BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ
Öz
Bedelsiz terk, henüz parselasyon yapılmamış yerlerde uygulama imar planında umumi hizmetlere ayrılmış alanların, malik tarafından ileri sürülen ifraz ve tevhit talebinin kabulü karşılığında malikin muvafakati ile kamu mülkiyetine kazandırılmasıdır. Bu uygulamanın adı, şartları, hüküm ve sonuçları İmar Kanunu ve diğer herhangi bir kanunda düzenlenmemiştir. Ancak ilgili idareler özellikle de belediyeler tarafından sıklıkla kullanılan olağan bir imar uygulama aracı haline gelmiştir. Bu çerçevede de mülkiyet hakkı kaynaklı pek çok sorun da gündeme gelmektedir. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay’ın yerleşik içtihadı, bedelsiz terkin bağış sözleşmesi niteliğinde olduğu ve bu çerçevede özel hukuk hükümleri uyarınca adli yargıda değerlendirilmesi gerektiği şeklindedir. Danıştay ise bedelsiz terki, idari işlemin bir parçası olarak nitelendirmektedir. Uyuşmazlık Mahkemesi’nin ise benzer uyuşmazlıklarda farklı gerekçeler ile farklı kararlar verdiği, kimi uyuşmazlıklarda adli yargıyı kimi uyuşmazlıklarda ise idari yargıyı görevli gördüğü dikkat çekicidir. Malikin imar hakkını kullanmak için sunduğu ifraz ve tevhit veya mevcut imar durumunun artırılması talebinin bedelsiz terk şartına bağlanması konu ile ilgili önemli sorunlardan biridir. Bir diğer sorun da bedelsiz terk edilen taşınmazın terk amacı dışında başka bir amaç için özellikle de kamu yararı dışında özel menfaat için kullanımıdır. Konu öyle bir önem arz etmektedir ki, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde de Türkiye aleyhine karar verilmesine sebebiyet vermiştir. Yargıtay’ın bedelsiz terk eden malikin şartlı bağışta bulunmadığı sürece Kamulaştırma Kanunu m. 35 çerçevesinde mülkiyet iddiasında bulunamayacağını kabul etmesi, pek çok mülkiyet hakkı ihlali iddiasını gündemimize taşımaktadır. Süreçte bu tarz uygulamaları etkileyebilecek şekilde İmar Kanunu’nda değişiklik yapıldığı da görülmektedir. Kanuni dayanaktan yoksun ve mülkiyet hakkını ihlal eden bedelsiz terkin gerçekleşmemesi için önleyici mekanizmaların işletilmesi, mevcut uyuşmazlıkların adil bir şekilde çözümlenmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arcak, Ali, Doğrusöz, Edip. Kamulaştırmasız E Koyma, El Atmanın Önlenmesi ve Tazminat Davaları. Ankara: Seçkin Yayınevi, 1992.
- Bakırcı, Münevver Kübra. Kamulaştırmasız Elatma. Ankara: Seçkin Yayınları, 2022.
- Bilgin, Hüseyin. “7153 ve 7181 Sayılı Kanunlarla İmar Kanununda Yapılan Değişiklikler Üzerine Bir İnceleme”. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 6, Sayı 2 (Temmuz 2020), s.339-385.
- Boz, Yüksel, Çay, Tayfun. “İmar Uygulaması Kapsamında Gerçekleştirilen Bedelsiz Terklerin Danıştay Kararları Çerçevesinde İncelenmesi”. Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, Cilt 2, Sayı 1 (2020), s.10-17.
- Çetintaş, Önder. Kamulaştırmasız El Atma. Ankara: Seçkin Yayınları, 2020.
- Çınar, Turan. Kamulaştırmasız El Atma Davaları. Ankara: Adalet Yayınları, 2017.
- Gülan, Aydın. Türk İmar Hukuku’nda “Hamur Kuralı” Uygulaması, 3194 Sayılı İmar Kanunu’nun 18. Madde Uygulamasına İlişkin Teorik Bir Yaklaşım. İstanbul: 2000.
- Kalabalık, Halil. İmar Hukuku Dersleri. Ankara: Seçkin Yayınları, 2019.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hukuk
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
27 Aralık 2022
Gönderilme Tarihi
28 Ağustos 2022
Kabul Tarihi
21 Kasım 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 12 Sayı: 2
APA
Bakırcı, M. K. (2022). BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(2), 1005-1045. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1167890
AMA
1.Bakırcı MK. BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ. AkdHFD. 2022;12(2):1005-1045. doi:10.54704/akdhfd.1167890
Chicago
Bakırcı, Münevver Kübra. 2022. “BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 (2): 1005-45. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1167890.
EndNote
Bakırcı MK (01 Aralık 2022) BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 2 1005–1045.
IEEE
[1]M. K. Bakırcı, “BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ”, AkdHFD, c. 12, sy 2, ss. 1005–1045, Ara. 2022, doi: 10.54704/akdhfd.1167890.
ISNAD
Bakırcı, Münevver Kübra. “BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12/2 (01 Aralık 2022): 1005-1045. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1167890.
JAMA
1.Bakırcı MK. BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ. AkdHFD. 2022;12:1005–1045.
MLA
Bakırcı, Münevver Kübra. “BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 12, sy 2, Aralık 2022, ss. 1005-4, doi:10.54704/akdhfd.1167890.
Vancouver
1.Münevver Kübra Bakırcı. BEDELSİZ TERK UYGULAMASININ ÖZEL HUKUK BAKIŞ AÇISIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ. AkdHFD. 01 Aralık 2022;12(2):1005-4. doi:10.54704/akdhfd.1167890