TÜRKİYE'DE DEVE GÜREŞLERİNİN ETİK VE HAYVANLARI KORUMA MEVZUATI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Türkiye'de köklü bir geçmişe sahip olan deve güreşlerinin 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve deve yetiştiricileri tarafından kurulan ve güreş düzenleyen Deve Güreşleri Federasyonu Yönetmeliği ile hukuki ehliyetinin araştırılması amaçlandı. Bulgular arasında; Deve güreşinin yaygın olarak yapıldığı Türkiye'nin Aydın, İzmir ve Muğla illerindeki deve yetiştiricileri ile yapılan anketin verileri yer alıyor. Bu güreşlere develeri katılan 35 deve binicisi ile sözlü ve gönüllülük esasına dayalı olarak yapılan anketin analizinde elde edilen veriler; ortalamalar, frekans dağılımları ve yüzdeler halinde tablolar halinde sunulmuştur. "Deve güreşlerine katılma sebebiniz nedir?" sorusuna; Cevaplar %45,7'si kültürel miras, %31,4'ü eğlence ve %22,9'u gelenek şeklinde verilmiştir. Yine “Deve güreşlerinde hayvanlara hayvan haklarına uygun davranılıyor mu?” Soruya yüzde 74,3 oranında “Evet” yanıtı verilirken, yüzde 25,7 oranında “Bilmiyorum” yanıtı verildiği görüldü. Bu etkinliğin hukuki durumu dünyadaki benzer hayvan yarışmaları ve dövüşleri ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Konu, Türkiye'de yürürlükte olan 5199 sayılı Hayvan Hakları Kanunu'nun belirlediği çerçevede ve hayvan etiği perspektifinde bütünsel olarak yorumlanmıştır. Hayvanların gösteri, şenlik, kültür, gelenek ve folklor amaçlı kullanımının etik ilkelerin "faydalılık ilkesi" ile doğrudan örtüşmediği, kanunlarda özel bir düzenlemeye ihtiyaç duyulduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Hayvan sporları
• Deve güreşi
• Hayvan hakları
• Deve güreşinde etik
• Yasal zulüm

Evaluation of Camel Wrestling in Türkiye in terms of Ethics and Animal Protection Legalisation

Öz

It was aimed to investigate the legal competence of camel wrestling, which has a long history in Turkey, with the Animal Protection Law No. 5199 and the Regulation of the Camel Wrestling Federation, which was established by camel breeders and organized wrestling. Among the findings; The data of the survey conducted with camel breeders in Aydın, İzmir and Muğla provinces of Turkey, where camel wrestling is widely practiced, are included. The data obtained in the analysis of the questionnaire made on the basis of verbal and volunteerism with 35 camel riders whose camels participated in these wrestling; are presented in tables as means, frequency distribution and percentages. To the question "What is your reason for participating in camel wrestling?"; Answers 45.7% cultural heritage, 31.4% entertainment and 22.9% tradition has been given. Again, “Are animals treated in accordance with animal rights in camel wrestling?” While 74.3% answered “Yes” to the question, it was seen that the answer was “I don't know” with 25.7%. The legal status of this event has been evaluated by comparing it with similar animal competitions & fights in the world. The subject was interpreted holistically within the framework determined by the Animal Rights Law No. 5199, which is in force in Turkey, and in the perspective of animal ethics. It has been concluded that the use of animals as shows, festivals, culture, tradition and folkloric doesn't directly overlap with the "the principle of beneficialness", of the ethical principles, and a special regulation is needed in the laws.

Anahtar Kelimeler

• Animal sports
• Camel wrestling
• Animal rights
• Ethics in camel wrestling
• Legal cruelty

Kaynakça

1. Akın, İ., Yaygıngül, R., Derincegöz, O.Ö., Tatlı, Z.B., Şen, Z.B., Bellek,C.G., Bulut, O., Sarıerler, M., Belge, A., & Kılıç, N. (2015). AdnanMenderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi Kliniğine getirilenkanatlı hayvanların değerlendirilmesi: 120 olgu (2000-2013).Animal Health Production and Hygiene, 4(1), 355-358.
2. Aslan, L., Özdemir, A., Karasu, A., Özkan, C., Gençcelep, M., Durmuş, A.,& Akgül, Y. (2009). Van Gölü Havzasında 2006-2008 yılları arasındayabani kuşlarda yaralanma ve kırık olgularının tedavileri. Yüzüncü YılÜniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 20(2), 7-12.
3. Buttle, E.P. (2004). Concomitant leg injuries in raptors with wingdamage. Journal of the South African Veterinary Association, 75(4),154. https://doi.org/10.4102/jsava.v75i4.473
4. Cerit, H., & Avanus, K. (2007). Sex identification in avian species using DNA typing methods. World’s Poultry Science Journal, 63(1), 91-99.https://doi.org/10.1017/S0043933907001316
5. Helmer, P., & Whiteside, D.P. (2005). Clinical Anatomy and Physiology of Exotic Species. In B. O’Malley, (Eds.), Avian anatomy and physiology (pp. 97-161). W.B. Saunders.
6. Kibar, M., & Bumin, A. (2006). Yırtıcı kuşlarda ateşli silah yaralanması sonucu oluşan kırıkların değerlendirilmesi: 85 olgu (1998-2005). Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 12(1), 11-16.
7. Korkmaz, M., Yaprakçı, M.V., Pamuk, K., Demirkan, İ. & Sarıtaş, Z.K. (2014). Pelikanlarda (Pelecanus onocrotalus) ateşli silah yaralanması sonucu oluşan kırıkların değerlendirilmesi. Van Veterinary Journal, 25(2), 37-40.
8. Molina-Lopez, R.A., Casal, J., & Darwich, L. (2013). Final disposition and quality auditing of the rehabilitation process in wild raptors admitted to a wildlife rehabilitation centre in Catalonia, Spain, during a twelve year period (1995–2007). PLoS One, 8(4), e60242. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0060242

9. Punch, P. (2001). A retrospective study of the success of medical and surgical treatment of wild Australian raptors. Australian Veterinary Journal, 79(11), 747-752. https://doi.org/10.1111/j.1751-0813.2002.tb11035.x
10. Rosskopf, W.J., & Woerpel, R.W. (Eds.). (1996). Diseases of Cage and Aviary Birds. Williams & Wilkins.
11. Sarıerler, M., & Kılıç, N. (2003). Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi Kliniğine getirilen hastalara toplu bir bakış (1999- 2003). Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 22(1-2-3), 75-79.
12. Shivaprasad, H.L. (2002, April). Pathology of birds-an overview. In CL Davis Foundation Conference on Gross Morbid Anatomy of Animals, AFIP, Washington DC, USA. (pp. 1-57).
13. Tully, T.N., Lawton, M.P.C., & Dorrestein, G.M. (Eds.). (2000). Handbook of Avian Medicine. Butterworth-Heinemann. https://doi.org/10.1016/b978-0-7506-3598-1.x5001-2