TYPES OF HEALTH TOURISM AND THE IMPORTANCE OF GEOTHERMAL RESOURCES IN HEALTH TOURISM

Öz

Medical tourism is extremely important for the protection and improvement of health and the treatment of diseases. It can be described as the broadest, most complex and most popular type of tourism. In this study, medical tourism has been evaluated under five sub-types, as generally accepted in recent years. These are examined under the general headings of medical, thermal, SPA-wellness, thalassotherapy, senior citizen and disability tourism. Positive developments and progress are observed in medical tourism types in Türkiye, as in the rest of the world. Underground resources are important natural resources for countries. Geothermal resources and geothermal gases also play a significant role in medical tourism. Furthermore, it is necessary to utilize geothermal resources for electricity generation and central heating to ensure clean (quality) air, which is essential for maintaining health. Thermal tourism, the first type of health tourism that comes to mind, has maintained its importance from the past to the present. Thermal tourism, which stands out as a traditional and indispensable type of tourism, is generally carried out for two purposes: relaxation and treatment. All treatments applied using geothermal resources should be carried out based on the recommendations, advice, opinions and necessary assessments of relevant specialist physicians and auxiliary health personnel. This study aims to provide general information about types of health tourism and to emphasize the importance of geothermal resources and geothermal gases in health tourism.

Anahtar Kelimeler

• Geothermal
• health tourism
• thermal tourism

SAĞLIK TURİZMİ TÜRLERİ VE JEOTERMAL KAYNAKLARIN SAĞLIK TURİZMİNDEKİ ÖNEMİ

Öz

Sağlık turizmi, sağlığın korunması ve geliştirilmesi ile hastalıkların tedavisi için oldukça önemlidir. Sağlık turizmi, turizmin en geniş kapsamlı, en karmaşık ve en popüler türü olarak nitelendirilebilmektedir. Bu çalışma kapsamında sağlık turizmi, son yıllarda genel kabul gördüğü şekliyle beş alt tür olarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda medikal, termal, spa-wellness, talassoterapi, ileri yaş ve engelli turizmi genel başlıkları altında incelenmiştir. Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de sağlık turizmi türlerinde olumlu gelişmeler görülmekte ve ilerlemeler kaydedilmektedir. Yeraltı kaynakları ülkeler için önemli doğal kaynaklardır. Sağlık turizminde de jeotermal kaynaklar ve jeotermal kökenli gazlar önemli bir yer tutmaktadır. Bununla birlikte, sağlığın korunması için gerekli olan temiz (kaliteli) hava için elektrik enerjisi üretiminde ve merkezi ısıtmada jeotermal kaynaklardan da yararlanmak gerekir. Sağlık turizminin akla ilk gelen türü olan kaplıca turizmi, geçmişten günümüze önemini korumaktadır. Geleneksel ve vazgeçilmez bir turizm türü olarak ön plana çıkan kaplıca turizmi, genel olarak dinlenme ve tedavi amaçlı olmak üzere iki amaç doğrultusunda gerçekleştirilmektedir. Jeotermal kaynaklarda uygulanan tüm tedaviler, ilgili uzman hekimlerin ve yardımcı sağlık personelinin önerileri, tavsiyeleri, görüşleri ve gerekli görmeleri üzerine yerine getirilmelidir. Bu çalışma kapsamında, sağlık turizmi türleri hakkında genel bilgiler verilerek, jeotermal kaynaklar ve jeotermal kökenli gazların sağlık turizmindeki öneminin vurgulanması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Jeotermal
• sağlık turizmi
• termal turizm

Kaynakça

1. Toncu, P. (2022). Dünyada ve Türkiyede Medikal Turizm Sisteminin Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı.
2. Güngör, N. (n.d-a). Sağlık ve turizm yatırımcıları ile Afyonkarahisar ve Manisa illerinde yapılan şifahi görüşmeler. Tengilimoğlu, D., (2005). Sağlık turizmi, tedavi amaçlı turizm ve termal turizmde sorunlar ve çözüm önerileri. Hastane Dergisi, 7(34): 90-6.
3. Aydın, D., (2011). Türkiye’de medikal turizmi. T.C. Sağlık Bakanlığı Raporu.
4. Kantar, G. & Işık, E. (2014). Türkiye’de sağlık turizmi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 1(1), 15-20
5. Özbek, T. (2015). Jeotermal kaynakların sağlık ve termal üzerine etkin kullanımı. Sakarya Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Termal Turizm Kitabı, 57-78
6. Akdoğan, H., & Hiçyorulmaz, E. (2018). Sağlık turizminin turizm faaliyetleri içerisindeki yeri ve önemi. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 4(2), 122-132. Retrieved from https://izlik.org/JA99SM43RR
7. Dinçer, İ. & Ezan, M.A. (2020). TÜBA jeotermal enerji teknolojileri raporu. Türkiye Bilimler Akademisi, TÜBA Raporları, No:41, Afyonkarahisar. Retrieved from https://www.tuba.gov.tr/files/yayinlar/raporlar/T%C3%9CBA%20Jeotermal%20Enerji%20Teknolojileri%20Raporu.pdf
8. Buran, Ş. (2024). Türkiye’deki termal kaynakların sağlık turizmi üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Turizmi Ana Bili Dalı.

9. Öztürk, Y. & Yazıcıoğlu, I. (2002). Gelişmekte olan ülkeler için alternatif turizm faaliyetleri üzerine teorik bir çalışma. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (2), 183-195.
10. Özbek, D. & Özbek, T. (2008). Jeotermal kaynakların sağlık ve termal turizme entegrasyonu. Jeoloji Mühendisleri Odası Haber Bülteni, 99-113. Retrieved from https://www.jmo.org.tr/resimler/ekler/40222ade2401c27_ek.pdf?dergi=HABER%20B%DCLTEN%DD
11. Akbulut, G. (2010). Türkiye’de kaplıca turizmi ve sorunları. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 35-54. Retrieved from https://izlik.org/JA45TR38ZK
12. Karagülle, M.Z. (2011). Sağlık Turizminde Güncel Gelişmeler ve Türkiye. Jeotermal Belediyeler Dergisi, 2 (3).
13. Şengül, H., & Bulut, A. (2019). Sağlık turizmi çerçevesinde Türkiye’de termal turizm; bir swot analizi çalışması.
14. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 4(1), 55–70. Retrieved from https://doi.org/10.35232/estudamhsd.505757
15. Şener, M.F., Baba, A., Uzelli, T., Akkuş, İ., & Mertoğlu, O. (2022). Türkiye Jeotermal Kaynaklar Strateji Raporu. Retrieved from https://mapeg.gov.tr/Home/Announcement/1424-Turkiye-Jeotermal-Kaynaklar-Strateji-Raporu-Hazirland%C4%B1
16. Mızrak, T., (2025). Fizik Tedavide Termal Tedavi Uygulamaları. Havza Kaplıca Sempozyumu.
17. Güngör, N. (n.d-b). “Niçin Jeotermal Kaynak?” [PowerPoint slides]. T.C. Jeotermal Kaynaklı Belediyeler Birliği Semineri, Kırşehir-Ankara-Afyonkarahisar (2009-2011-2019).
18. Güngör, N. (2013). Jeotermal Kaynakların Değerlendirilmesi [PowerPoint slides]. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Semineri, Ankara.
19. Güngör, N. (2010). Jeotermal Kaynaklı Belediyeler Birliği ve jeotermal kaynaklardan yararlanma alanları. 3. Uluslararası Sağlık Turizmi Kongresi.
20. Yalçın, B. (2018). Deniz suyunun spa-wellness turizmi kapsamında kullanımı. 4. Ulusal Deniz Turizmi Sempozyumu, 1-10.
21. Akan, A. (2010). Her yönüyle Termal ilçesi, Yalova, Günaydın Matbaası.
22. Uzel, O. (2008). Talassoterapiye Bakış. Antalya
23. Güngör, N. (n.d-c). Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Suların Kullanım Alanları [PowerPoint slides]. T.C. Jeotermal Kaynaklı Belediyeler Birliği, Denizli-Afyonkarahisar-Ankara (2018-2021).
24. Karagülle, Z. & Doğan, M. (2002). Kaplıca Tıbbı ve Türkiye Kaplıca Rehberi. İstanbul. Nobel Tıp Kitabevleri Yayınları.
25. Akkuş, İ. & Alan, H. (2016). Türkiye’nin kaynakları, projeksiyonlar, sorunlar ve öneriler raporu. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası.
26. Güngör, N. (2008). Sağlık ve Termal Turizmi, Uluslararası Medikal Turizm Zirvesi Notları, Antalya Geothermal Resources and Natural Mineral Waters Law., Law No. 5686. (2007). Retrieved from https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5686&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
27. Public Health Law., Law No. 1593. (1930). Retrieved from https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1593&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3
28. Regulations on Thermal Springs. (2001). Retrieved from https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=8056&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
29. Communiqué Regarding the Production and Sale of Peloids. (2005). Retrieved from https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=8215&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
30. Soysal, A. (2017). Sağlık turizmi: tehdit ve fırsatlar bağlamında Türkiye açısından bir durum değerlendirmesi. Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2, 169-188. Retrieved from https://izlik.org/JA33YW92TJ
31. Özsarı, S. H., & Karatana, O. (2013). Sağlık turizmi açısından Türkiye’nin durumu. Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dergisi, 24(2), 136–144. Retrieved from https://doi.org/10.5505/jkartaltr.2013.69335 https://pdf.journalagent.com/scie/pdfs/KEAH-69335-REVIEW-OZSARI.pdf
32. Demir, B.G., Akbulut, A., & Güngör, N. (2015). Jeotermal ve maden mevzuatında CO2 gazı. Jeotermal Kaynaklar Sempozyumu ve Sergisi, 57-60.