Araştırma Makalesi

Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini

Cilt: 13 Sayı: 1 19 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini

Öz

Bu çalışmada, kohezyonsuz zemin ortamında inşa edilen dikdörtgen kesitli konsol istinat duvarları için dolgu zeminine ait içsel sürtünme açısı ve birim hacim ağırlık, duvara ait genişlik, yükseklik ve birim hacim ağırlık ile yatay deprem ivme katsayısının kombinasyonlarından 1880 farklı senaryo oluşturulmuştur. Ardından her bir senaryo için Mononobe-Okabe yöntemine dayalı hesaplamalar gerçekleştirilerek kayma, devrilme ve taşıma gücüne karşı güvenlik sayıları elde edilmiştir. Bu güvenlik sayılarının en küçüğü, ilgili senaryonun çıktı değeri kabul edilerek bir veri seti oluşturulmuş ve minimum güvenlik sayısını tahmin edebilen Bayesian optimizasyon destekli XGBoost (XGBoost-BO) modeli geliştirilmiştir. Modelin tahmin performansı R2, VAF, RMSE, MAE ve MSE gibi istatistiksel metrikler ve performans eğrilerine ilaveten yapılan artık analizi ve buna bağlı oluşturulan histogram ve Q-Q grafikleri üzerinden değerlendirilmiştir. Geliştirilen model, R2:0.9921 ve RMSE:0.0129 ile yüksek başarı sergilemiş ve ayrıca SHAP analizi ile girdilerin çıktı üzerindeki etkileri yorumlanarak karar mekanizması detaylıca açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

İstinat duvarları , Bayesian optimizasyonu , XGBoost algoritması , SHAP analizi

Kaynakça

  1. Köktan U. Konsol İstinat duvarlarının dinamik davranışının yapay zeka yöntemleriyle belirlenmesi. [Doktora Tezi]. Samsun, Türkiye: Ondokuz Mayıs Üniversitesi; 2024.
  2. Kramer SL. Geotechnical earthquake engineering. Pearson Education India; 1996.
  3. Okabe S. General theory of earth pressures, j. Japan soc. Civil Engineering 1926; 12(1).
  4. Mononobe N. On determination of earth pressure during earthquake. In: Proc. World Engrg. Congress, Tokyo, Japan; 1929.
  5. Coulomb C. An attempt to apply the rules of maxima and minima to several problems of stability related to architecture. Mémoires de l’Académie Royale des Sciences 1776; 7: 343-382.
  6. TBDY: Türkiye bina deprem yönetmeliği. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, 2018.
  7. Cakir T. Evaluation of the effect of earthquake frequency content on seismic behavior of cantilever retaining wall including soil–structure interaction. Soil Dynamics and Earthquake Engineering 2013; 45: 96-111.
  8. Richards Jr R, Elms DG. Seismic behavior of gravity retaining walls. Journal of the Geotechnical Engineering Division 1979; 105(4): 449-464.
  9. Nadim F, Whitman RV. Seismically induced movement of retaining walls. Journal of Geotechnical Engineering 1983; 109(7): 915-931.
  10. Steedman R, Zeng X. The influence of phase on the calculation of pseudo-static earth pressure on a retaining wall. Geotechnique 1990; 40(1): 103-112.

Kaynak Göster

APA
Köktan, U. (2026). Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 13(1), 1-15. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1817408
AMA
1.Köktan U. Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;13(1):1-15. doi:10.54365/adyumbd.1817408
Chicago
Köktan, Utku. 2026. “Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13 (1): 1-15. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1817408.
EndNote
Köktan U (01 Nisan 2026) Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13 1 1–15.
IEEE
[1]U. Köktan, “Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini”, Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 1–15, Nis. 2026, doi: 10.54365/adyumbd.1817408.
ISNAD
Köktan, Utku. “Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13/1 (01 Nisan 2026): 1-15. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1817408.
JAMA
1.Köktan U. Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;13:1–15.
MLA
Köktan, Utku. “Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 1, Nisan 2026, ss. 1-15, doi:10.54365/adyumbd.1817408.
Vancouver
1.Utku Köktan. Bayesian Optimizasyon Destekli XGBoost Modeli ile Konsol İstinat Duvarlarının Güvenlik Sayısının Tahmini. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Nisan 2026;13(1):1-15. doi:10.54365/adyumbd.1817408