EN
TR
Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması
Öz
Günümüzde kullanıcıların işlemlerinin büyük bir kısmını dijital platformlar üzerinden gerçekleştirmesi, mobil cihaz kullanım oranlarını önemli ölçüde artırmıştır. Mobil cihazlar birçok kolaylık ve avantaj sağlarken, beraberinde çeşitli sorunları ortaya çıkarmıştır. Fiziksel ortamda işlenen çoğu suç, artık dijital ortamlara taşınmıştır. Mobil cihazlara erişimin kolaylaşması, bu araçların, suç işleme aracı olarak kullanılmasını da gündeme getirmiştir. Teknolojinin hızla gelişmesi, mobil cihazların sürekli değişen dinamik yapısı ve her geçen gün yeni özellikler kazanması kullanıcılar açısından düşünüldüğünde geniş imkanlar sağlamakta ancak suç soruşturmalarında görev alan adli bilişim uzmanları için ise çeşitli zorluklar oluşturmaktadır. Mobil cihazların suç delili olarak elde edilmesinden, bu delillerin mahkemeye sunulmasına kadar geçen adli bilişim inceleme süreçlerinde birçok zorluklarla karşılaşılmaktadır. Mobil cihazların çok katmanlı yapısı, işletim sistemlerinin cihazdan cihaza farklılık göstermesi, her cihazda farklı uygulamaların bulunması, cihaz ya da cihaz içi bileşenlerin parola ile korunuyor olması bu zorluklar arasında yer almaktadır. Sürekli değişen ve gelişen mobil cihaz teknolojisinin yakından takip edilmesi adli bilişim inceleme süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Belirtilen sorunlar, araştırmanın temel motivasyonunu ve hareket noktasını oluşturmuştur. Araştırmada, 2019-2024 yılları arasında yayınlanan 19 makale üzerinden mobil cihazlarda adli analiz alanındaki gelişmeler sistematik literatür taraması yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma kapsamında mobil cihazlarda kullanılan işletim sistemleri, cihaz türleri, kullanılan adli bilişim araçları ve incelenen uygulama türleri detaylı şekilde ele alınmıştır. İncelenen araştırmalar, mobil adli bilişimdeki teknolojik çeşitlilik ve karmaşıklığın, uzmanların çok yönlü bilgi ve becerilere sahip olmasını gerektirdiğini ortaya koymaktadır. Son bölümde, araştırmalara yönelik sonuçlar özetlenmiş ve gelecekte gerçekleştirilebilecek çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Almuqren, A., Alsuwaelim, H., Rahman, M. H., & Ibrahim, A. A. (2024). A systematic literature review on digital forensic investigation on Android devices. Procedia Computer Science, 235, 1332–1352.
- Ayers, R., Brothers, S., & Jansen, W. (2014). Guidelines on mobile device forensics (NIST Special Publication 800-101, Revision 1). National Institute of Standards and Technology. https://doi.org/10.6028/NIST.SP.800-101r1
- Bays, J., & Karabiyik, U. (2019, April). Forensic analysis of third party location applications in Android and iOS. In IEEE INFOCOM 2019 - IEEE Conference on Computer Communications Workshops (INFOCOM WKSHPS) (pp. 1–6). IEEE.
- Blankesteijn, M. B., Fukami, A., & Geradts, Z. J. (2023). Assessing data remnants in modern smartphones after factory reset. Forensic Science International: Digital Investigation, 46, 301587. https://doi.org/10.1016/j.fsidi.2023.301587
- Bowling, H., Seigfried‐Spellar, K., Karabiyik, U., & Rogers, M. (2023). We are meeting on Microsoft Teams: Forensic analysis in Windows, Android, and iOS operating systems. Journal of Forensic Sciences, 68(2), 434–460. https://doi.org/10.1007/s10207-024-00936-7
- Casey, E. (2011). Digital evidence and computer crime: Forensic science, computers and the internet (3rd ed.). Academic Press.
- Çakır, H., & Karataş, M. (2024). Analysis and comparison of social media applications using forensic software on mobile devices. Journal of Forensic Science and Research, 8(1).
- Çakır, H., Kılıç, M., Bakan, M., & Saluk, A. (2014). Mobil cihaz incelemelerinde kullanılan ekipmanlar. In Adli Bilişim ve Elektronik Deliller (p. 238). Seçkin Yayıncılık.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Adli Bilişim, Siber Güvenlik ve Gizlilik (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2025
Gönderilme Tarihi
29 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
7 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 4
APA
Dönmez, M. B., & Doğru, İ. A. (2025). Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 16(4), 498-525. https://doi.org/10.5824/ajite.2025.04.008.x
AMA
1.Dönmez M B, Doğru İA. Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması. AJIT-e. 2025;16(4):498-525. doi:10.5824/ajite.2025.04.008.x
Chicago
Dönmez, Müge Begüm, ve İbrahim Alper Doğru. 2025. “Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 16 (4): 498-525. https://doi.org/10.5824/ajite.2025.04.008.x.
EndNote
Dönmez M B, Doğru İA (01 Kasım 2025) Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 16 4 498–525.
IEEE
[1]M. B. Dönmez ve İ. A. Doğru, “Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması”, AJIT-e, c. 16, sy 4, ss. 498–525, Kas. 2025, doi: 10.5824/ajite.2025.04.008.x.
ISNAD
Dönmez, Müge Begüm - Doğru, İbrahim Alper. “Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 16/4 (01 Kasım 2025): 498-525. https://doi.org/10.5824/ajite.2025.04.008.x.
JAMA
1.Dönmez M B, Doğru İA. Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması. AJIT-e. 2025;16:498–525.
MLA
Dönmez, Müge Begüm, ve İbrahim Alper Doğru. “Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, c. 16, sy 4, Kasım 2025, ss. 498-25, doi:10.5824/ajite.2025.04.008.x.
Vancouver
1.Müge Begüm Dönmez, İbrahim Alper Doğru. Mobil Cihaz Adli Analizi Sistematik Literatür Taraması. AJIT-e. 01 Kasım 2025;16(4):498-525. doi:10.5824/ajite.2025.04.008.x
