans Tezi), Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
Turgut, H. Özalp, A. Y. ve Erdoğan, A. (2012). Artvin ilinde doğal çevrenin kent kimliğine etkileri. Türkiye Ormancılık Dergisi, 13(2), 172-180.
United Nations Educational Scientific and Cultural Organization [UNESCO] (1980). Environmental education in the light of the Tbilisi conference. Paris, France
Vaughan, C., Gack, J., Solorazano, H. and Ray, R. (2003). The effect on environmental education on school children, their parents, and community members: a study of intergenerational and intercommunity learning. The Journal of Environmental Education, 34(3), 12‐21. https://doi.org/10.1080/00958960309603489
Yılmaz, A., Morgil, F.İ., Aktuğ, P. ve Göbekli, İ. (2002). Ortaöğretim ve üniversite öğrencilerinin çevre, çevre kavramları ve sorunları konusundaki bilgileri ve öneriler. HÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(22), 156-162.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre ve Kültür

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kübra Gül Oğuz
0000-0003-1907-6104
Türkiye

Yüksel Keleş ^*
0000-0001-8651-8385
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

7 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

29 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

4 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 10 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA24SC93SD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Oğuz, K. G., & Keleş, Y. (2024). Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 10(1), 87-101. https://izlik.org/JA24SC93SD

AMA

1.Oğuz KG, Keleş Y. Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi. ADIBD. 2024;10(1):87-101. https://izlik.org/JA24SC93SD

Chicago

Oğuz, Kübra Gül, ve Yüksel Keleş. 2024. “Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi”. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi 10 (1): 87-101. https://izlik.org/JA24SC93SD.

EndNote

Oğuz KG, Keleş Y (01 Aralık 2024) Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi 10 1 87–101.

IEEE

[1]K. G. Oğuz ve Y. Keleş, “Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi”, ADIBD, c. 10, sy 1, ss. 87–101, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24SC93SD

ISNAD

Oğuz, Kübra Gül - Keleş, Yüksel. “Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi”. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi 10/1 (01 Aralık 2024): 87-101. https://izlik.org/JA24SC93SD.

JAMA

1.Oğuz KG, Keleş Y. Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi. ADIBD. 2024;10:87–101.

MLA

Oğuz, Kübra Gül, ve Yüksel Keleş. “Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi”. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, c. 10, sy 1, Aralık 2024, ss. 87-101, https://izlik.org/JA24SC93SD.

Vancouver

1.Kübra Gül Oğuz, Yüksel Keleş. Üniversite Öğrencilerinin Çevre Okuryazarlık Düzeylerini Etkileyen Faktörler ve Organik Ürün Satın Alma Durumu ile İlişkisi. ADIBD [Internet]. 01 Aralık 2024;10(1):87-101. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24SC93SD