Katlama Süresinin ve Gibberellik Asit (GA3)’in Bazı Üzüm Çeşitlerinde Çekirdek Çimlenme Yetenekleri Üzerine Etkileri

Öz

Bu araştırmada serbest tozlanan ‘Cardinal’, ‘Yalova İncisi’, ‘Trakya İlkeren’, ‘Ata Sarısı’ ve ‘İtalya’ çeşitlerinde katlama süresinin ve GA3’ün çekirdek çimlenmesine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Her bir çeşitte 60 veya 75 gün ve 90 gün katlama süresi ile kontrol (24 saat suda bekletme), katlama sonrası 250 ppm GA3, katlama sonrası 750 ppm GA3 ve katlama öncesi 750 ppm GA3 dozları kullanılmıştır. Her bir çeşit için elde edilen verilerin, varyans analizi iki faktörlü tesadüf parselleri deneme deseninde, üç tekerrürlü olarak R programında yapılmıştır. Ortalamalar arasındaki farklılıklar LSD (%5)’e göre belirlenmiştir. ‘Cardinal’ çeşidinde çimlenme oranları % 3,3 ile 26,7 arasında değişmiştir. Uygulamalar çimlenme oranı üzerine etkili olmamıştır. ‘Ata Sarısı’ çeşidinden ‘Cardinal’ çeşidine benzer olarak bütün uygulamalarda çok düşük yüzde de çimlenme oranı elde edilmiştir. Çimlenme oranları % 0,0 ile % 16,7 arasında değişmiştir. ‘Ata Sarısı’ çeşidinde de uygulamaların etkisi önemli olmamıştır. ‘Trakya İlkeren’ çeşidinde çimlenme oranları % 75.0 ile % 98,3 arasında değişmiştir. ‘Trakya İlkeren’ erkenci bir çeşit olmasına rağmen yüksek yüzde de çimlenme oranları vermiştir. ‘Yalova İncisi’ ve ‘İtalya’ çeşitlerinde çimlenme oranları sırası ile %46,7-83,3 ile % 23,3-60,0 arasında değişmiştir. ‘Yalova İncisi’, ‘Trakya İlkeren’ ve ‘İtalya’ çeşitlerinde 90 gün katlananlarda, 75 güne göre daha yüksek çimlenme oranları alınmış ve GA3’ün katkısı önemli olmamıştır. ‘Ata Sarısı’ tam olgunlaştığında ve erkenci çeşitler ‘Yalova İncisi’, ‘Trakya İlkeren’ ve ‘Cardinal’’in ise tam veya aşırı olgunlaştığında hasat edilmesi; daha yüksek GA3 dozlarının denenmesi; katlama süresinin 90 güne kadar uzatılması tüm çeşitlerde çimlenme oranını artıracağı için önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• üzüm
• katlama
• gibberellik asit
• çekirdek çimlenmesi

Effects of Stratification Period and Gibberellic Acid (GA3) Treatments on Seed Germination Abilities of Some Grape Cultivars

Öz

The aim of this research was to determine of the effects of stratification period and Gibberellic acid (GA3) on seed germination in free pollinated ‘Cardinal’, ‘Yalova İncisi’, ‘Trakya İlkeren’, ‘Ata Sarısı’ and ‘Italia’ grape cultivars. For each one of the grape cultivar, 60 or 75 and 90 days stratification periods and control (24 hours soaking in the distilled water), after stratification 250 and 750 ppm GA3, before stratification 750 ppm GA3 were applied. For each one of the grape cultivar, data were processed by variance analyses in two factor in completely randomized design with three replications by using R program. Mean differences were grouped by LSD (p≤0.05). In ‘Cardinal’, germination percentages ranged between 3.3%-26.7%. Applications did not affect on germination rate. Similarly, in ‘Ata Sarısı’, low germination percentages were obtained between 0.0%-16.7%. Applications did not affect on germination rate. In ‘Trakya İlkeren’, germination percentages ranged between 75.0% and 98.3%. Although ‘Trakya İlkeren’ is early ripening grape cultivar, it had high percentage germination rates. In ‘Yalova İncisi’ and ‘Italia’, germination percentages ranged between 46.7%-83.3% and 23.3%-60% respectively. In ‘Yalova İncisi’, ‘Trakya İlkeren’ and ‘Italia’ grape cultivars, 90 days stratification period gave the higher germination percentages than that of 60 days, and GA3 did not any contribution of their germination rates. It is suggested that late harvest for ‘Ata Sarısı’ and late or very late harvest for early ripening grape cultivars and, planning trials for higher GA3 dosages, and using 90 days stratification period, for increasing germination percentages..

Anahtar Kelimeler

• Grape
• Stratification
• Gibberellic acid
• Seed germination

Kaynakça

1. Ağaoğlu, (2002). Bilimsel ve uygulamalı bağcılık. Cilt II. Asma Fizyolojisi (1). Kavaklıdere Eğitim Yay. No:5. Ankara.
2. Akkurt, M., Keskin, N., Shidfar, M., Cakır, A. (2013). Effects of some treatments prior to stratification on germination in Kalecik Karası (Vitis vinifera L.) seeds. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 3(4):9-13.
3. Bolt, B, Baloh, A., Magnani, R., Nosarzewski, M., Lopez C. R. and Geneve, R. (2023). Clipping and Gibberellin Treatments Promote Germination in Dormant Grape Seeds. Hort Technology 33(2): 157-160.
4. Branas, (1974).Viticulture. Imprimerie Dehan Montpellier.
5. Balthazard, (1969).Temperatures alternees, longeur des embroyons et pouvouir germinatif des graines de vigne. C. R. Hebd Academical Science (Paris) 269: 2355-2358.
6. Conner P.J. (2008). Effects of Stratification, Germination Temperature, and Pretreatment with Gibberellic Acid and Hydrogen Peroxide on Germination of ‘Fry’Muscadine (Vitis rotundifolia L) Seed. HortSience 43(3):853–856.
7. Currie, D., Bauer, O., Hofaecker, E., Shuman F., und Frisch W. (1983). Biologie der Rebe D. Meininger Verlag und Druckerei GmbH, 6730 Neustaudt.
8. Çalkan ve Kısmalı, (1999). Bazı üzüm çeşitlerinin farklı çimlendirme ortamlarında çiçek tozu ve çekirdek çimlenme gücü üzerine araştırmalar. Türkiye III. Bahçe Bitkileri Kongresi 400-404. Ankara.

9. Çelik, H., Ağaoğlu, Y:S:,Fidan,Y. Marasalı, B. Söylemezoğlu, G. (1998). Genel Bağcılık. Sun fidan A.Ş. 253 s. Ankara.
10. Çelik, H. (2001). Effect of bottom heating, germination medium and gibberellic acid treatments on germination of Isabella (Vitis labrusca L.) grape seeds. Pakistan Journal of Biological Sciences. 4 (8): 953-957.
11. Çelik, H. (2006). Üzüm Çeşit Kataloğu. Sun Fidan Meslek Kitapları serisi:3. Ankara.
12. Dardeniz,A., Gökbayrak, Z., Tayyar, Ş., Özmay, S., Arslan, E. (2007). Sauvignon Blanc üzüm çeşidi çekirdeklerine uygulanan farklı katlama süreleri ve EMA uygulamalarının çekirdeklerin çimlenme gücüne etkilerinin belirlenmesi. Türkiye V. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi (4-7 Eylül 2007), Erzurum.
13. Düzgüneş, O. Kesici, T., Kavuncu, O., ve Gürbüz, F. (1987). Araştırma ve Deneme Metodları. Ankara Üniversitesi, Ziraat Fak. Yay.1021. Ders Kitabı:295.
14. Ergönül, O. Özer, C., Orhan Özalp, Z. Uysal, T., Polat, A. (2023). Asma islah kombinasyonlarında tane, salkım, olgunlaşma ve çekirdek çimlenmesi üzerine araştırmalar. Bahçe 52 (Ozel Sayı 1): 1–9 (2023) ISSN: 1300-8943 e-ISSN: 2791-6375.
15. Eriş, A. (1979). Üzüm çekirdeklerinin dinlenme ve çimlenme ile bunlara neden olan bazı faktörler arasındaki ilişkiler. Ankara Üniversitesi, Ziraat Fak. Yayınları: 695. Derlemeler 20. Ankara.
16. Eriş, A. (1990). Bahçe Bitkileri Fizyolojisi. Uludağ Üniversitesi, Ziraat Fak. Ders notları No: 11. Bursa.
17. FAO (2022). Faostat. (https://www.fao.org/faostat/en/#data/TCL) Erişim tarihi: 24.10.2024.
18. Gastmann, J., Primaz, A.P., Brito, D.B., Winhelmannn, M.C., Laguna, S.E., Delamare, A.P.L., Freitas, E.M. (2023). Vitis labrusca L. germination: influence of treatments to break dormancy, storage and ripening point of fruits. Vitis: 62: 106–113. DOI: 10.5073/vitis.2023.62.106-113
19. Gürnil, K. Usta, K., Özer, C., Kebeli, N. (1998). Bazı üzüm çeşitleri arasında melezleme yolu ile çekirdeksiz erkenci ve çekirdeksiz son turfanda sofralık üzüm çeşitlerinin elde edilmesi. 4. Bağcılık Sempozyumu. 20-23 Ekim 1998. Yalova.
20. Kara, Z., Yazar, K., Doğan, O. Vergili, E. (2020). Sodium nitroprusside and gibberellin effects on seed germination and seedling development of grapevine (Vitis vinifera l.) Cvs. Ekşi kara and gök üzüm. Erwerbs-Obstbau 62 (Suppl 1), 61–68. https://doi.org/10.1007/s10341-020-00497-8.
21. Kaya, Y. (2019). R programında Varyans Analizi. Bilgi Notları:2 (30 sayfa) Siirt Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla bitkileri Bölümü. Siirt. https://www.siirt.edu.tr/dosya/personel/r-programinda-varyans-analizi-siirt-202132215332810.pdf
22. Köse, B., Uray Y., Bayram, K., Türk, F. (2024). Seed and Germination Characteristics of Different Hybrids Belonging to Vitis Species, Anadolu Journal of Agricultural Sciences, 39(2), 419-439.
23. Khachatryan, T.L. (1974). Germination of seeds in some grape varieties and their seedlings. Plant Breeding Abs. Vol 44. No 2752. Lallai, A., Lombraña A. C., Sarigu, M. Meloni F, Saifan, S M., Shibli, R A. and Bacchetta, G. (2024). Domestic grape germination behaviour: the ‘Chardonnay’ and ‘Syrah’. Revista Ciência Agronômica, v. 55, e20228629.
24. Salissbury and Ross (1992). Plant Physiology. Wadsworth Inc. California 682 s.
25. TUİK, 2023. Türkiye İstatistik Kurumu. Bitkisel Üretim İstatistikleri. (https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr). Erişim tarihi: 24.10.2024.
26. Uslu, İ, Demiray, T., Gökçay, E. (1995). Melezleme yolu ile sofralık yeni üzüm çeşitlerinin elde edilmesi. Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova. Bilimsel Araştırma ve İncelemeler. Yayın no:56.
27. Yağcı, A., Cangı, R., Kesgin, M., Kılıç, D. (2023). Bağcılıkta Anaç Islah Çalışmalarında F1 Popülasyonunun Oluşturulması, Bahçe 52 (Özel Sayı 1): 48–54