Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi

Ahmet Topçu; Ebru Caymaz

Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi

Öz

KBRN tehditleri, tespit edilmelerinin zorluğu, maruziyetin neden olduğu belirsiz sonuçlar ve gecikmeli kon- taminasyon etkileri potansiyeli nedeniyle önemli riskler barındırmaktadır. Ölümcül sonuçlara yol açmaları, yetersiz kontrol bazlı riskler ve büyük ölçekli felaketleri tetikleme kapasiteleri dolayısıyla bu riskler, kor- kuya dayalı risk olarak sınıflandırılmıştır. Her KBRN tehlikesi kendine özgü riskler taşırken aynı zamanda halk sağlığı, toplumsal yaşam ve çevre üzerinde büyük çaplı olumsuz etkilere yol açabilir. Dolayısıyla etkin bir KBRN risk yönetimi süreci bölgesel, ulusal ve uluslararası stratejik yaklaşımların bütünleştirilmesi- ni gerektirir. Etkin bir KBRN risk yönetimi; savunma, kolluk kuvvetleri, istihbarat, sivil savunma, sağlık, araştırma ve inovasyon, sivil toplum ve iş dünyası gibi tüm ilgili sektörlerin aktif katılımıyla desteklenen entegre ve çok katmanlı bir yaklaşımla mümkündür. Bahsi geçen gelişmelerden hareketle bu çalışmanın amacı, KBRN risk yönetiminin dönüşümünü irdeleyerek entegre risk yönetimi çerçevesi bağlamında Türki- ye örneklemine uygun önerileri tartışmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AFAD. (2014). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı: Ankara.
AFAD. (t.y.). Tanımı, tarihçesi ve görevleri. URL: https://www.afad.gov.tr/tanimi-tarihcesi-ve-gorev- leri
Benolli, F., Guidotti, M., Bisogni, F. (2021). The CBRN threat: Perspective of an interagency response. International Security Management: New Solutions to Complexity, 429–448.
BM. (2016). CBRN risk mitigation in the context of combatting terrorism. Concept Paper, URL: https:// www.un.org/webcast/pdfs/160927pm-cbrn.pdf
Brown, N., Crawford, I., Carley, S., Mackway-Jones, K. (2006). A Delphi-based consensus study into planning for biological incidents. Journal of Public Health, 28(3), 238–241.
Carter, H., Drury, J., Amlôt, J. (2020). Recommendations for improving public engagement with pre-incident information materials for initial response to a chemical, biological, radiological or nuc- lear (CBRN) incident: A systematic review. International Journal of Disaster Risk Reduction.
Caymaz, E., Demir, K. A., Erenel, F. (2015). An analysis on security governance in Turkey. The 10th International Scientific Conference Defense Resources Management in the 21st Century, November 13, Braşov.
Clarke, S. A., Weir. A. (2020). UK resilience to a chemical incident. BMJ MilHealth, 166(2), 95–98.

Dabetić, M., Keković, Z., Ćurčić, M., Obrovski, B. (2025). CBRN Incidents and critical infrastructure: The role of first responders in an integrated emergency management and resilience building in Ser- bia. Kentera, S., Keković, Z., Čaleta, D. (eds) Building Resilience in a Dynamic Critical Infrastructure Landscape. NATO Science for Peace and Security Series C: Environmental Security. Springer, Cham.
Erenel, F., Caymaz, E. (eds.) (2020). Kritik Altyapı ve Tesislerin Korunması. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Erenler, A. K., Güzel, M., Baydin. A. (2018). How prepared are we for possible bioterrorist attacks: An approach from emergency medicine perspective. The Scientific World Journal, 1.
European Commission. (2009). CRBN glossary. URL: https://encircle-cbrn.eu/wp-content/uploa- ds/2021/04/cbrn_glossary_en.pdf
Farhat, H., Alinier, G., Chaabna, K., El Aifa, K., Abougalala, W. Laughton, J., Dhiab, M. B. (2024). Preparedness and emergency response strategies for chemical, biological, radiological and nuclear emergencies in disaster management: A qualitative systematic review. Journal of Contingencies and Crisis Management, 32(3).
Filipovic, M. D. E., Curcic, M., Veljkovic, S. (2025). Phases of integrated risk management in CBRN risk mitigation and recovery. 12th International Conference on Electrical, Electronics, and Computer Engineering.
Franconi, R., Testa, A., Giovanetti, A. Lopresto, V., Pinto, R., Turchi, R., Illiano, E., Massa, S., Patrono, C., Palma, V. (2017). CBRN emergencies: Integrated approach to develop innovative technology and training of operators. Biomedicine & Prevention, 4.
Giaume, L., Calamai, F., Daniel, Y., Demeny, A., Derkenne, C., Lachenaud, L., Travers, S., Dorandeu, F. (2022). Chemical, biological, radiological, nuclear (CBRN) risks: The CBRN chain of survival and its mnemonic device “I AM THOR”, a new cognitice tool to approach casualty management to first responders the first few hours. Annales Francaises de Medecine D Urgence, 12(4).
Havârneanu, G. M., Petersen, L., Arnold, A., Carbon, D., Görgen, T. (2022). Preparing railway sta- keholders against CBRNe threats through better cooperation with security practitioners. Applied Ergonomics.
Hendrics, G. S., Hall, M. (2007). The history and science of CBRNE agent: Part 1. The Chemist. Uni- versity of Southern Mississippi.
ICRC. (2014). Chemical, biological, radiological, and nuclear response: Introductory guidance. Inter- national Committee of the Red Cross: Geneva.
Kippnich, M., Schorscher, N., Sattler, H., Kippnich, U., Meybohm, P., Wurmb, T. (2022). Managing CBRN mass casualty incidents at hospitals—Find a simple solution for a complex problem: A pilot study. Journal of Emergency Management, 20(1), 23–29.
Kirchner, E.; Dominguez, R. (2013). Security governance in a comparative regional perspective, UNU-CRIS Working Papers, W-2013/8.
Krieger, K., Amlot, R., Rogers, M. B. (2014). Understanding public responses to chemical, biological, radiological and nuclear incidents – Driving factors, emerging themes and research gaps. Environ- ment International, 72.
Lettieri, E., Masella, C., Radaelli, G. (2009). Disaster management: Findings from a systematic re- view. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 18(2), 117–136.
Mapar, K. Holtermann, J. Legary, K. Mahrous, K. Guzman, Z. Heath, C., J., John, S. A. Mier, S. Mueller, Pancerella, C. M. (2012). The role of integrated modeling and simulation in disaster preparedness and emergency preparedness and response: The SUMMIT Platform.117–122.
McEntire, D. A., Fuller, C., Johnston, C. W., Weber, R. (2002). A comparison of disaster paradigms: The search for a holistic policy guide. Public Administration Review, 62(3), 267–281.
Moe, T. L., Pathranarakul, P. (2006). An integrated approach to natural disaster management: Pub- lic project management and its critical success factors. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 15(3), 396–413.Nasiri, T., Biparva, A. J. (2020). Risk management dimensions in CBRNE incidents: A scoping review for hospital preparedness. Health in Emergencies & Disasters Quarterly.
Osterloh, K., Müller, C., Noske, R., Böcker, W. (2006). Threat detection technologies covering an extended range of eventualities. ECNDT, 1–11.
Resmî Gazete. (1958). 7126 Sayılı Sivil Savunma Kanunu. URL: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzu- at?MevzuatNo=7126&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3
Resmî Gazete. (2009). 5902 Sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemme- ler Hakkında Kanun. URL: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5902.pdf
Resmî Gazete. (2020). Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yö- netmeliği. URL: https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3033&MevzuatTur=21&MevzuatTer- tip=5
Resmî Gazete. (2022). Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği. URL: https://www.mev- zuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5211&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5
Rosenau, J. N. (2000). Governance in a globalizing world. İçinde Held, D., and McGrew, A.(eds.) The Global Transformations Reader, 2000, Cambridge University Press, 181-190.
Seto, Y. (2011). Research and development of on-site decontamination system for biological and chemical warfare agents. Journal of Health Science, 57(4), 311–333.
Tripathi, P. Ajaykumar, S. (2025). CBRN disasters and incidents: The need for AI risk assessment models. INDIA’s AI Imperative: Building National Competencies in a New World Order. Observer Re- search Foundation.
YÖK. (2017). Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer (KBRN) Çalıştayı. URL: https://www.yok.gov. tr/documents/documents/68f0e255e4e83.pdf YÖK. (2020). Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer (KBRN) Çalıştayı. URL: https://www.yok.gov.tr/documents/documents/68c02011cc9a9.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Yönetimi, Afet ve Acil Durum Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Topçu ^* Bu kişi benim
0009-0001-1632-1939
Türkiye

Ebru Caymaz
0000-0002-9119-7659
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

24 Kasım 2025

Kabul Tarihi

18 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 2 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA89BZ44CX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Topçu, A., & Caymaz, E. (2026). Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi, 2(1), 82-101. https://izlik.org/JA89BZ44CX

AMA

1.Topçu A, Caymaz E. Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi. AYD. 2026;2(1):82-101. https://izlik.org/JA89BZ44CX

Chicago

Topçu, Ahmet, ve Ebru Caymaz. 2026. “Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi”. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi 2 (1): 82-101. https://izlik.org/JA89BZ44CX.

EndNote

Topçu A, Caymaz E (01 Şubat 2026) Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi 2 1 82–101.

IEEE

[1]A. Topçu ve E. Caymaz, “Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi”, AYD, c. 2, sy 1, ss. 82–101, Şub. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89BZ44CX

ISNAD

Topçu, Ahmet - Caymaz, Ebru. “Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi”. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi 2/1 (01 Şubat 2026): 82-101. https://izlik.org/JA89BZ44CX.

JAMA

1.Topçu A, Caymaz E. Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi. AYD. 2026;2:82–101.

MLA

Topçu, Ahmet, ve Ebru Caymaz. “Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi”. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi, c. 2, sy 1, Şubat 2026, ss. 82-101, https://izlik.org/JA89BZ44CX.

Vancouver

1.Ahmet Topçu, Ebru Caymaz. Afet Yönetimi Bağlamında KBRN Risk Yönetiminin Dönüşümü: Entegre Afet Risk Yönetimi. AYD [Internet]. 01 Şubat 2026;2(1):82-101. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89BZ44CX