ENVIRONMENTAL ACCOUNTING AT BUSINESS LEVEL: A CASE STUDY

Öz

Since the last quarter of the 20th century, mass communication, technological advances in the fields of transportation and production has created environment of welfare for people as the rapid population growth has changed the dimensions of production, thus created an environment of toxic waste as a result of production. This effect, especially in last years, has come to point of destroying the ecological balance. As the companies continue their productions taking environmental measures in account, on top of regular production costs, they now have to face up to additional environment-friendly, or environment damaging costs as well. Due to the importance of this matter, researches on integration of environmental costs to regular accounting systems, has recently took place in literature. Especially the topics such as how these costs take place in accounting system, how they are classified, how they are added up to production costs pose importance to researchers and appliers. In this article, environmental costs are briefly introduced, and explained how they should take place in accounting system, and how they should be applied to the system. Application of the research has been practiced at TO-RO-NA Industry LTD, a company in accumulator sector, which is highly involved with environment polluting materials such as lead, sulphiric acid, and plastic. In the company, environmental costs are classified, and the actual value is recognized with the environmental costs. While sorting general production expenses, with adding a new slot for environmental costs, after the sorting, how much an establishment undergoes environmental costs in the aspect of general production expenses can be obtained. General production expenses are recognized classically as pre-sorting general production expenses based on the sort of expense

Anahtar Kelimeler

• Environmental Costs,Environmental Accounting

İŞLETME DÜZEYİNDE ÇEVRE MUHASEBESİ: BİR UYGULAMA

Öz

20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren kitle iletişimi, ulaşım ve üretim alanlarında görülen teknolojik gelişmeler, insanoğlunun refahının artmasını sağlayan bir ortam oluşturmakla birlikte nüfusun aşırı artışı üretimin boyutlarını değiştirmiş dolayısı ile üretim sonucu oluşan zararlı atıklar kirlilik etkisi oluşturmuştur. Bu etki özellikle son yıllarda dünyanın ekolojik dengesini bozacak boyutlara ulaşmıştır. Dolayısıyla işletmeler çevresel faktörlere dikkat ederek üretimlerini devam ettirirken normal üretim maliyetleri ile birlikte çevre odaklı önleme kullanma ve zarar gibi birtakım ek maliyetlere de katlanmaları gerekmektedir. Konunun önemi gereği çevresel maliyetlerin işletme düzeyinde tekdüzen muhasebe sistemine entegrasyonu ile ilgili çalışmalar son dönemlerde literatüre yeni girmeye başlamıştır. Özellikle tekdüzen muhasebe sisteminde çevre maliyetlerinin muhasebe sistemi içinde nasıl yer alacağı, nasıl sınıflanacağı, üretim maliyetlerine nasıl yükleneceği hususları araştırmacılar ve uygulamacılar için önem arz etmektedir. Bu çalışmada çevre maliyetleri kısaca tanıtılarak çevre maliyetlerinin muhasebe sisteminde nasıl yer alması gerektiği ve nasıl muhasebeleştirildiği anlatılmıştır. Çalışmanın uygulaması, kurşun, sülfürik asit ve plastik gibi çevre kirliliği unsurlarını yoğun olarak içeren bir sektör olan akümülatör sektöründen TO-RO-NA Endüstri Limited Şirketi’nde yapılmıştır. İşletmede çevre maliyetleriyle ilgili bir tasnif işlemi yapılarak işletmenin gerçek değerleri ile çevre maliyetleri muhasebeleştirilmiştir. Genel üretim giderleri dağıtılırken çevre gider yeri açılması ile dağıtımlar tamamlandığında işletmenin genel üretim giderleri kapsamında ne kadar çevresel maliyete katlandığı tespit edilmiş olur. Genel üretim giderleri, dağıtım öncesi genel üretim giderleri olarak gider çeşitlerine göre klasik olarak muhasebeleştirilir.

Anahtar Kelimeler

• Çevre Maliyetleri,çevre muhasebesi

Kaynakça

1. Akün, Kavut, L., 1999, Çevre Muhasebesi, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi. Cilt:1, Sayı:1.
2. Aslan, Ü.,1995, Çevre Muhasebesi ve Nuh Çimento A.Ş.’de Çevre Muhasebesi Üzerine Pilot Bir Çalışma, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir, (yayınlanmamış).
3. Bebbington, J., Gray R., Thomson J., Walters, D., 1992, “Accountants and the Environment, Accounts Attitudes and the Absence of an Environmentally Sensitive Accounting”, Discussion Papers in Accountancy and Finance, pp 3-10.
4. Boyd, J., 1998, The Benefits of Improved Environmental Accounting: An Economic Framework To Identify Priorities, Resources for the Future Publication, Washington DC.
5. EPA (Environmental Protection Agency), 1995, “An Introduction to Environmental Accounting as a Business Management Tool” Washington.
6. Gautam, N., C., 1997, “Environmental Accounting National and at Firm Level: A Case of India”, IAADER 8th Congress (Sekizinci Dünya Muhasebe Eğitimcileri Kongresi Bildirileri), Paris.
7. Gökdayı, İ., 1997, Çevrenin Geleceği,Yaklaşımlar ve Politikalar, Türkiye Çevre Vakfı Yayınları, (115), Ankara.
8. Gökdeniz, Ü., 1996, Çevre Muhasebesi (Environmental Accounting-Green Accounting), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Öneri Dergisi, Cilt:1, Sayı: 5, s.21-26.

9. Gray, R., Bebbington, J, Walters, D., 1993, “Accounting for the Environment”, Funded by the Chartered Association of Certified Accountants.
10. Güvemli, O., Gökdeniz, Ü., 1996, “Çevre Muhasebesindeki Gelişmeler, Muhasebe Öğretim Üyeleri Bilim ve Dayanışma Vakfı, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, (4), s.23-25.
11. Mathews, M., R., 1995, “Social And Enviromental Accounting; A Pratical Demonstration of Ethical Concern?”, Journal of Business Ethics (14), pp 663-682.
12. Melek, Z., 2001, “Çevre Muhasebesi ve Çevresel Maliyetlerin Üretim Maliyetlerine Etkileri Üzerine Bir Araştırma”, Yüksek Lisans Tezi, M.Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (yayınlanmamış).
13. Milne, Markus, J., 1991., ”Accounting Environmental Resource Valves And Non-Market Valuation Techniques For Environmental Resources”, A Review Accounting, Auditing Accountability Journal, pp.80-108,
14. Murray, D., 1989, “Subjects Test of Expectancy Theory in a Public Accounting Environment”, Journal of Accounting Resarch, (24), p. 400-404.
15. Özbirecikli, M., 2002, Çevre Muhasebesi, Kavramlar, Uygulama Alanları Araştırma Sonuçları, Naturel Yayıncılık, Ankara.
16. Özkol, E, 1998, “Çevre Muhasebesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi İİBF Dergisi, C:13, (1), s.15-26.
17. Spitzer, M., Elwood H., 1998, An Introductıon to Envioronment as a Business Management Tool: Key Consepts and Terms, EPA Publication, Washington DC.
18. Sözbilir, H., 1981, ”İşletmelerde Sosyal Muhasebe Kuramı ve Türkiye’de Bir Anket Çalışması”, Sevinç Matbaası, Ankara.
19. Yarbaşı, E., 1998, Çevre-İşletme-Maliyet İlişkilerini Mali Durum Tablolarına Yansıtılması, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul (Yayınlanmamış).
20. Yükçü, S., 1999, Kalite Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesi, Anadolu Matbaacılık, İzmir.
21. Westlund, A., H., 2001, “Measuring Environmental Impact on Society in the EFQM System”, Total Quality Management, Vol: 12, (1), p. 125-135.