Afrika Birliği Örgütü Üzerine Bir Değerlendirme: Kuruluşu, İşleyişi ve Dönüşümü

Öz

Yirminci yüzyılın ikinci yarısı Afrika ülkeleri açısından oldukça önemli bir dönüm noktasıdır. Bu dönemde dekolonizasyon hareketleri sayesinde hızla bağımsızlıklarını ilan eden Afrika ülkeleri, kıtanın tamamının özgürleştirilmesi ve bağımsız olan kıta ülkeleri arasındaki çok boyutlu iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla 1963 yılında Afrika Birliği Örgütü’nü kurdular. Bu makale, kurulduğu tarih itibarıyla kıtadaki en geniş kapsamlı entegrasyon girişimi olan Afrika Birliği Örgütü’ne odaklanmaktadır. Makale temel olarak birbiriyle ilişkili üç soruya yanıt aramaktadır: Afrika Birliği Örgütü nasıl bir ortamda kuruldu? Örgütün temel hedefleri, ilkeleri, iş birliği alanları ve organları nelerdi? Nihai olarak, Afrika Birliği Örgütü’nün dönüşümüne yol açan başarıları ve başarısızlıkları hangileriydi? Makalede varılmak istenen nokta, Afrika Birliği Örgütü’nün çeşitli nedenlerle beklentileri tam olarak karşılayamamasına rağmen, vizyonu ve kurumlarıyla kendisinden sonra kurulacak olan Afrika Birliği için kayda değer bir temel teşkil ettiğidir.

Anahtar Kelimeler

• Afrika
• Afrika Birliği Örgütü
• Dekolonizasyon

Kaynakça

1. Adebajo, A. (2010). The Curse of Berlin: Africa After The Cold War. London: C. Hurst & Co Publishers
2. Aydın, H. (2018). Amerikan Dış Politikasında Afrika. İstanbul: Alelmas Yayıncılık.
3. Aydın, H. (2022, Eylül). Bütüncül Dengeleme Teorisi (Theory Of Omnıbalancıng) Çerçevesinde Üçüncü Dünya Ülkelerinde İttifak Arayışı: İç Savaş Dönemi Angola Örneği. İstanbul: İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
4. Bayram, M. (2021, Aralık). Bir Kıtasal Bütünleşme İdeali Olarak Afrika Birliği. Eylül 2024 tarihinde Kriter Dergi: https://kriterdergi.com/dosya-afrikada-turkiye/bir-kitasal-butunlesme-ideali-olarak-afrika-birligi adresinden alındı
5. Beverton, A. (2009, Mayıs 10). Organization of African Unity (1963-2002). Aralık 23, 2023 tarihinde Blackpast: https://www.blackpast.org/global-african-history/organization-african-unity-1963-2002/ adresinden alındı
6. Birmingham, D. (1995). The Decolonization of Africa. Londra: Routledge.
7. Biswaro, J. M. (2013). The Role of Regional Integration in Conflict Prevention, Management, and Resolution in Africa: The Case of African Union. Brezilya: Alexandre De Gusmão Foundatıon.
8. Che-Mponda, A. H. (1987). Charter of the Organization of African Unity and Problems of African Unity. African Study Monographs(7), 53-63.

9. Dalar, M. (2013). Afrika Birliği Örgütü’nden Afrika Birliği’ne: Afrika’da Bütünleşme Çabaları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi: Sosyal Bilimler Enstitüsü.
10. Diop, M. B. (2021). Afrika Birliği’nin Afrika Kıtasında İşbirliği Ve Bütünleşme Çabalarına Katkısı. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi: Sosyal Bilimler Enstitüsü.
11. Dugard, C. (1967). The Organisation of African Unity and Colonialism: an Inquiry into the Plea of Self-Defence as a Justification for the use of Force in the Eradication of Colonialism. International and Comparative Law Quarterly, 16(1), 157-190.
12. Elias, T. O. (1965). The Charter of the Organization of African Unity. The American Journal of International Law, 59(2), 243-267.
13. El-Khawas, M. A. (1977). Southern Africa: A Challenge to the OAU. Africa Today, 24(3), 25-41.
14. Farmer, L. J. (2012). Sovereignty and the African Union. The Journal of Pan African Studies, 4(10).
15. Gür, E. (2024). Afrika’nın Giydirilmiş Siyasal Kimliğinin Dönüşümü: Afrika Birliği. Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 49-65.
16. Galgano, F. (2019). Conflict in the Horn of Africa: The Ogaden War of 1977: Climate Change and the Emergent National Security Landscape. F. Galgano (Dü.) içinde, The Environment-Conflict Nexus:Climate Change and the Emergent National Security Landscape (Advances in Military Geosciences) (s. 139-154). Springer.
17. Gashaw, T. T. (2017, Kasım 17). Colonial Borders in Africa: Improper Design and its Impact on African Borderland Communities. Ekim 2, 2024 tarihinde Wilson Center: https://www.wilsoncenter.org/blog-post/colonial-borders-in-africa-improper-design-and-its-impact-on-african-borderland-communities adresinden alındı
18. Gassama, M. (2015). From the OAU to the AU : The Odyssey of a Continental Organization /. Paris: L'Harmattan.
19. Harshe, R. (1998). Reflections on Organisation of African Unity. Economic and Political Weekly, 23(8), 373-376.
20. Hassan, A. (2016). Afrika Birliği Örgütünün Afrika Kıtasında Barışa Katkısı : Somali Örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi: Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Ikome, F. N. (2012). Africa’s International Borders as Potential Sources of Conflict and Future Threats to Peace and Security. Institute for Security Studies(233), 1-16.
22. International Legal Materials. (1964). Organization of African Unity: Protocol of the Commission of Mediation, Conciliation and Arbitration. 3(6), 1116–1124.
23. International Organization. (1962). Monrovia Powers. 16(2), 439-443.
24. Kamal, H. A. (1973). Organization of African Unity. Pakistan Horizon, 26(1), 36-47.
25. Kerimova, A. (2022). Afrika Birliği'nin Afrika'daki çatışmalara müdahale kapasitesi bağlamında avantajları ve kısıtlılıkları: Komorlar ve Mali örnekleri. Aksaray: Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
26. Kloman, E. H. (1962). African Unification Movements. International Organization, 16(2), 387-404.
27. Larramendi, M. H., & Tomé-Alonso, B. (2017). The Return of Morocco to the African Union. Geographical Overview | The Euro-Mediterranean Partnership and Other Actors, 229-232.
28. Legum, C. (1964). The Specialised Commissions of the Organisation of African Unity. The Journal of Modern African Studies, 2(4), 587-590.
29. Mabitsela, S. (2023). The Role of OAU on Representation of National Liberation Movements at the UN, 1963-1974. Journal of African Union Studies, 12(1), 71-87.
30. Makinda, S. M., & Okumu, W. F. (2007). The African Union Challenges of globalization, security, and governance. New York: Routledge.
31. Moussa, M. H. (2023). Tarihten Öte: Panafrikanizm. İstanbul: Kitapyurdu Doğrudan Yayıncılık.
32. Muyangwa, M., & Vogt, M. A. (2000). An Overview of the Creation of the Organization of African Unity. International Peace Institute.
33. Naldi, G. (1999). The Organization of African Unity: An Analysis of Its Role. Londra: Masell Publishing Limited.
34. OAU Charter. (1963). Aralık 12, 2023 tarihinde African Union: https://au.int/sites/default/files/treaties/7759-file-oau_charter_1963.pdf adresinden alındı
35. Okeke, V. O., & Aniche, E. T. (2012). Economic Regionalism and Dependency in Africa: A Study of African Economic Community (AEC). Arabian Journal of Business and Management Review (OMAN Chapter), 1(11), 5-23.
36. Organisation of African Unity (OAU). (2011, Nisan 3). Aralık 11, 2023 tarihinde South African History Online: https://www.sahistory.org.za/article/organisation-african-unity-oau adresinden alındı
37. Organisation of African Unity. (1991). Treaty Establishing The African Economic Community. Ekim 1, 2024 tarihinde African Union: https://au.int/sites/default/files/treaties/37636-treaty-0016_-_treaty_establishing_the_african_economic_community_e.pdf adresinden alındı
38. Padelford, N. J. (1964). The Organization of African Unity. International Organization, 18(3), 521-542.
39. Polhemus, J. H. (1974). The Provisional Secretrariat of the OAU, 1963-4. The Journal of Modern African Studies, 12(2), 287-295.
40. Reynolds, P. (2002, Temmuz 8). African Union Replaces Dictators' Club. Aralık 12, 2023 tarihinde BBC News: https://web.archive.org/web/20120304011606/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2115736.stm adresinden alındı
41. Rivkin, A. (1965). The Organization of African Unity. Current History, 48(284), 193-242.
42. Selassie I, H. (1963). Towards African Unity. The Journal of Modern African Studies, 1(3), 281-291.
43. Sindani, M. S. (2022). Afrika Birliği’nin Barış ve Güvenlik Yaklaşımı: Teorik Bakıştan Gerçekliğe Doğru Bir İnceleme. Africania-İnönü Üniversitesi Uluslararası Afrika Araştırmaları Dergisi, 2(2), 109-127.
44. Tarimo, E. C., & Reuben, N. Z. (2013). The Role of the OAU Liberation Committee in the South African Liberation Struggle. The Road to Democracy in South Africa, African Solidarity (Cilt 5). içinde SADET.Welch Jr., C. E. (1992). The African Commission on Human and Peoples' Rights: A Five-Year Report and Assessment. Human Rights Quarterly(14), 43-61.
45. Yousuf, Hilmi S. (1985). The OAU and The African Liberation Movement. Pakistan Horizon, 38(4), 55-67.
46. Zoppi, M. (2013). The OAU and the Question of Borders. Journal of African Union Studies, 2(1_2), 43-62.