Araştırma Makalesi

Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi

Cilt: 13 Sayı: 1 26 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi

Öz

Taşkınlar, akarsu debisinin çeşitli etkenlerle artarak yatağından taşmasıyla oluşan doğal afetlerdir ve ekonomik, sosyal, çevresel kayıplara yol açabilmektedir. Taşkın riskinin önceden belirlenmesi ve yönetilmesi amacıyla taşkın frekans analizleri ve hidrolik modelleme çalışmaları oldukça önemlidir. Bu çalışmada, İstanbul’un Şile ilçesine bağlı Ağva semtindeki Göksu ve Sungurlu akarsularının taşkın riskini belirlemek amacıyla; Göksu ve Sungurlu gözlem istasyonlarından alınan debi değerleri ile hidrolojik N, GEV, Gumbel ve Pearson Tip III dağılımları, parametreleri L-momentler yöntemiyle tahmin edilerek 50, 100, 200 ve 500 yıllık dönüş aralığındaki taşkın debileri hesaplanmıştır. Uygunluk testleri ile belirlenen en uygun dağılıma Log-Pearson Tip III ve bu debiler MIKE 21 FM ile modellenerek taşkın yayılım haritaları oluşturulmuştur. Hesaplanan taşkın debileri kullanılarak MIKE 21 FM programında yapılan modellemeyle taşkın suyu derinlikleri, su hızı değerleri ve taşkın yayılım alanları hesaplanmıştır. Taşkın yayılım alanları dönüş aralıkları için sırasıyla 5.37 km2, 5.41 km2, 5.48 km2 ve 5.57 km2 belirlenmiştir. Bölgede 10 adet nokta seçilerek dönüş aralıklarındaki maksimum su derinlikleri ve maksimum hızlar karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İstatistik Yöntemler, Olasılık Dağılım Fonksiyonları, Kolmogorov-Smirnov (K-S), Olasılık Çizgisi Korelasyon Testi (PPCC), Taşkın Yayılım Haritası

Kaynakça

  1. Vörösmarty CJ, Green P, Salisbury J, Lammers RB. Global water resources: Vulnerability from climate change and population growth. Science, 2000:289(5477); 284–288. doi:10.1126/science.289.5477.284.
  2. Schewe J, Heinke J, Gerten D, Haddeland I, Arnell NW, Clark DB, Dankers R, Eisner S, Fekete BM, Colón-González FJ, Gosling SN, Kim H, Liu X, Masaki Y, Portmann FT, Satoh Y, Stacke T, Tang Q, Wada Y, Kabat P. Multimodel assessment of water scarcity under climate change. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 2014:111(9); 3245–3250. doi:10.1073/pnas.1222460110.
  3. Abbott BW, Bishop K, Zarnetske JP, Minaudo F, Chapin FS, Krause S, Hannah DM, Lavergne C, Lefebvre A, Ghislain A, O'Carroll A, Pacaud P, Roy A, Rutherford JC, Stolpe H, Tirole A, Vieillard A, Vonk JE, Pinay G. Human domination of the global water cycle absent from depiction and perceptions. Nature Geoscience, 2019:12(7);533-540. https://doi.org/10.1038/s41561-019-0374-y.
  4. Trenberth KE. Changes in precipitation with climate change. Climate Research, 2011:47(1-2);123–138. doi:10.3354/cr00953.
  5. Bayazıt Y. Bilecik ilindeki şehirleşmenin taşkın riski üzerindeki etkilerinin araştırılması. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 2021:8(1);217–227
  6. Spor P. Derelerde İki Boyutlu Taşkın Modellemesi ve Taşkın Tehlike Risk Haritalarının Oluşturulması [Doktora Tezi]. Sakarya, Türkiye: Sakarya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü; 2023.
  7. Sönmez O, Demir F. Ağva ilçe merkezine ait taşkın yayılım haritalarının ve mevcut binaların taşkın su seviyelerinin tespiti. Sakarya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2017:21(2);105–112. doi:10.16984/saufenbilder.296826.
  8. Şahin AN. Performance of FLO-2D software on flood inundation analysis [MSc Thesis]. Ankara, Turkey: Middle East Technical University, Graduate School of Natural and Applied Sciences; 2016.
  9. Ocak F, Bahadır M. Örnek Taşkın Risk Modeli Oluşturulması ve Ünye Şehrindeki Derelere Ait Taşkın Risk Analizleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 2020:13(80); 499-524. 10.29228/JASSS.43017.
  10. Hacı A, Peker İB, Uzun A, Uzun E, Gülbaz S. Ünye Cevizdere’de Meydana Gelen Taşkının Nedenlerinin İncelenmesi ve Çözüm Önerilerinin Geliştirilmesi. 12. Ulusal Hidroloji Kongresi (ss.8-10). 2024, Samsun, Türkiye.

Kaynak Göster

APA
Dinçer, M., Hacı, A., Paşa, Y., Gülbaz, S., & Boyraz, U. (2026). Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 13(1), 1-21. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1889640
AMA
1.Dinçer M, Hacı A, Paşa Y, Gülbaz S, Boyraz U. Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;13(1):1-21. doi:10.54365/adyumbd.1889640
Chicago
Dinçer, Merve, Abdülbaki Hacı, Yasin Paşa, Sezar Gülbaz, ve Uğur Boyraz. 2026. “Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13 (1): 1-21. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1889640.
EndNote
Dinçer M, Hacı A, Paşa Y, Gülbaz S, Boyraz U (01 Haziran 2026) Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13 1 1–21.
IEEE
[1]M. Dinçer, A. Hacı, Y. Paşa, S. Gülbaz, ve U. Boyraz, “Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi”, Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 1–21, Haz. 2026, doi: 10.54365/adyumbd.1889640.
ISNAD
Dinçer, Merve - Hacı, Abdülbaki - Paşa, Yasin - Gülbaz, Sezar - Boyraz, Uğur. “Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13/1 (01 Haziran 2026): 1-21. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1889640.
JAMA
1.Dinçer M, Hacı A, Paşa Y, Gülbaz S, Boyraz U. Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;13:1–21.
MLA
Dinçer, Merve, vd. “Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 1, Haziran 2026, ss. 1-21, doi:10.54365/adyumbd.1889640.
Vancouver
1.Merve Dinçer, Abdülbaki Hacı, Yasin Paşa, Sezar Gülbaz, Uğur Boyraz. Ağva (Şile/İstanbul) Bölgesinde Taşkın Tehlikesinin İstatistiksel Yöntem ve Hidrolik Model Kullanarak İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Haziran 2026;13(1):1-21. doi:10.54365/adyumbd.1889640