Türkiye'de Basın Meslek Örgütlerinin Değişen Fonksiyonları Üzerine Bir İnceleme

Öz

Dijitalleşme, uluslararasılaşma ve gazetecilik mesleğinde yaşanan dönüşüm basın meslek örgütlerinin geleneksel rollerini yeniden şekillendirmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de basın meslek örgütlerinin değişen fonksiyonlarını Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) örneği üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde örnek olay deseniyle tasarlanmıştır. Veriler doküman analizi yöntemiyle elde edilmiştir. Veri setini KGK’nin resmî internet sitesi, kurumsal açıklamaları, faaliyet duyuruları ve kamuoyuna açık dijital belgeleri oluşturmaktadır. Elde edilen veriler, mesleki temsil, eğitim ve mesleki gelişim, dijital iletişim, uluslararasılaşma ve medya diplomasisi olmak üzere beş tema altında betimsel olarak analiz edilmiştir. Bulgular, KGK’nin yalnızca gazetecilerin haklarını savunan geleneksel bir meslek örgütü olmadığını ortaya koymaktadır. KGK eğitim faaliyetleri yürüten, dijital iletişim araçlarını etkin kullanan, uluslararası mesleki iş birlikleri geliştiren ve medya diplomasisine katkı sunan çok boyutlu bir kurumsal yapıya sahiptir. Çalışma basın meslek örgütlerinin değişen medya ekosistemine uyum sağlayarak yeni kurumsal fonksiyonlar üstlendiğini ortaya koymaktadır. Araştırma basın meslek örgütlerinde yaşanan bu dönüşümü dijitalleşme, uluslararasılaşma ve medya diplomasisi ekseninde değerlendirerek ilgili literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Basın Meslek Örgütleri
• Küresel Gazeteciler Konseyi
• Dijital Gazetecilik
• Medya Diplomasisi
• Uluslararasılaşma

Destekleyen Kurum

Destekleyen her hangi bir kurum yoktur.

Proje Numarası

Çalışma bir projeden üretilmedi

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Teşekkür

Teşekkür edilecek kişi ve kurum bulunmamaktadır.

An Examination of the Changing Functions of Press Professional Organizations in Türkiye

Öz

Digitalization, internationalization, and the transformation of journalism are reshaping the traditional roles of press organizations. This study examines the changing functions of press organizations in Türkiye through the case of the Global Journalists Council (GJC). The research was designed as a qualitative case study. Data were collected through document analysis. The dataset consists of the GJC’s official website, institutional statements, activity announcements, and publicly available digital documents. The data were analyzed descriptively under five themes: professional representation, education and professional development, digital communication, internationalization, and media diplomacy. The findings indicate that the GJC is more than a traditional professional organization dedicated solely to protecting journalists’ rights. It has developed a multidimensional institutional structure that provides professional training, effectively employs digital communication tools, fosters international professional collaboration, and contributes to media diplomacy. The study demonstrates that press organizations have assumed new institutional functions by adapting to the changing media ecosystem. By examining this transformation through the lenses of digitalization, internationalization, and media diplomacy, the study aims to contribute to the literature on the evolving roles of press organizations.

Anahtar Kelimeler

• Professional Press Organizations
• Global Journalists Council
• Digital Journalism
• Media Diplomacy
• Internationalization

Destekleyen Kurum

No financial support was received for the study.

Proje Numarası

Çalışma bir projeden üretilmedi

Etik Beyan

Ethics committee approval is not required for this study.

Teşekkür

There are no individuals or institutions to acknowledge.

Kaynakça

1. Alemdar, K. (1981). Türkiye’de çağdaş haberleşmenin tarihsel kökenleri: İletişim sosyolojisinin temelleri üzerine bir deneme. Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayınları.
2. Arpacıoğlu, K. (2021). Türkiye’de diplomasinin dijital uygulamalarının değerlendirilmesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(41), 745–772. https://doi.org/10.35408/comuybd.818938
3. Baritci, F., & Aydeniz, H. (2019). Kamu diplomasisi aracı olarak medya: TRT World örneği. Erciyes İletişim Dergisi, 6(2), 1551–1576. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.509054
4. Basın İlan Kurumu. (2024). Kurumsal tarihçe. https://www.bik.gov.tr
5. Beckett, C. (2019). New powers, new responsibilities: A global survey of journalism and artificial intelligence. London School of Economics.
6. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
7. Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
8. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.

9. Deniz, Ş., & Tonga, H. (2022). Dünyada ve Türkiye’de dijital gazeteciliğin ontolojisi. The Journal of Academic Social Science, 124(124), 45-64.
10. Deuze, M. (2005). What is journalism? Professional identity and ideology of journalists reconsidered. Journalism, 6(4), 442–464. https://doi.org/10.1177/1464884905056815
11. Girgin, A. (2003). Yazılı basında haber ve habercilik etik’i. İnkılap Kitabevi.
12. Gökbel, E. (2024). Yapay zekânın gazetecilik pratiklerine etkisi. TAM Akademisi Dergisi, 3(2), 135-163.
13. Gürkan, N. (1998). Türkiye’de demokrasiye geçişte basın (1945–1950). İletişim Yayınları.
14. İnuğur, M. N. (1992). Türk basın tarihi (1919–1989). Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yayınları.
15. Koloğlu, O. (2006). Osmanlı’dan 21. yüzyıla basın tarihi. Pozitif Yayınları.
16. Küresel Gazeteciler Konseyi. (2025). Kurumsal internet sitesi. https://www.kgk.org.tr
17. McQuail, D. (2010). McQuail’s mass communication theory (6th ed.). Sage Publications.
18. Newman, N., Fletcher, R., Robertson, C. T., Ross Arguedas, A., & Nielsen, R. K. (2024). Reuters Institute digital news report 2024. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2024
19. Özcan, Ö. F. (2016). Basın meslek örgütlerinin tüzüklerinde Türk basınının kurumsallaşma seyri. Marmara İletişim Dergisi, (26), 1–15. https://doi.org/10.17829/midr.2017.41
20. Özgen, M. (2012). Cumhuriyet döneminde Türkiye’de mesleki örgütler bağlamında basın etiği ve uygulamanın tarihçesi. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (22). https://doi.org/10.17064/iüifhd.80399
21. Özgen, M. İ. (1994). İnsanlık ve Sosyolojjik Boyutlarıyla Basın Meslek Ahlakı ve Yasalar. Filiz Kitabevi.
22. Sülüntay, İ. (2024). Dijitalleşme sürecinde yerel basının konumu [Yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi].
23. Tokgöz, O. (2000). Temel gazetecilik (4. bs.). İmge Kitabevi.
24. Topuz, H. (2003). II. Mahmut’tan holdinglere: Türk basın tarihi. Remzi Kitabevi.
25. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. (2024). Türkiye kamu diplomasisi strateji belgesi (2024–2029). https://www.iletisim.gov.tr/images/uploads/dosyalar/tukiye-kamu-diplomasisi-strateji-belgesi-2024-2029.pdf
26. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti. (2024). Kurumsal tarihçe. https://www.tgc.org.tr
27. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs.). Seçkin Yayıncılık.
28. Yıldızgörür, B. (2023). Yapay zekâ teknolojilerinin gazetecilik alanına etkileri. Türkiye Medya Akademisi Dergisi.
29. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.