Yayıncının Etik Sorumluluğu
Adıyaman Tıp Dergisi’nin yayıncısı olan Adıyaman Üniversitesi, kamu yararını gözeten ve kâr amacı gütmeyen bir kamu eğitim kuruluşudur. Bilimsel bir çalışmada görev alan yayıncı etik ilkeler kapsamında hareket ederek bünyesinde yayınlanan her çalışmanın mülkiyet ve telif hakkını korur ve yayınlanmış her ürünün arşivlenmesi görevini üstlenir. Yayıncı derginin web sayfasında derginin açık, elektronik ve ücretsiz erişimini sağlamaktadır. Dergide yayımlanan yazılardaki içerik editör ve yayın kurulu üyelerinin görüşlerini yansıtmayıp yazıların etik, bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazar(lar)a aittir.
Adıyaman Tıp Fakültesi Dergisi, Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE) ve Dünya Tıp Editörleri Birliği (WAME) Yayın Etiği Komitesi (COPE) standartlarını benimsemektedir.
Editör, Editör Yardımcıları ve Alan Editörlerinin Etik Sorumluluğu
Editörler, makalelerin kabul veya ret kararlarında; çalışmanın özgün değerini, alana katkısını, araştırma yönteminin geçerlilik ve güvenilirliğini, anlatım açıklığını ve derginin amaç ile kapsamını esas alırlar. Editörler, makaleleri alan editörleri ve hakemlerin uzmanlık alanlarını dikkate alarak gönderir, değerlendirmelerin yansız ve bağımsız yapılmasını desteklerler. Editörler; derginin çift kör hakemlik ve değerlendirme politikalarını tavizsiz uygular, hakem kimliklerinin gizliliğini korur, her çalışmanın tarafsız ve öngörülen süre içinde değerlendirilmesini güvence altına alırlar. Editörler, makalelerin yayımlanmasına karar verirken; çalışmaların özgünlüğünü, bilimsel alana uygunluğunu ve okuyucu, araştırmacı ile uygulayıcılara katkı sağlamasını göz önünde bulundururlar. Editörler; hakemlerin, yazarların, araştırmacıların, uygulayıcıların ve okuyucuların bilgi gereksinimlerini karşılar ve gerektiğinde onlara geri bildirim sağlarlar. Yayın sürecinde düzeltme veya açıklama gerektiren durumlarda açıklık ve şeffaflık ilkelerine göre hareket ederler. Editörler, değerlendirilen makalelerdeki kişisel verilerin korunmasını sağlarlar; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korurlar. Editörler, makaleleri alan editörleri ile hakemlerin uzmanlık alanlarını gözeterek atar; değerlendirme süreçlerinin tarafsız ve bağımsız bir şekilde yürütülmesini desteklerler. Editörler, makalelerin tarafsız değerlendirilmesini sağlamak amacıyla; editörler, hakemler ve yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışması veya çıkar birliği bulunup bulunmadığını gözetirler. Editörler, çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını esas alır ve katılımcıların açık onam belgelerini şart koşarlar. Katılımcılara yönelik etik kurul onayı veya deneysel araştırmalar için yasal izinleri bulunmayan makaleleri doğrudan reddederler. Editörler, yayımlanan makalelerdeki hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirmelerin düzeltilmesini (düzeltme/tekzip) sağlarlar.
Yazarların Etik Sorumluluğu
Yazarlar, makalelerinde araştırma ve yayın etiği ilkelerine ile fikir ve sanat eserleri telif hakları düzenlemelerine uymakla yükümlüdürler. İnsan ve hayvan denekler üzerinde gerçekleştirilen araştırmalarda, çalışmanın uluslararası bildirilere, kılavuzlara ve yasal mevzuata uygun olarak yürütüldüğü açıkça beyan edilmelidir. "İnsan katılımcıların yer aldığı deneysel çalışmalarda gönüllülerin bilgilendirilmiş onamlarının alındığı makalede açıkça ifade edilmelidir. Bu kapsamda; hasta onam bilgileri, etik kurul adı ve onay numarası ve tarihi metinde kesinlikle yer almalıdır. Hayvan öğesi barındıran araştırmalarda ise yazarlar; çalışmanın 'Gereç ve Yöntem' kısmında uluslararası standartlara (Guide for the Care and Use of Laboratory Animals) tam uyum sağladıklarını ve kurumsal etik kurul izni aldıklarını belirtmek zorundadır. Etik kurul kararını gösteren belge makale başvurusuyla birlikte sisteme yüklenmelidir.
"Hastalara ait gizliliğin ve anonimliğin titizlikle korunması yazarların sorumluluğundadır. Hastaların kimliğini açığa çıkarabilecek nitelikteki fotoğraflar ve görsel materyaller için, hastanın kendisi veya yasal temsilcisi tarafından imzalanmış yazılı izin (onam) belgeleri sisteme yüklenmelidir. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmelidir. Makalede katkısı olmayan kişiler yazar listesine dahil edilemez. Gönderilen makaleye dair taraflar arasında herhangi bir çıkar çatışması ya da ortaklığı bulunuyorsa, bu durum mutlaka editöre bildirilmelidir. Başvurusu yapılan makale; başka bir dergide değerlendirme aşamasında olmamalı, kabul almamış ve daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olmalıdır. Yazıların bilimsel içeriği ve etik kurallara uygunluğu konusundaki tüm sorumluluk yazarlara aittir.
Hakemlerin Etik Sorumluluğu
Bilimsel objektifliği sağlamak amacıyla, Adıyaman Tıp Dergisi'nde çift taraflı kör hakemlik modeli uygulanmaktadır. Yazar ve hakemlerin birbirini tanımadığı bu sistemde, hakemler yazarlar ile doğrudan irtibat kuramaz. Hakemler etik sorun, önemli benzerlik ya da mükerrer yayın şüphesini gizlilik içinde editöre iletir; yazarlarla doğrudan iletişim kurmaz. Hakemlerin hazırladığı değerlendirme formları ve düzeltme önerileri dergi paneli aracılığıyla editörler tarafından yazarlarla paylaşılır. Değerlendirmeler hakemler tarafından tarafsız ve gizli yürütülmelidir. Hakemlerin verdikleri kararlarda uyruk, cinsiyet, inanç, siyasi görüş veya ticari çıkarlar asla rol oynamamalıdır. Hakemler yalnız uzmanlık alanı ile ilgili makaleleri değerlendirmeyi kabul etmelidir. Hakemler, kendilerine atanan çalışmaları tam bir gizlilik ve tarafsızlık bilinciyle incelemekle yükümlüdür. Hakem ile yazar arasında bir çıkar ilişkisi mevcutsa, hakem değerlendirmeyi reddederek editörü bilgilendirmelidir. Süreç boyunca zaman yönetimine sadık kalınması ve raporlarda kişisellikten uzak, yapıcı ve bilimsel bir üslubun benimsenmesi esastır; uygunsuz dil içeren raporlar editör kurulunun uyarısıyla düzeltmeye tabi tutulabilir. Son olarak hakemler, kararlarını ve gerekçelerini içeren değerlendirme formunu doldururken çift kör hakemlik sistemini korumak adına kimliklerini gizli tutmalıdır. Hakemler, makale hakkındaki görüşlerini ve bu karara varma nedenlerini ilgili değerlendirme formunda açıkça belirtmelidir.
Yayın Politikası
Telif Hakları ve Fikri Mülkiyet
Adıyaman Tıp Dergisi’nde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0; https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/) lisansı kapsamında kullanıma sunulur. Lisansın kapsamındaki içerikler, yazarlara ve özgün kaynağa uygun atıf verilmesi, lisans bağlantısının belirtilmesi ve ticari amaçla kullanılmaması koşuluyla paylaşılabilir ve uyarlanabilir. Yapılan değişiklikler belirtilmeli; uyarlanan içerik aynı lisansla paylaşılmalıdır. Yazarlar, makalede kullandıkları üçüncü taraf materyallerinin telif ve kullanım koşullarına uymakla sorumludur. İzin gerektiren tablo, şekil, fotoğraf, ölçek ve diğer materyaller için gerekli izinler alınmalı; kaynak ve izin bilgileri makalede belirtilmelidir. Derginin kullanım lisansı, ayrı hak veya lisans koşullarına tabi olduğu belirtilen üçüncü taraf materyallerine kendiliğinden uygulanmaz. İntihal, kaynak göstermeden kullanım ve izinsiz çoğaltmaya ilişkin bildirimler, derginin etik ihlal inceleme politikası kapsamında değerlendirilir. Ticari kullanım veya lisans kapsamı dışındaki kullanımlar için ilgili hak sahibinden ayrıca izin alınmalıdır.
Makale Değerlendirme, Kabul ve Yayın Süreci
Adıyaman Tıp Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler; ön kontrol, bilimsel değerlendirme ve düzenleme/dizgi-yayın süreci olmak üzere üç temel aşamada ele alınmaktadır. Dergi, makalelerin değerlendirme ve yayın süreçlerini bilimsel yayıncılık ilkeleri ve editöryal standartlar doğrultusunda makul süre içerisinde yürütmeyi hedeflemektedir. Ancak değerlendirme ve yayın süreçlerinin süresi; makalenin türü ve konusu, hakemlerin değerlendirme süreleri, yazarların düzeltme süreçleri, ek hakem veya editöryal değerlendirme gereksinimi, etik veya hukuki incelemeler, teknik işlemler ve derginin yayın planlaması gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebilir. Bu nedenle değerlendirme ve yayın süreçlerine ilişkin belirtilen süreler hedef veya tahmini süreler olup kesin bir süre, garanti veya yayın taahhüdü niteliğinde değildir.
Ön Kontrol
Dergiye gönderilen makaleler öncelikle Baş Editör, Editör veya ilgili Alan Editörü tarafından derginin amaç ve kapsamına, yazım kurallarına, bilimsel yayın ve araştırma etiği ilkelerine ve temel akademik standartlara uygunluk açısından değerlendirilir. Ön değerlendirme sonucunda derginin amaç ve kapsamına uygun olmadığı, temel bilimsel veya etik sorunlar içerdiği, yazım kurallarına önemli ölçüde uymadığı veya hakem değerlendirmesine gönderilmesi uygun görülmediği değerlendirilen makaleler, hakem sürecine alınmadan reddedilebilir veya gerekli düzeltmelerin yapılması amacıyla yazara iade edilebilir. Ön değerlendirme aşamasında alınan kararlar, mümkün olan en kısa sürede sorumlu yazara bildirilir.
Bilimsel Değerlendirme Süreci
Ön değerlendirme sonucunda hakem değerlendirmesine uygun bulunan makaleler, konunun uzmanı olan uygun sayıda hakeme gönderilir. Dergide, bilimsel değerlendirme sürecinin niteliğine uygun olarak en az iki hakemin görüşüne başvurulması esastır.
Hakem değerlendirmeleri doğrultusunda makale;
· kabul edilebilir,
· düzeltme istenebilir,
· yeniden değerlendirme için hakeme veya ek hakeme gönderilebilir veya
· reddedilebilir.
Hakem görüşleri, ilgili Editör veya Alan Editörü tarafından bilimsel yeterlilik, tutarlılık ve derginin yayın ilkelerine uygunluk bakımından değerlendirilir. Nihai editöryal karar; hakem görüşleri ile birlikte makalenin bilimsel niteliği, özgünlüğü, alana katkısı, yöntemsel yeterliliği, etik uygunluğu ve derginin amaç ve kapsamına uygunluğu dikkate alınarak verilir.
Hakem görüşlerinin birbiriyle çelişmesi veya gerekli görülmesi halinde makale ek hakem değerlendirmesine gönderilebilir.
Düzeltme Süreci
Makale için düzeltme istenmesi halinde, yazarların istenen düzeltmeleri kendilerine bildirilen süre içerisinde yapmaları beklenir. Değerlendirme sonrası düzeltme istenen makaleler için, aksi belirtilmediği sürece, yazarlara 30 güne kadar süre verilebilir. Gerekçeli durumlarda yazarın talebi ve Editörün uygun görmesi halinde ek süre verilebilir. Yazarların verilen süre içerisinde gerekli düzeltmeleri yapmaması, ek süre talebinde bulunmaması veya makul bir gerekçe sunmaması halinde makale değerlendirme sürecinden çıkarılabilir veya reddedilebilir. Yazarlar tarafından yapılan düzeltmeler, gerekli görülmesi halinde yeniden ilgili Editör, Alan Editörü veya hakemler tarafından değerlendirilebilir.
Makalenin Kabulü
Bir makalenin yayına kabul edilmesi, bilimsel değerlendirme sürecinin tamamlandığını ve makalenin yapılan editöryal değerlendirmeler sonucunda dergide yayımlanmaya uygun bulunduğunu gösterir. Hakem değerlendirmeleri ve ilgili Alan Editörünün görüşü doğrultusunda makale, Editör Kurulu tarafından değerlendirilir. Makalenin yayına kabul edilmesine ilişkin nihai karar, Baş Editör/Editör ve Editör Kurulunun yetki ve sorumluluğu kapsamında verilir. Makalenin kabul edilmesi durumunda, kabul kararı mümkün olan en kısa sürede sorumlu yazara bildirilir. Makalenin kabul tarihi, bilimsel değerlendirme sürecinin tamamlandığı tarihi ifade eder ve makalenin belirli bir tarihte veya belirli bir sayıda yayımlanacağına ilişkin kesin bir taahhüt oluşturmaz.
Kabul Sonrası Editöryal ve Teknik Süreç
Yayına kabul edilen makaleler; dil ve yazım kontrolü, kaynak ve biçimsel düzenleme, teknik kontrol, dizgi, son okuma ve gerekli diğer editöryal işlemlerden geçirilir. Makalenin dizgiye getirilmiş PDF dosyası, son kontrol ve gerekli düzeltmelerin yapılması amacıyla sorumlu yazara gönderilebilir. Yazarların son okuma aşamasında kendilerine iletilen metni belirtilen süre içerisinde incelemeleri ve gerekli düzeltmeleri yapmaları beklenir. Yazar kaynaklı gecikmeler, makalenin yayın planlamasını ve yayımlanma zamanını etkileyebilir. Yayın öncesinde tespit edilen bilimsel, etik, hukuki veya teknik sorunlar nedeniyle kabul edilmiş bir makale hakkında gerekli ek incelemeler yapılabilir. Gerekli durumlarda yayımlanma süreci geçici olarak durdurulabilir veya makale Editör Kurulu tarafından yeniden değerlendirilebilir.
Kabul Edilen Makalelerin Yayın Sırası ve Sayıya Yerleştirilmesi
Kabul edilen makalelerin hangi sayıda ve hangi sırayla yayımlanacağı yalnızca makalenin kabul tarihi esas alınarak belirlenmez. Bir makalenin başka bir makaleden önce kabul edilmiş olması, söz konusu makalenin mutlaka diğer makalelerden önce yayımlanacağı veya daha erken bir sayıda yer alacağı anlamına gelmez. Kabul edilen makalelerin yayın sırası ve yayımlanacağı sayı, derginin yayın planlaması ve editöryal gereklilikleri doğrultusunda belirlenir.
Yayın planlamasında aşağıdaki hususlar dikkate alınabilir:
· Makalenin teknik ve editöryal açıdan yayına hazır olma durumu,
· Yazar düzeltmelerinin ve son okuma sürecinin tamamlanma zamanı,
· Makalenin türü,
· Sayının bilimsel veya tematik kapsamı,
· Aynı veya benzer konulardaki makalelerin sayı içerisindeki dağılımı,
· Derginin bilimsel içerik ve konu çeşitliliğinin korunması,
· Özel veya tematik sayı planlamaları,
· Dizgi ve teknik hazırlık süreçleri,
· Etik, hukuki veya bilimsel incelemelerin tamamlanması,
· Derginin genel yayın takvimi,
· Editör Kurulu tarafından gerekli görülen diğer bilimsel, teknik ve editöryal hususlar.
Dergi sahibi, Baş Editör ve Editör Kurulu, kabul edilen makalelerin derginin hangi sayısında ve hangi sırayla yayımlanacağına karar vermeye yetkilidir. Bu yetki; bilimsel yayıncılık ilkeleri, nesnellik, eşitlik, akademik dürüstlük, şeffaflık ve ayrımcılık yapmama ilkeleri doğrultusunda kullanılır.
Yayın Sırasının Değiştirilmesi
Derginin yayın planlaması kapsamında kabul edilmiş makalelerin yayın sırası veya yayımlanacağı sayı değiştirilebilir. Editöryal, bilimsel, teknik veya yayın planlamasına ilişkin nedenlerle daha sonra kabul edilen bir makale, daha önce kabul edilen bir makaleden önce yayımlanabilir. Bu durum tek başına daha önce kabul edilen makalenin bilimsel değerlendirmesi, kabul kararı veya yazarların hakları bakımından bir olumsuzluk, eşitsizlik veya ayrımcılık anlamına gelmez. Dergi, bilimsel ve editöryal gereklilikler doğrultusunda kabul edilen makalelerin yayın sırasını ve yayımlanacağı sayıyı değiştirme hakkını saklı tutar.
Yayın Süresi ve Yayın Tarihi
Dergi, makalelerin değerlendirme ve yayın süreçlerini makul süre içerisinde tamamlamayı amaçlar. Bununla birlikte hakemlik süreci, yazar düzeltmeleri, ek değerlendirmeler, editöryal işlemler, teknik hazırlık, dizgi, son okuma, etik veya hukuki incelemeler ve yayın planlaması nedeniyle süreçlerde farklılıklar veya gecikmeler yaşanabilir. Derginin internet sitesinde veya diğer bilgilendirme metinlerinde belirtilen ortalama değerlendirme veya yayın süreleri, istatistiksel veya hedef süreler olup her bir makale için kesin bir süre, garanti veya yayın taahhüdü niteliğinde değildir. Makalenin kabul edilmesi, makalenin belirli bir süre içerisinde, belirli bir sayıda veya belirli bir tarihte yayımlanacağı yönünde yazara kesin bir hak veya garanti sağlamaz.
Belirli Bir Sayıda veya Tarihte Yayımlanma Talepleri
Yazarların makalelerinin belirli bir tarihte, belirli bir sayıda veya belirli bir süre içerisinde yayımlanmasına ilişkin talepleri, derginin yayın planı ve editöryal olanakları doğrultusunda değerlendirilebilir.Ancak bu tür taleplerin kabul edilmesi dergi açısından zorunlu değildir.Editör veya Editör Kurulu tarafından yazılı olarak açıkça belirtilmiş bir yayın taahhüdü bulunmadıkça, yazarların belirli bir sayı veya tarihte yayımlanma beklentisi dergi açısından bağlayıcı bir yükümlülük oluşturmaz.
İstisnai Durumlar
Bilimsel, etik, hukuki, teknik veya editöryal açıdan zorunlu durumların ortaya çıkması halinde kabul edilmiş bir makalenin yayın süreci ertelenebilir veya yeniden değerlendirilebilir.Bu kapsamda aşağıdaki durumlar dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere gerekli editöryal işlemler uygulanabilir:
Etik inceleme yapılması gerekliliği,
· Bilimsel hata veya önemli bir tutarsızlığın tespit edilmesi,
· Telif hakkı veya fikri mülkiyet sorunlarının ortaya çıkması,
· Yazarlar arasında uyuşmazlık bulunması,
· Makaleye ilişkin ciddi bir yakınma veya itirazın değerlendirilmesi,
· Hakemlik veya değerlendirme sürecine ilişkin bir sorunun ortaya çıkması,
· Teknik veya üretim sürecinde beklenmeyen sorunların meydana gelmesi.
Bu tür durumlarda Editör Kurulu gerekli incelemeleri yapma, ek bilgi veya belge talep etme, yayın sürecini geçici olarak durdurma, makaleyi yeniden değerlendirme veya uygun diğer editöryal işlemleri uygulama yetkisine sahiptir.