Araştırma Makalesi

Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025)

Cilt: 6 Sayı: 2 11 Kasım 2026
PDF İndir
EN TR

Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025)

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’nin torf ithalatının 2013-2025 dönemindeki hacim, birim değer ve tedarik yapısının resmi dış ticaret verileriyle ortaya konulması ve fidan ile yetiştirme ortamı sektörü açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İthalat ve ihracat değerleri TÜİK’ten, miktar verileri UN Comtrade’den, döviz kurları TCMB’den ve üretici fiyat endeksleri TÜİK’ten alınmıştır. İthalat birim değeri USD/ton olarak hesaplanmış, TL cinsinden birim değer Yİ-ÜFE ile 2025 fiyatlarına indirgenmiştir. Tedarik yapısı, Baltık ülkeleri ile Finlandiya’nın toplam payı ve Herfindahl-Hirschman endeksi kullanılarak incelenmiş; ithalat birim değerinin gelişimi genel üretici fiyatları, temel kimyasallar ve gübre grubu ile orman kaynaklı ham madde fiyatlarıyla karşılaştırılmıştır. Bulgular, ithalat hacmi yıllar arasında dalgalanırken ortalama ithalat birim değerinin 2017-2025 döneminde USD bazında %47,0 yükseldiğini ve reel birim değerin dönem boyunca %21,8 arttığını göstermiştir; bu oran, torf ithalat birim değerinin Yİ-ÜFE’ye göre ne kadar hızlı arttığını ifade etmektedir. Aynı dönemde Baltık ülkeleri ile Finlandiya’nın toplam tedarik payı %73,4’ten %90,8’e yükselmiştir. 2023 ABD Birleşme Yönergelerindeki referans eşik esas alındığında Herfindahl-Hirschman endeksi dönemin tamamında yüksek yoğunlaşmaya işaret etmiştir. Orman Genel Müdürlüğü (OGM) tarafından bildirilen orman ağacı fidan üretiminin %45,1 azalmasına karşın torf ithalatının aynı ölçüde gerilememesi, bu üretimdeki değişimin toplam torf ithalatını tek başına açıklamadığını göstermiştir. Vekil fiyat serileri orman kaynaklı ham maddeler için sistematik bir fiyat avantajı göstermemiş; bu materyallerin potansiyel avantajının tedarik güvenliği olabileceği değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda yerli ikame materyallerin deneysel olarak değerlendirilmesi, kaynak ve bölge çeşitlendirmesinin incelenmesi ve sektörel torf tüketimine ilişkin düzenli istatistiklerin oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Torf, Yetiştirme ortamı, İthalat birim değeri, Tedarik yoğunlaşması, Orman fidanlığı

Kaynakça

  1. Avrupa Birliği, (2024). Regulation (EU) 2024/1991 of the European Parliament and of the Council of 24 June 2024 on nature restoration and amending Regulation (EU) 2022/869. Official Journal of the European Union. http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1991/oj
  2. Gruda, N.S. (2019). Increasing sustainability of growing media constituents and stand-alone substrates in soilless culture systems. Agronomy, 9 (6), 298. https://doi.org/10.3390/agronomy9060298
  3. Gustavsson Ruus, A., Gräns, D., Menkis, A., Hjelm, K., Olson, Å. (2026). Growth and quality of Pinus sylvestris seedlings in sawdust-based, peat-free growing media. Scandinavian Journal of Forest Research, 41 (2), 126-136. https://doi.org/10.1080/02827581.2025.2597780
  4. Hernandez-Zarate, L., Aldrete, A., Ordaz-Chaparro, V.M., López-Upton, J., López-López, M.Á. (2014). Crecimiento de Pinus montezumae Lamb. en vivero influenciado por diferentes mezclas de sustratos. Agrociencia, 48 (6), 627-637.
  5. Joosten, H., Clarke, D. (2002). Wise use of mires and peatlands: background and principles including a framework for decision-making. International Mire Conservation Group, International Peat Society.
  6. Kütük, C., Çaycı, G. (2000). Ağaç kabuğunun yetiştirme ortamı olarak begonya (Begonia semperflorens) bitkisi yetiştiriciliğinde kullanılması. Tarım Bilimleri Dergisi, 6 (2), 54-58. https://doi.org/10.1501/Tarimbil_0000000950
  7. Leifeld, J., Menichetti, L. (2018). The underappreciated potential of peatlands in global climate change mitigation strategies. Nature Communications, 9, 1071. https://doi.org/10.1038/s41467-018-03406-6
  8. Mariotti, B., Oliet, J.A., Andivia, E., Tsakaldimi, M., Villar-Salvador, P., Ivetić, V., Montagnoli, A., Janković, I.K., Bilir, N., Bohlenius, H., Cvjetković, B., Dūmiņš, K., Heiskanen, J., Hinkov, G., Fløistad, I.S., Cocozza, C. (2023). A global review on innovative, sustainable, and effective materials composing growing media for forest seedling production. Current Forestry Reports, 9 (6), 413-428. https://doi.org/10.1007/s40725-023-00204-2
  9. Neova Group, (2023, 2 Mart). Neova Group 1 January–31 December 2022, interim report and full-year financial statements. https://www.neova-group.com/neova-group-1-january-31-december-2022-interim-report-and-full-year-financial-statements/ (Alınma Tarihi: 25.09.2026).
  10. OGM, (2026). Ormancılık istatistikleri 2025. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü. https://www.ogm.gov.tr (Alınma Tarihi: 24.09.2026).

Kaynak Göster

APA
Satıral, C. (2026). Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025). Ahi Evran Tarım Bilimleri Dergisi, 6(2). https://izlik.org/JA89BZ77JS
AMA
1.Satıral C. Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025). Ahi TBD. 2026;6(2). https://izlik.org/JA89BZ77JS
Chicago
Satıral, Caner. 2026. “Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025)”. Ahi Evran Tarım Bilimleri Dergisi 6 (2). https://izlik.org/JA89BZ77JS.
EndNote
Satıral C (11 Kasım 2026) Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025). Ahi Evran Tarım Bilimleri Dergisi 6 2
IEEE
[1]C. Satıral, “Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025)”, Ahi TBD, c. 6, sy 2, Kas. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89BZ77JS
ISNAD
Satıral, Caner. “Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025)”. Ahi Evran Tarım Bilimleri Dergisi 6/2 (11 Kasım 2026). https://izlik.org/JA89BZ77JS.
JAMA
1.Satıral C. Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025). Ahi TBD. 2026;6. Available at https://izlik.org/JA89BZ77JS.
MLA
Satıral, Caner. “Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025)”. Ahi Evran Tarım Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 2, Kasım 2026, https://izlik.org/JA89BZ77JS.
Vancouver
1.Caner Satıral. Türkiye’nin Torf İthalatında Birim Değer ve Tedarik Yoğunlaşması (2013-2025). Ahi TBD [Internet]. 11 Kasım 2026;6(2). Erişim adresi: https://izlik.org/JA89BZ77JS