Zihin ve Beden Sağlığı İlişkisi: Fiziksel Aktivitenin Psikolojik Süreçlerle Etkileşimi

Öz

Zihin ve beden sağlığı arasındaki etkileşim, çağdaş sağlık bilimlerinde bütüncül yaklaşımlar çerçevesinde ele alınmakta olup, fiziksel aktivite bu etkileşimin temel belirleyicilerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, fiziksel aktivitenin sağlık üzerindeki çok boyutlu etkilerini incelemek ve fiziksel aktivite düzeyinin kişilik özellikleri, kaygı, stres, depresyon ve yaşam tatmini gibi temel psikolojik süreçlerle olan ilişkisini ortaya koymaktır. Araştırmada, farklı fiziksel aktivite düzeylerine sahip bireylerin psikolojik değişkenlere ilişkin puanları karşılaştırılmış; fiziksel aktivite ile kaygı, stres ve depresyon düzeyleri arasında negatif yönlü, yaşam tatmini ve psikolojik iyi oluş göstergeleri arasında ise pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca düzenli fiziksel aktivitenin, öz yeterlilik ve duygu düzenleme gibi psikososyal kaynakları güçlendirerek bireylerin stresle başa çıkma kapasitelerini artırdığı belirlenmiştir. Bulgular, fiziksel aktivitenin yalnızca fiziksel sağlığın korunması ve geliştirilmesine değil, aynı zamanda ruhsal denge, duygusal iyilik hâli ve yaşam doyumunun artırılmasına da anlamlı katkılar sunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, fiziksel aktivite düzeyinin yükseltilmesinin, bireylerin bazı psikolojik süreçlere ilişkin düzeylerini olumlu yönde etkileyen önemli bir koruyucu ve geliştirici faktör olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Fiziksel Aktivite
• Yaşam Tatmini
• Özyeterlik
• Sedater Yaşam

The Mind-Body Health Connection: The Interaction of Physical Activity with Psychological Processes

Öz

The interaction between mental and physical health is addressed within the framework of holistic approaches in contemporary health sciences, with physical activity being considered one of the key determinants of this interaction. The aim of this study is to examine the multidimensional effects of physical activity on health and to investigate the relationship between physical activity levels and fundamental psychological processes such as personality traits, anxiety, stress, depression, and life satisfaction. In the study, psychological variable scores of individuals with different physical activity levels were compared; negative associations were identified between physical activity and levels of anxiety, stress, and depression, while positive associations were observed between physical activity, life satisfaction, and indicators of psychological well-being. Moreover, regular physical activity was found to enhance psychosocial resources such as self-efficacy and emotion regulation, thereby increasing individuals’ capacity to cope with stress. The findings demonstrate that physical activity contributes not only to the maintenance and improvement of physical health but also significantly to mental balance, emotional well-being, and life satisfaction. In conclusion, increasing physical activity levels can be considered an important protective and promotive factor that positively influences individuals’ levels of various psychological processes.

Anahtar Kelimeler

• Physical activity
• Life satisfaction
• Self-efficacy
• Sedentary lifestyle

Kaynakça

1. Anderson, E. H., Shivakumar, G. (2013). Effects of exercise and physical activity on anxiety. Frontiers in Psychiatry, 4, 27
2. Arslan, S.S, Alemdaroğlu, İ., Öksüz, Ç., Karaduman, A. A. Yımaz, Ö.T (2018). Genç bireylerde fiziksel aktivitenin akademik başarı ve depresyon üzerine etkisi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 6(1), 37-42. https://doi.org/10.30720/ered.417878
3. Ar Rasyid, M. L. S., Wismanadi, H., Kumaat, N. A., Rusdiawan, A., & Azizah, N. H. N. (2025). Correlation Between Physical Activity and Student Life Satisfaction: A Study on Junior High School Students. Indonesian Journal of Kinanthropology (IJOK), 5(1), 21–28. https://doi.org/10.26740/ijok.v5n1.p21-28
4. Bay, Ü.S., Yılmaz, E. (2020). Ruhsal bozukluklarda fiziksel aktivite ve egzersizin etkileri. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi 3(2), 437-448
5. Blumenthal, J. A., Babyak, M. A., Moore, K. A., Craighead, W. E., Herman, S., Khatri, P., Waugh, R., Napolitano, M. A., Forman, L. M., Appelbaum, M., Doraiswamy, P. M., Krishnan, K. R. (1999). Effects of exercise training on older patients with major depression. Arch Intern Med., 159(19), 2349-56. doi: 10.1001/archinte.159.19.2349. PMID: 10547175.
6. Buschert, V., Prochazka, D., Bartl, H., Diemer, J., Malchow, B., Zwanzger, P., & Brunnauer, A. (2019). Effects of physical activity on cognitive performance: a controlled clinical study in depressive patients. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 269(5), 555-563.
7. Cao, H., Qian, Q., Weng, T., Yuan, C., Sun, Y., Wang, H., & Tao, F. (2011). Screen time, physical activity and mental health among urban adolescents in China. Preventive Medicine, 53(4-5), 316-320.
8. Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24(4), 385–396.

9. Gao, J., Nie, Y., Guo, M.,Tang, W.,Qu, G.,Wang,X., Zhou, F., Ma, W., Qiu, W.,Wang, W., & Liu ,C (2025). Analysis of the association between adolescent physical activity and life satisfaction: a systematic review and meta-analysis, BMC Psychology, 13, 738.
10. Gerber, M., Lindwall, M., Lindegård, A., Börjesson, M., & Jonsdottir, I. H. (2013). Cardiorespiratory fitness protects against stress-related symptoms of burnout and depression. Patient Educ Couns., 93(1), 146-52. doi: 10.1016/j.pec.2013.03.021.
11. Hui, X, Li, X,, Chen, X., Guo, J., Liu, J. (2025). The relationship between physical exercise and social anxiety: the mediating role of social comparison and emotion regulation. BMC Psychology, 13, 1194 https://doi.org/10.1186/s40359-025-03505-2
12. Jiang, Y., & Wang, T. (2025). The effect of physical activity on altruistic behaviour among university students: A chain-mediated effect. BMC Psychol., 13(1), 711. doi: 10.1186/s40359-025-02998-1. PMID: 40597260; PMCID: PMC12220275.
13. Kalling, V. L. (2008). Physical activity on prescription, studies on physical activity level, adherence and cardiovasculer risk factors. Doctoral Dissertation, Karolinska Institutet, Sweeden.
14. Liao, Y., Cheng, X., Chen, W., & Peng, X. (2022). The influence of physical exercise on adolescent personality traits: the mediating role of peer relationship and the moderating role of parent-child relationship. Front Psychol. Jun., 10, 13, 889758. doi: 10.3389/fpsyg.2022.889758. PMID: 35756276.
15. Mammen G, Faulkner G. Physical activity and the prevention of depression: a systematic review of prospective studies. Am J Prev Med., 45(5), 649-57. doi: 10.1016/j.amepre.2013.08.001. PMID: 24139780.
16. Paffenbarger, R. S., Hyde, R. T., Wing, A. L. (2001). The association of changes in physical-activity level and other lifestyle characteristics with mortality among men. New England Journal of Medicine, 328(8), 538-45.
17. Pitta, F., Troosters, T., Probst, V. S., Spruit, M. A., Decramer, M., & Gosselink, R. (2006). Quantifying physical activity in daily life with questionnaires and motion sensors in COPD. European Respiratory Journal, 27, 1040-1055.
18. Sayan, İ. (2025). Hemşirelik Öğrencilerinde fiziksel aktivitenin kişilik özellikleri üzerindeki etkisi: İnternet bağımlılığının aracılık rolü. Akademik Hassasiyetler, 12(27), 237-267.
19. Sayı, A (2023). Beden eğitimi öğretmenlerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile yaşam tatminin ve iş performansları arasındaki ilişkininin incelenmesi, Isparta örneği. YL Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
20. Slater, S. J., Christiana, R. W., & Gustat, J. (2020). Recommendations for keeping parks and green space accessible for mental and physical health during COVID-19 and other pandemics. Prev Chronic Dis., 17, E59. doi: 10.5888/pcd17.200204. PMID: 32644919
21. Schuch, F. B., Vancampfort, D., Rosenbaum, S., Richards, J., Ward, P. B., Veronese, N., Solmi, M., Cadore, E. L., ve Stubbs, B. (2016). Exercise for depression in older adults: A meta-analysis of randomized controlled trials adjusting for publication bias.
22. Taşkuyu, E. (2025). Covid-19 döneminde fiziksel aktivite depresyon kaygı stres ve algılanan stees düzeyinin incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hareket Antrenman ABD Doktora Tezi.
23. Tekin, G., Amman, M. T., & Tekin, A. (2009). Serbest zamanlarda yapılan fiziksel egzersizin üniversite öğrencilerinin depresyon ve atılganlık düzeylerine etkisi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 148-159.
24. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. (2014). Fiziksel Aktivite Rehberi. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Sağlık Bakanlığı Yayınları: 940
25. Ulusoy, Y., Akfırat, O., & Tura, G. (2018). The relationship between parental attachment and personality traits. Resilience, 2(1), 23-38. https://doi.org/10.32569/resilience.436910
26. Warburton, D. E., & Bredin, S. S. (2017). Health benefits of physical activity: A systematic review of current systematic reviews. Current Opinion in Cardiology, 32(5), 541-55.
27. Wei, M., Kampert, J. B., & Barlow, C. E. (1999). Relationship between low cardiorespiratory fitness and mortality in normal-weight, overweight, and obese men. Journal of the American Medical Association, 282(16), 1547- 1553.
28. Zschucke, E., Gaudlitz, K., & Ströhle, A. (2013). Exercise and physical activity in mental disorders: clinical and experimental evidence. Journal of Preventive Medicine and Public Health, 46(Suppl 1), S12.