The Sudan–South Sudan Conflict: An Analysis of Its Historical, Structural and International Dimensions

Yıl 2026, Cilt: 6 Sayı: 1, 77 - 91, 29.01.2026

Enes Pala

https://doi.org/10.58851/africania.1763402

https://izlik.org/JA46YD39UG

Öz

This study provides a comprehensive examination of the historical origins, structural dynamics, and international context of the protracted and multifaceted conflict between Sudan and South Sudan. Following Sudan’s independence in 1956, political, ethnic, and religious divisions emerged within the country, creating enduring fault lines in the social fabric. Over time, these divisions evolved into a security issue affecting not only domestic political balances but also regional stability. The two major civil wars that broke out in 1983 and 2005 further deepened these divisions, ultimately paving the way for South Sudan’s independence in 2011 after decades of tension and conflict.
The root causes of the conflict are analyzed through Johan Galtung’s theory of “structural violence,” highlighting factors such as economic inequalities, political exclusion, and identity-based discrimination. Peace processes and mediation efforts are examined in light of Peter Wallensteen’s conflict resolution model. In this framework, the 1972 Addis Ababa Agreement, the 2005 Comprehensive Peace Agreement, and the 2011 referendum process are discussed chronologically, assessing the success and failure factors of each phase.
Furthermore, the study scrutinizes the contributions of regional and global actors to conflict resolution and peacebuilding. The mediation activities, diplomatic initiatives, and on-the-ground practices of actors such as Qatar, China, the United Nations, and the Intergovernmental Authority on Development (IGAD) are analyzed from a multidimensional perspective. The Sudan–South Sudan case illustrates how the structural security crises of post-colonial states intersect with regional political and economic dynamics.
In conclusion, this study not only offers an analytical account of a historical conflict between two states but also demonstrates the practical reflections of theoretical approaches in the conflict resolution literature. It further evaluates in detail the policy preferences, modes of intervention, and long-term impacts of third-party states involved in peacebuilding and conflict resolution processes.

Anahtar Kelimeler

Sudan , South Sudan , civil war , structural violence , mediation , peace process , conflict resolution

Sudan–Güney Sudan Çatışması: Tarihsel, Yapısal ve Uluslararası Boyutlarıyla Bir Analiz

https://izlik.org/JA46YD39UG

Öz

Bu çalışma, Sudan ile Güney Sudan arasında uzun yıllara yayılan ve farklı boyutlarda derinleşen çatışmanın tarihsel kökenlerini, yapısal unsurlarını ve uluslararası bağlamını kapsamlı biçimde incelemektedir. 1956 yılında Sudan’ın bağımsızlığını kazanmasının ardından ülke içinde ortaya çıkan siyasi, etnik ve dini temelli ayrışmalar, toplumsal dokuda kalıcı fay hatları oluşturmuştur. Bu ayrışmalar, zamanla yalnızca iç politik dengeleri değil, bölgesel istikrarı da etkileyen bir güvenlik sorununa dönüşmüştür. 1983 ve 2005 yıllarında patlak veren iki büyük iç savaş, söz konusu ayrışmaları daha da derinleştirmiş; nihayetinde uzun süren gerilim ve çatışmalar 2011 yılında Güney Sudan’ın bağımsızlığını kazanmasına zemin hazırlamıştır.
Çalışmada, çatışmanın temel nedenleri Johan Galtung’un “yapısal şiddet” kuramı çerçevesinde değerlendirilmiş, bu bağlamda ekonomik eşitsizlikler, siyasi dışlanma ve kimlik temelli ayrımcılık gibi unsurlar ön plana çıkarılmıştır. Barış süreçleri ve arabuluculuk girişimleri ise Peter Wallensteen’in çatışma çözümleme modeli ışığında analiz edilmiştir. Bu çerçevede, 1972 Addis Ababa Anlaşması, 2005 Kapsamlı Barış Anlaşması ve 2011 yılında gerçekleştirilen referandum süreci kronolojik olarak ele alınarak, her bir dönemdeki başarı ve başarısızlık faktörleri irdelenmiştir.
Bunun yanı sıra, çatışmanın çözümünde ve barışın tesisinde rol oynayan bölgesel ve küresel aktörlerin katkıları da detaylı biçimde incelenmiştir. Katar, Çin, Birleşmiş Milletler ve Hükûmetlerarası Kalkınma Otoritesi (IGAD) gibi aktörlerin yürüttüğü arabuluculuk faaliyetleri, diplomatik girişimleri ve sahadaki uygulamaları çok yönlü bir bakış açısıyla analiz edilmiştir. Sudan-Güney Sudan örneği üzerinden, post-kolonyal devletlerin yapısal güvenlik krizlerinin, bölgesel politik ve ekonomik dinamiklerle nasıl kesiştiği ortaya konmuştur.
Sonuç olarak bu çalışma, yalnızca iki ülke arasındaki tarihsel bir çatışmanın analitik incelemesini yapmakla kalmamakta, aynı zamanda çatışma çözümü literatüründe yer alan teorik yaklaşımların pratikteki yansımalarını da somutlaştırmayı hedeflemektedir. Ayrıca, barış inşası ve çatışma çözümü süreçlerinde yer alan üçüncü taraf devletlerin politika tercihleri, müdahale biçimleri ve uzun vadeli etkileri de bu kapsamda ayrıntılı şekilde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

sudan , Güney Sudan , İç Savaş , Yapısal Şiddet , Arabuluculuk , Barış Süreci , Çatışma Çözümü

Etik Beyan

Bu çalışma, özgün bir düşüncenin ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmanın hazırlanması sürecinde etik kurallara ve ahlaki sorumluluklara maksimum önem verdiğimi beyan ederim.

Kaynakça

• Abubakr, B. (2025, 10 20). The Abraham Accords and Sudan’s Global Counterrevolution. Middle East Research and Informatıon Project: https://www.merip.org/2025/10/the-abraham-accords-and-sudans-global-counterrevolution/ adresinden alındı.
• Ahmed, E. (2009). The Comprehensive Peace Agreement and the Dynamics of Post-Conflict Political Partnership in Sudan. Africa Spectrum, 44(3), 133-147. doi:https://doi.org/10.1177/000203970904400307.
• Akçapar, B. (2021). Diplomaside Siyasi Girişimcilik: Barış İçin Arabuluculuk Girişiminin On Yılı. Uluslararası İlişkiler, 18(69), 29-48. doi: 10.33458/uidergisi.772679
• Akkirman, A. D. (1998). Etkin Çatışma Yönetimi ve Müdahale Stratejileri. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(11), 1-11.
• Aluf, D. (2021). China as a Conflict Mediator: Interests, Influence, and Implications for the Israeli-Palestinian conflict. Sina-İsrael Global Network & Academic Leadership .
• Apuuli, K. P. (2015). IGAD’s Mediation in the Current South Sudan Conflict: Prospects and Challenges. African Security, 8(2), 120-145. doi:http://www.tandfonline.com/action/showCitFormats?doi=10.1080/19392206.2015.1036671
• Arslan, H. K., & Çapan, F. (2021). Çatışma Yönetimine Temel Yaklaşımlar. N. Akyeşilmen içinde, Çatışma Yöntemi: Barışı Konuşmak (s. 45-57). Orion Kitabevi.
• Atatorun, M., & Sertel, Ö. F. (2022). Sudan’da Postkolonyal Müdahaleler. Uluslararası İlişkiler ve Politika Dergisi, 3(1), 25-40.
• Back, I. (2016). IGAD, Sudan, and South Sudan: Achievements andsetbacks of regional mediation. 7(2), 141-155. doi:http://dx.doi.org/10.1080/21520844.2016.1192977
• Bakumenko, S. (2025). South Sudan’s peace process stagnates as violence grips Greater Upper Nile region. ACLED (Armed Conflict Location & Event Data). 08 19, 2025 tarihinde https://acleddata.com/report/south-sudans-peace-process-stagnates-violence-grips-greater-upper-nile-region adresinden alındı
• Barakat, S. (2024). Qatar’s mediation – motivations, acceptance and modalites. Accord An İnternational Review Of Peace İnitiatives(30), 37-43.
• Bishku, M. (2019). Israel and South Sudan: A Convergence of Interest. Middle East Policy, 26(4), 40-52.
• Bozkurt, A., & Eldeen, K. M. (2022). الحركة الإسلامية السودانية وتجربتها في الوصول للسلطة. Ortadoğu Etütleri, 13(4), 603-629.
• Bozkurt, A., & Eldeen, M. K. (2022). Normalization of Sudanese and Israeli Relations: From Hostility to Pragmatic Conciliation. İçtimaiyyat Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 327-343.
• Cihangir, M. (2018). Çatışmaları Aşarak Dönüştürmek: Çatişma Çözümüne Giriş. International Journal of Economics Politics Humanities and Social Sciences, 1(1), 53-56.
• Collins, R. O. (2008). A History of Modern Sudan. Cambridge University Press.
• Demir, İ. (2017). Çatışma ve Çatışmaya Yaklaşım Yöntemlerinin Teorik Çerçevesi . Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi , 5(1), 1-53.
• Deng, F. M. (2002). 10 Self-Determination and National Identity Crisis: The Case of Sudan. W. Danspeckgruber içinde, The Self-Determination of Peoples: Community, Nation, and State in an Interdependent World (s. 253-286). Boulder, USA: Lynne Rienner Publishers.
• Devecioğlu, K. (2023). Türkiye – Sudan Relations in PostBashir Era. Middle Eastern Studies, 15(3), 197-219. doi:10.47932/ortetut.1403075
• Dizdaroğlu, C. (2019). Çatışma Çözümü. Güvenlik Yazıları Serisi(19).
• Doğan, D. (2023, 05 09). 3 SORUDA - Çin’in arabuluculuk faaliyetleri. 05 22, 2025 tarihinde Anadolu Ajansı: https://www.aa.com.tr/tr/analiz/3-soruda-cin-in-arabuluculuk-faaliyetleri/2888621 adresinden alındı
• El-şahi, A., & Collins, R. (2025, Matıs 20). The Addis Ababa Agreement. Encyclopaedia Britannica: https://www.britannica.com/place/Sudan adresinden alındı
• Galtung, J. (1969). Vıolence, Peace, And Peace Research. Journal of Peace Research, 6(3), 167-191. https://www.jstor.org/stable/422690 adresinden alındı
• Galtung, J. (2011). Positive and Negative Peace. The Encyclopedia of Peace Psychology. doi: https://doi.org/10.1002/9780470672532.wbepp189
• Galtung, J. (2012). Çatışmaları Aşarak Çözmek. (H. Kök, Çev.) USAK / ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU.
• Giumelli, F., & Weber, A. (2022). UN Sanctions as Leverage in Mediation Processes?: An Anatomy of Missed Opportunities in South Sudan. Global Governance: A Review of Multilateralism and International Organizations, 28(2), 251-273. doi:https://doi.org/10.1163/19426720-02802007
• Hammou, S. B. (2023). The Varieties of Civilian Praetorianism: Evidence From Sudan’s Coup Politics. Armed Forces & Society, 50(4), 1096-1117. doi:https://doi.org/10.1177/0095327X23115566
• Hansen, W. (2015). United Nations Mission in Sudan (UNMIS). J. A. Koops, T. Tardy, N. MacQueen, & P. Williams içinde, The Oxford Handbook of United Nations Peacekeeping Operations (s. 742–754). Oxford Academic.
• Hirono, M. (2021, 06 03). Too Little Coordination, Too Much Charity: EU Support for China’s Peacebuilding. PEACELAB: https://peacelab.blog/2021/06/too-little-coordination-too-much-charity-eu-support-for-chinas-peacebuilding adresinden alındı
• Jhonson, D. (2021). The Root Causes of Sudan's Civil Wars Old Wars and New Wars (Expanded 3rd Edition) (Cilt 3). Boydell & Brewer. doi:https://doi.org/10.1017/9781782048343
• Jhonson, D. H. (2016). The Root Causes of Sudan's Civil Wars: Old Wars and New Wars (Expanded 3rd Edition b.). Boydell & Brewer. doi:http://www.jstor.org/stable/10.7722/j.ctt1h64pck
• Kamrava, M. (2011). Mediation and Qatari Foreign Policy. The Middle East Journal, 65(4), 539-556. doi:https://doi.org/10.3751/65.4.11
• Karaca, R. K., & Yüce, M. (2020). Çin’in Afrika Kriz Bölgelerindeki Dış Politikasının Analizi: Darfur ve Güney Sudan Örnekleri. SİYASAL: Journal of Political Sciences, 29(1), 1-32. doi:DOI: 10.26650/siyasal.2020.29.1.0022
• Kiraz, s. (2020). Uluslararası Arabuluculuğa Dair Değişen Yaklaşımlar ve Türkiye’nin Arabuluculuğun Dönüşümündeki Rolünün İncelenmesi. Akdeniz İİBF Dergisi, 20(2), 227-238. doi:https://doi.org/10.25294/auiibfd.827500
• Koren, H. (2019, 02 28). South Sudan and Israel: A love affair in a changing region? Ifriqıya.
• Lederach , J. P. (1999). Buıldıng Peace Sustaınable Reconcılıatıon In Dıvıded Socıetıes. Unıted States Instıtute Of Peace Press .
• Li, J. (2019, 08 27). Stimson . Conflict Mediation with Chinese Characteristics: How China Justifies Its Non-Interference Policy: https://www.stimson.org/2019/conflict-mediation-chinese-characteristics-how-china-justifies-its-non-interference-policy/ adresinden alındı
• Longman. (2025, 05 06). ongman Dictionary of Contemporary English. https://www.ldoceonline.com/dictionary/conflict adresinden alındı
• Mansour, M. Y. (2023). Sudan’Da Siyasi İstikrarsızlığa Yol Açan Iç Parametreler (1956_2019). Yüksek Lisans Tezi. Akdeniz Üniversitesi.
• Nassir, İ. (2018). Afrika Devletlerinde Ulusal Entegrasyon Sorunu: Güney Sudan Örneği. Yüksek Lisans Tezi. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
• Natsios, A. S. (2012). Sudan, South Sudan, and Darfur What Everyone Needs To Know. Oxford University Press.
• Odu, Q., Pade, O., Kalama, J., & Odon, G. (2024). Evolution of Conflict Resolution as a Field of Study and its Impact on Conflict Resolution Processes and Approaches. International Journal of Development Strategies in Humanities, Management and Social Sciences, 14(1), 322-328. doi:10.48028/iiprds/ijdshmss.v14.i1.24
• Ogweno, F. A. (2019). The Role Of The Unıted Natıons Peacekeepıng Operatıon In Conflıct Mıtıgatıon: A Case Study Of Sudan (2005-2018). Research Project. University of Nairobi.
• Oğultürk, M. C., & Yılmaz , F. (2019). Katar’In Afrika Boynuzu Politikasının Arabuluculuk Kapsamında Analizi. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 3(1), 95-108.
• Orakçı, S. (2020). Sudan’da Etnik ve Dini Aidiyetlerin Yükselişi ve Ulusal Bütünleşme Sorunu. Doktora Tezi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
• Orallı, L. E., & Karakaya, İ. (2023). Uluslararası Barış ve Güvenliğin Korunmasında Birleşmiş Milletlerin Rolü: Bağımsızlıktan Bölünmeye Sudan Örneği (1956-2011). GAZİANTEP UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES, 22(4), 1446-1465.
• Öndül, U. B. (2015). Sudan’da Etnik Çatışma ve Çözüm Süreci. Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi.
• Ramsbotham, O., Woodhouse , T., & Mıall, H. (2013). Contemporary Conflict Resolution The prevention, management and transformation of deadly conflicts. Polity Press .
• Richmond, O. P. (2002). Maintaining Order, Making Peace. Palgrave Macmillan London. doi:https://doi.org/10.1057/9780230289048
• Sapmaz, H. (2025). Güney Sudan’ın Bağımsızlığında Petrolün Rolü . Akdeniz İİBF Dergisi, 25(1), 33-42. doi:http://dx.doi.org/10.25294/auiibfd.1618244
• Sofos , S. (2022). urkey as a mediator (Global Transitions Series). PeaceRep. The Peace and Conflict Resolution Evidence Platform.
• Sultan, H. M., & Sun, D. (2020). Çin'in Sudan ve Güney Sudan'daki Çatışma Çözümüne Katılımı: Bir "Yaratıcı Arabuluculuk" Örneği. e-BRIQ Kuşak ve Yol Girişimi Dergisi, 1(2), 6-23.
• T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2018, 08 06). No: 211, 6 Ağustos 2018, Güney Sudan Barış Anlaşması Hk. 05 23, 2025 tarihinde https://www.mfa.gov.tr/no_-211_-guney-sudan-baris-anlasmasi-hk.tr.mfa adresinden alındı
• T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2025, 05 22). Türkiye-Afrika Ilişkileri: https://www.mfa.gov.tr/turkiye-afrika-iliskileri.tr.mfa adresinden alındı
• T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2025, 05 23). Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü ve Arabuluculuk. https://www.mfa.gov.tr/uyusmazliklarin-cozumu-ve-arabuluculuk.tr.mfa adresinden alındı
• Turgay, S. (2025). Birleşmiş Milletler Güney Sudan Barışı Koruma Operasyonu: Mandanın Uygulanmasına UNPOL’un Katkıları. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 110-127. doi:DOI: https://doi.org/10.54558/jiss.1436848
• United Nations. (1989). Operation Lifeline Sudan : Resolution. United Nations Digital Library. Mayıs 21, 2025 tarihinde https://digitallibrary.un.org/record/78918?v=pdf adresinden alındı
• United Nations Mission İn Sudan. (2004). Mayıs 21, 2025 tarihinde https://unmis.unmissions.org/background-0 adresinden alındı
• United Nations Mission in Sudan. (2005). Comprehensive Peace Agreement. Mayıs 21, 2025 tarihinde https://unmis.unmissions.org/comprehensive-peace-agreement adresinden alındı
• United Nations Peacemaker. (1972). Addis Ababa Agreement on the Problem of South Sudan. Mayıs 20, 2025 tarihinde https://peacemaker.un.org/en/node/9152 adresinden alındı
• United Nations Security Council. (2014, November 25). Security Council Resolution. S/RES/2187 (2014): https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n14/649/34/pdf/n1464934.pdf?OpenElement adresinden alındı
• Uyar, C. (2025). Çatişmalarin Bitmediği Ülke Sudan: Çatışmanın Aktörlerİ, Sebeplerİ ve Sonuçlari . ULUSLARARASI AFRO-AVRASYA ARAŞTIRMALARI DERGİSİ, 10(19), 36-49.
• Wallensteen, P. (2002). Understanding conflict resolution. Los Angeles : SAGE.
• Woodward, P. (2012). Sudan's Fragile States, 1956-1959. J. Ryle, J. Willis, S. Baldo, & J. M. Jok (Dü) içinde, The Sudan Handbook (s. 149-164). The Rift Valley Institute and Contributors. https://riftvalley.net/wp-content/uploads/2018/06/RVI-The-Sudan-Handbook.pdf adresinden alındı
• Yamak, T. (2020). Bölünmenin Kurumsal Ekonomi Politiği: Sudan Örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 499-524. doi:DOI: 10.17494/ogusbd.
• Zartman, W. (2001). The Timing of Peace Initiatives: Hurting Stalemates and Ripe Moments. The Global Review of Ethnopolitics, 1(1), 8-18. doi:https://doi.org/10.1080/14718800108405087