EN
TR
Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme
Öz
Samî halkları, Afrika ve Asya kıtalarını kapsayan (Afro-Asya) geniş bir coğrafyanın etnolingüistik kadim topluluklarıdır. Bu toplulukların tarih boyunca gerçekleştirdiği göçler, Mezopotamya’dan Arabistan’a, Doğu Akdeniz’den Kuzey Afrika’ya kadar geniş bir coğrafyayı etkilemiş, Yakın Doğu’nun etnik ve kültürel dokusunu şekillendirdiği gibi önemli siyasî oluşumlara da zemin hazırlamışlardır. Ön Asya toplumları bu göçler sonucunda kültürel ve etnik anlamda tarihsel hüviyetlerine kavuşmuşlardır. Bu süreçte semitik diller olarak adlandırılan; Akkadca, Aramice, İbranice, Fenikece, Arapça ve Güney Arabistan dilleri konuşulmaya başlanmıştır. M.Ö. III. binyılın sonları ile II. binyılın başlarında gerçekleşen Amurru göçleri sonucunda III. Ur Sülalesi yıkılmış ve Mezopotamya’da tüm siyasal güç Samî kökenli Amurruların eline geçmiştir. Böylece Mezopotamya'nın ilk sahipleri olan Sümerler, bir daha devlet kuramadıkları gibi Sümerce de yerini Akkad diline ve yazısına bırakmıştır. Mezopotamya’nın etnik çeşitliliği içinde önemli bir yere sahip olan Samî kökenli Aramiler ise M.Ö. II. binyılın sonlarında bölgeye yerleşmiş; dilleri olan Aramice, Orta Doğu’nun diplomasi ve ticaret dili hâline gelmiştir. Süryaniler ise Geç Antik Çağ’dan itibaren Hristiyanlık çerçevesinde şekillenen Aramicenin Doğu lehçesini kullanarak büyük bir entelektüel mirası günümüze kadar devam ettirmişlerdir. Bu çalışmada antik dönemde Mezopotamya’da hüküm süren ve Arapların ataları olarak kabul edilen Amurrular ile Aramiler ve Süryanilerin etnik, dinsel, kültürel ve tarihsel sürekliliği etno-dinsel boyutları ile ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma etik kurul izni gerektirmemesi nedeniyle etik kurul izni olmaksızın gerçekleştirilmiştir.
Kaynakça
- Brock, S. (2011). Syriac Culture. Gorgias Encyclopedic Dictionary of Syriac Heritage. Gorgias Press.
- Bülbül, C. (2010). Amurru Göçleri ve Amurruların Eski Önasya Tarihîndeki Rolleri. Tarih Araştırmaları Dergisi. 29 (48), 29-50.
- Bülbül, C. (2014). Aramiler. Tarih Okulu Dergisi. (XIX). 405-421.
- Clay, A.T. (1919). The Empire of the Amorites. Yale University Press.
- Çeçen, H. (2007), Anadolu’daki Arami Krallıkları ve Arami Kültürü. (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi, SBE. (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonuc)
- Çelik, M. (1996). Ortadoğu Mozayiği: Süryaniler-Nasturiler. (IV), Fırat Üni. Ortadoğu Araştırmaları Merkezi Yayınları.
- Çelik, M. (2013). Süryanilerin Etnik ve Dinsel Kimlikleri. II. Uluslararası Nebiler, Sahabiler, Azizler ve Krallar Kenti Sempozyumu, (12-13 Nisan 2010). Diyarbakır Valiliği Yayınları. 235-241.
- Demircan, A. (2009). Sâmîler. TDVİA. (36). 75-76.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ortaçağ Tarihi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
28 Ocak 2026
Kabul Tarihi
4 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 20
APA
Çelik, S. (2026). Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme. Artuklu Humanities, 20, 31-38. https://doi.org/10.46628/ahu.1873620
AMA
1.Çelik S. Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme. Artuklu Humanities. 2026;(20):31-38. doi:10.46628/ahu.1873620
Chicago
Çelik, Sebahattin. 2026. “Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme”. Artuklu Humanities, sy 20: 31-38. https://doi.org/10.46628/ahu.1873620.
EndNote
Çelik S (01 Haziran 2026) Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme. Artuklu Humanities 20 31–38.
IEEE
[1]S. Çelik, “Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme”, Artuklu Humanities, sy 20, ss. 31–38, Haz. 2026, doi: 10.46628/ahu.1873620.
ISNAD
Çelik, Sebahattin. “Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme”. Artuklu Humanities. 20 (01 Haziran 2026): 31-38. https://doi.org/10.46628/ahu.1873620.
JAMA
1.Çelik S. Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme. Artuklu Humanities. 2026;:31–38.
MLA
Çelik, Sebahattin. “Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme”. Artuklu Humanities, sy 20, Haziran 2026, ss. 31-38, doi:10.46628/ahu.1873620.
Vancouver
1.Sebahattin Çelik. Sami Kavimlerinden Amurruların, Aramilerin ve Süryanilerin; Tarihsel, Dinsel ve Kültürel Gelişimleri Üzerine Bir İnceleme. Artuklu Humanities. 01 Haziran 2026;(20):31-8. doi:10.46628/ahu.1873620