Araştırma Makalesi

Psiko-Sosyal Boyutlarıyla İslam’da ‘İnfak’ Erdeminin Ekonomiye ve Toplumsal İlişkilere Katkıları

Sayı: 2 30 Haziran 2024
PDF İndir
EN TR

Psiko-Sosyal Boyutlarıyla İslam’da ‘İnfak’ Erdeminin Ekonomiye ve Toplumsal İlişkilere Katkıları

Öz

Din ve ekonomi toplumsal hayattan soyutlanamayacak temel dinamiklerdendir. İnsanlar en ilkel toplumlardan en modern toplumlara kadar hem bireysel hem de toplumsal olarak hayatlarının bedensel devamlılığı adına yiyecek, içecek, elbise ve ihtiyaçları olan eşyaların temini için ekonomik faaliyetlerde bulunmuşlardır. Din de, ilk insandan itibaren bütün insanların ve toplumların yaşamlarının bir parçası olmuş ve hayatın içinde canlılığını korumuştur. Din ve ekonomi bu toplumsal birliktelikleri içinde, karşılıklı etkileşim halinde olmuşlardır. Günümüz şartlarında, değişen yaşam anlayışları kıskacında insanlar ve toplumlar birbirlerinden her açıdan uzaklaşmakta ve bireysel bir hayat anlayışı baskın bir yaşam şekli halini almaktadır. Bu şartlar içerisinde insanlar birbirlerine maddi olarak da yardım etmekten kaçınmaktadır. Her birey ve her toplum kendi ihtiyaçlarının peşinde olup, başkalarının ihtiyaçlarına duyarsız kalmaktadır. Genel olarak dünya insanlık âlemini girdabında sürükleyen bu hayat anlayışı Müslüman birey ve toplumlarda da gözlenmektedir. Makalede, dünya toplumlarında vazgeçilmez bir hayat felsefesi olmuş, neticesinde fakirlere ve yoksullara açlık sorunları yaşatan bu probleme İslam dininin infak, zekât ve sadaka ile sunduğu çözümler ele alınmaktadır. İslam dininin, kendisine iman eden Müslümanların ekonomik hayatlarına infak, zekât ve sadaka öğretileri ile nasıl temas ettiğine ve yön verdiğine psiko-sosyal ve dini temellerinden hareketle değinilmektedir. İnfak ve zekât sayesinde İslam toplumlarında, sosyal ilişkilerin, yaşam alanlarının genelinde nasıl etkilendiği, infak ve zekât ayetleri ve toplumsal gerçeklikler bağlamında irdelenmektedir. Bu çerçevede, infak, zekât ve sadaka ayetlerinin İslam toplumlarının ekonomik hayatlarına etkileri ve neticesinde toplumsal barış ve huzura katkılarının ne seviyede olduğunun tespiti hedeflenmektedir. Çalışmada, toplumların ekonomi ile ilişkileri, dinlerin ve özelde de İslam dininin ekonomi ile irtibatı, bu ilişkinin toplum hayatına etkileri Kur’an-ı Kerim’de Müslümanlara bildirilen infak, zekât ve sadaka ayetlerinin bazılarının örnekliğinde tartışılmaktadır. İnsanlarda maddi ve manevi, her iki açıdan da yardımlaşma duygusu yaratılıştan bulunmaktadır. İnfak, zekât ve sadaka kavramları ihtiyaç sahiplerine yardım etme çerçevesinde olmak üzere Kur’an-ı Kerim’de yüzden fazla ayette zikredilmektedir. Bu ayetler bağlamında İslam dini infak, zekât ve sadaka gibi toplumsal ekonomiye ve sosyal ilişkilere etki edecek öğretiler bulundurmaktadır. Her dinin inananlarına telkin ettiği öğretilerinde olduğu gibi İslam’ın, ekonomik öğretilerinde de muhtemel hedefleri bulunmaktadır. Neticede, İslam dininin toplumsal ekonomiye yön veren infak, zekât ve sadaka telkinlerinin toplumsal ilişkilerin iyilik temelinde şekillenmesine, toplumsal barış temelinde huzurun yerleşmesine ve bireylerin, toplumların bencilleşme ekseninde sadece kendi ihtiyaçlarını düşünüp başkalarına yardım etmeme sorununa çözüm sunacak katkılar sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

yok

Teşekkür

yok

Kaynakça

  1. Akdoğan, Ali. “Kültür ve Din”. Din Sosyolojisi El Kitabı. ed. Niyazi Akyüz - İhsan Çapcıoğlu. 437-452. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.
  2. Alrifai, Tariq - Satılmış, Barış. İslami Finans ve Yeni Finansal Sistem. Ankara: Buzdağı Yayınevi, 2017.
  3. Arslanoğlu, İbrahim. Bilimsel Yöntem ve AraştırmaTeknikleri. Ankara: Gazi Kitabevi, 2016.
  4. Atsız, Burhan. “Kur’ân’a Göre İnsanın Sahip Olduğu Maddi Varlıkların Yönetimi ile İlgili İlke ve Emirler”. İlahiyat Akademi 18 (2023), 321-352.
  5. Baban, H. Şükrü. İktisad İlminin Umumi Prensipleri. İstanbul: Çeltüt Matbaası, 1957.
  6. Bastiat, Frédéric. Ekonomi Görülen ve Görülmeyen. çev. Ahmet Altundal. İstanbul: Liber Plus Yayınları, 2016.
  7. Ceruz, Onur. “İslam Ekonomisinde Uluslararası Ticaretin Yeri ve Katılım Bankalarında Uluslararası Ticaretin Finansmanı”. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 7/3 (2019), 39-58.
  8. Çağrıcı, Mustafa. “İnfak”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 22/289-290. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2000.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dini Araştırmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

19 Nisan 2024

Kabul Tarihi

24 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 2

Kaynak Göster

ISNAD
Keleş, Hilmi. “Psiko-Sosyal Boyutlarıyla İslam’da ‘İnfak’ Erdeminin Ekonomiye ve Toplumsal İlişkilere Katkıları”. Ahi Evran İslami İlimler Fakültesi Dergisi. 2 (01 Haziran 2024): 59-83. https://izlik.org/JA33FA79LD.