Araştırma Makalesi

Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri

Cilt: 13 Sayı: 1 21 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri

Öz

Bu çalışma, Aşağı Seyhan Havzası’ndaki kuraklık karakteristikleri ve zamansal eğilimleri istatistiksel yöntemlerle incelemeyi amaçlamaktadır. Havzayı temsil eden dört meteoroloji istasyonuna ait uzun dönemli yağış verileri kullanılarak 3, 6 ve 12- ay zaman ölçeklerinde Standardize Yağış İndeksi (SYİ) hesaplanmıştır. Eğilimler, otokorelasyon etkisini gidermek amacıyla Trendden Arındırılmış Ön Beyazlatma (TFPW) yöntemi uygulanarak gerçekleştirilen Mann–Kendall testi ile belirlenmiştir. Bulgular, havzada mekânsal ve zamansal heterojenlik olduğunu göstermektedir. Kısa ölçeklerde mevsimsel dalgalanmalar görülürken, uzun ölçeklerde kuraklık olaylarının daha birikimli ve şiddetli bir yapı oluşturduğu saptanmıştır. Havzada genel olarak hafif kuraklık baskın olsa da, mansap kesiminde (Karataş) −3.04 değeriyle tüm periyodun en şiddetli ekstrem vakası kaydedilmiştir. Trend analizi, havza genelinde kuraklık eğilimlerinin mekânsal olarak farklılaştığını ortaya koymuş; Karataş ve Karaisalı istasyonlarında kuraklaşma eğilimleri belirlenirken, Ulukışla ve Adana istasyonlarında ise daha nemli koşullara yönelim gösteren artış eğilimleri saptanmıştır. Elde edilen bulgular, havzadaki tarımsal sürdürülebilirlik ve hidrolojik risk yönetimi için mikro-bölge bazlı adaptasyon stratejilerinin gerekliliğini ortaya koyan kritik bir gösterge niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kuraklık, SYİ, TFPW, Mann-Kendall, Eğilim Analizi, Seyhan Havzası

Kaynakça

  1. Essa YH, Hirschi M, Thiery W, El-Kenawy A, Yang C. Drought characteristics in Mediterranean under future climate change. Clim Atmos Sci 2023;6:133. https://doi.org/10.1038/s41612-023-00458-4
  2. Mwinjuma M, Wang R, Mtupili M, Twaha M. Comparisons of SPI and SPEI in capturing drought dynamics: A global assessment across arid and humid regions. Atmospheric Research 2026;329:108475. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2025.108475
  3. Russo A, Gouveia, CM, Dutra E, Soares PMM, Trigo RM. The synergy between drought and extremely hot summers in the Mediterranean. Environmental Research Letters 2019;14(1):014011. https://doi.org/10.1088/1748-9326/aaf09e
  4. Mukherjee S, Mishra A, Trenberth KE. Climate change and drought: A perspective on drought ındices. Curr Clim Change Rep 2018;4:145–163. https://doi.org/10.1007/s40641-018-0098-x
  5. Wilhite DA, Glantz MH. Understanding: The drought phenomenon: The role of definitions. Water International 1985;10(3):111-120. https://doi.org/10.1080/02508068508686328
  6. Mckee TB, Doesken NJ, Kleist J. The relatıonshıp of drought frequency and duratıon to tıme scales. 8th Conference on Applied Climatology, Anaheim, 17-22 January 1993;179-184.
  7. Edwards DC, Mckee TB. Characteristics of 20th century drought in the United States at multiple time scales. Climatology Report 1997;No. 97-2.
  8. Svoboda M, LeComte D, Hayes M, Heim R, Gleason K, Angel J, et al. The drought monitor. Bulletin of the American Meteorological Society 2002;83(8):1181-1190. https://doi.org/10.1175/1520-0477-83.8.1181
  9. Marcos-García P, Lopez-Nicolas A, Pulido-Velazquez M. Combined use of relative drought indices to analyze climate change impact on meteorological and hydrological droughts in a Mediterranean basin. Journal of Hydrology 2017;554:292-305. http://dx.doi.org/10.1016/j.jhydrol.2017.09.028
  10. Burić D, Mihajlović J, Doderović M, Mijanović I. Comparative analysis of SPI and SPEI drought indices for Montenegro and the impact of teleconnections. Journal of Water and Climate Change 2024;15(10):5149-5168. https://doi.org/10.2166/wcc.2024.238

Kaynak Göster

APA
Sever, S., Topboğazi, M. C., & Yurtal, R. (2026). Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 13(1), 1-19. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1938148
AMA
1.Sever S, Topboğazi MC, Yurtal R. Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;13(1):1-19. doi:10.54365/adyumbd.1938148
Chicago
Sever, Seda, Mehmet Can Topboğazi, ve Recep Yurtal. 2026. “Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13 (1): 1-19. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1938148.
EndNote
Sever S, Topboğazi MC, Yurtal R (01 Eylül 2026) Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13 1 1–19.
IEEE
[1]S. Sever, M. C. Topboğazi, ve R. Yurtal, “Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri”, Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 1–19, Eyl. 2026, doi: 10.54365/adyumbd.1938148.
ISNAD
Sever, Seda - Topboğazi, Mehmet Can - Yurtal, Recep. “Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 13/1 (01 Eylül 2026): 1-19. https://doi.org/10.54365/adyumbd.1938148.
JAMA
1.Sever S, Topboğazi MC, Yurtal R. Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;13:1–19.
MLA
Sever, Seda, vd. “Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri”. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 1, Eylül 2026, ss. 1-19, doi:10.54365/adyumbd.1938148.
Vancouver
1.Seda Sever, Mehmet Can Topboğazi, Recep Yurtal. Mann–Kendall Testi ile Aşağı Seyhan Havzası’nda SYİ Tabanlı Kuraklık Eğilimleri. Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Eylül 2026;13(1):1-19. doi:10.54365/adyumbd.1938148