SAVAŞ ESİRLERİ KONUSUNDA İSLAM HUKUKU KURALLARI İLE ULUSLARARASI İNSANCIL HUKUK KURALLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

Öz

Uluslararası alanda ortaya çıkan hukuki sorunlar, yazılı ve yazılı olmayan uluslararası hukuk kurallarının uygulanmasıyla ile çözülmeye çalışılmaktadır. Ancak mevcut ilke, kural ve uygulamaların bu sorunları her zaman çözmeye yetmediği görülmektedir. Yetersiz kalınan işbu alanlardaki sorunların çözümü için dünyadaki farklı hukuk sistemlerinden yararlanılmaktadır. Bu farklı hukuk sistemlerinden birisi de ihtiva ettiği ilke, kural ve uygulamaları ile İslam Hukuk sistemidir. Kelime olarak, “barış, kurtuluş ve esenlik” anlamlarına gelen İslam’ın ortaya çıkış amacı, insanlığın barışı, kurtuluşu ve esenliğidir. İnsanlığın karşılaştığı sorunların çözümü için, bütün alanlarda olduğu gibi uluslararası insancıl hukukta da, İslam’ın getirdiği ilke, kural ve uygulamalardan yararlanılmaktadır. Çünkü İslam hukukunda esirlerle ilgili yazılı ve yazılı olmayan kurallar 1400 yıl önce konulmuştur. Buna karşılık modern uluslararası insancıl hukukta esirlere dair kurallar, ancak 20.yüzyıl başlarında yazılı hale getirilmeye başlanmıştır. Bu yönüyle İslam hukukunun esirler ile ilgili bu birikiminden yararlanılması gerektiği söylenmelidir. Şimdiye kadar bu konuda yapılan çalışmalar, daha çok İslam hukukçuları tarafından ele alınmıştır. Bu nedenle esirler ile ilgili insancıl hukuk kurallarını daha ayrıntılı ele alan çalışma ihtiyacı kendini göstermektedir. Bu amaçla hazırlanan çalışmada, esirler konusunda İslam hukukunda öngörülen ilke ve kurallar ile insancıl hukukta bulunan ilke ve kurallar karşılaştırılmaktadır. Bu karşılaştırma, kaynaklar, esir kavramı, ilkeler, esirlere uygulanacak muamele ve esirliğin sona ermesi halleri bakımından yapılmaktadır. Bu kapsamda İslam hukukunun esirlere ilişkin kurallarının kaynakları olan ilgili ayet, hadis ve diğer kaynaklar ile insancıl hukukun esirlere ilişkin temel kaynakları olan 1949 tarihli Harp Esirlerine Yapılacak Muamele ile İlgili Cenevre Sözleşmesi (III.Sözleşme) ve 1977 tarihli Silahlı Çatışmalarda Mağdurların Korunmasına İlişkin I. Ek Protokol’deki ilgili ilke ve kurallar incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Esir
• Esirlerle ilgili ilke ve kurallar
• Esirlere yapılacak muamele
• İslam hukuku
• Uluslararası insancıl hukuk
• Savaş

COMPARISON OF ISLAMIC LAW RULES WITH INTERNATIONAL HUMANITARIAN LAW RULES ON PRISONERS OF WAR

Öz

Legal problems arising in the international area are tried to be solved by applying written and unwritten rules of international law. However, it seems that current principles, rules and practices are not always sufficient to solve these problems. Different legal systems around the world are used to solve problems in these areas where they are inadequate. One of these different legal systems is the Islamic Legal System with its principles, rules and practices. The purpose of the emergence of Islam, which literally means “peace, salvation and well-being”, is the peace, salvation and well-being of humanity. In order to solve the problems faced by humanity, the principles, rules and practices brought by Islam are used in international humanitarian law, as in all fields. Because written and unwritten rules regarding captives in Islamic law were established 1400 years ago. On the other hand, the rules regarding prisoners in modern international humanitarian law began to be written down only in the early 20th century. In this respect, it should be benefited from the accumulation of Islamic law regarding captives. The studies carried out on this subject so far have been handled mostly by Islamic jurists. For this reason, there is a need for a study that addresses the humanitarian law rules regarding prisoners in more detail. In the study prepared for this purpose, the principles and rules stipulated in Islamic law regarding prisoners are compared with the principles and rules in humanitarian law. This comparison is made in terms of resources, the concept of captivity, principles, the treatment to be applied to captives and the ending of captivity. In this context, relevant verses, hadiths and other sources, which are the sources of the rules of Islamic law regarding captives, are discussed. Similarly, the relevant principles and rules in the 1949 Geneva Convention Concerning the Treatment of Prisoners of War (Convention III) and the 1977 Additional Protocol I Concerning the Protection of Victims in Armed Conflicts, which are the main sources of humanitarian law regarding prisoners, are examined.

Anahtar Kelimeler

• Prisoner
• Principles and Rules Regarding Prisoners
• Treatment of Prisoners
• Islamic Law
• International Humanitarian Law
• War

Kaynakça

1. Abdo Ali, Mohammed Fawaz, “İslam Hukuku ve Uluslararası Hukukta Esir Hakları”, Din ve Bilim - Muş Alparslan Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 4(1), (Haziran- 2021): 71-96.
2. Abdullahi, Ibrahim, “Principles Regulating the Conduct of Hostilities Under Islamic Law Compared to the International Humanitarian Laws of the Geneva Conventions (Principles)”, Global Journal of Politics and Law Research, Vol. 3, No. 1, (March-2015): 1-20.
3. Abdullahi, Ibrahim, “Rights and Treatment of Prisoners of War Under Islamic International Humanitarian Law: A Legal Analysis (Rights of Prisoners)”, Archives of Business Research, 7(10), (2019): 61-74.
4. Ahmad, Nehaluddin, Lilienthal, Gary and Ahmad, Siti Sara, “Islamic Laws of War and Contemporary International Humanitarian Law: Discrimination and Proportionality”, J. East Asia & Int’l L, Vol. 16/No.1, (2023): 105-124. DOI: http://dx.doi.org/10.14330/ jeail.2023.16.1.06 (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
5. Al-Dawoody, Ahmed and Murphy, Vanessa, “International humanitarian law, Islamic law and the protection of children in armed conflict”, International Review of the Red Cross, 101 (911), (2019): 551-573. DOI: 10.1017/S1816383119000560 (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
6. Al-Dawoody, Ahmed, “Islamic law and international humanitarian law: An introduction to the main principles”, in Zuhdija Hasanović (ed.), Islamic Law and International Humanitarian Law, Faculty of Islamic Studies - University in Sarajevo and ICRC, (2020): 3-30.
7. Armağan, Servet, İslam Hukukunda Temel Hak ve Hürriyetler, Ankara, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1987.
8. Aslan, M. Yasin, “Savaş Hukukunun Temel Prensipleri”, TBB Dergisi, S. 79, (2008): 235-274.

9. Bennoune, Karima, “As-Salāmu `Alaykum? Humanitarian Law in Islamic Jurisprudence”, Michigan Journal of International Law, Vol. 15, Iss. 2, (1994): 605-643. https:// repository.law.umich.edu/mjil/vol15/iss2/7 (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
10. Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuk-i İslamiye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamusu, 1. Cild, İstanbul, Ravza Yayınları, 2018.
11. Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuk-i İslamiye ve Istılahat-ı Fıkhiyye Kamusu, 3. Cild, İstanbul, Ravza Yayınları, 2018.
12. Birsin, Mehmet, “İslam Devletler Hukukunda Savaş Esirlerine Uygulanan Yaptırımların Analizi”, Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 21, (2012/1): 163-194.
13. Ćeman, Senad and Mahić, Amir, “Principles of Islamic Law of Armed Conflicts: Protection of Property, Treatment of Prisoners of War, Providing Refuge and Treatment of Bodies of the Deceased During Hostilities” in Zuhdija Hasanović (ed.), Islamic Law and International Humanitarian Law, Faculty of Islamic Studies - University in Sarajevo and ICRC, (2020): 69-81.
14. Dinstein, Yoram, The Conduct of Hostilities under the Law of International Armed Conflict, 3rd edition, Cambridge University Press, 2016.
15. Dost, Süleyman, “Uluslararası Hukukta Hainlik Yasağı, Meşru Savaş Hileleri ve Casusluk”, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 8, No. 1, (2018): 27-55.
16. Gardezi, Syed Mahmood Akhter Hussain, “Comparative Study of Islamic Laws of War and IHL - Points of Convergence for Universal Consensus on Laws of War”, Margalla Papers, Issue-I, (2021): 115-130.
17. Gasser, Hans-Peter and Dörmann, Knut, “Protection of the Civilian Population”, in Dieter Fleck (ed.), The Handbook of International Humanitarian Law, 3rd edition, Oxford University Press, (2013): 231-320.
18. Grant, Patrick B., “Islamic Law, International Law, And Non-International Armed Conflict in Syria”, Boston University International Law Journal, Vol. 35:1, (2017): 1-37.
19. Iwansyah, Henry, “Islam and the Provisions of War”, Al-Adalah, Vol. 15, Nomor 2, (2018): 325-344. http://dx.doi.org/10.24042/adalah.v%vi%i.3549 (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
20. Karaman, Hayreddin, Yeni Gelişmeler Karşısında İslam Hukuku, İstanbul, İz Yayıncılık, 1998.
21. Karaman, Hayreddin, Mukayeseli İslam Hukuku, 1. Cild, İstanbul, Nesil Yayınları, 1991.
22. Kılıç, Ünal, “Düşmanlarına Bile Merhametli Muhammed (sav) (Savaşlar Çerçevesinde)”, C.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. XVII, S. 2, (2013): 11-34.
23. Kleffner, Jann K, “Protection of the Wounded, Sick, and Shipwrecked”, in Dieter Fleck (ed.), The Handbook of International Humanitarian Law, 3rd edition, Oxford University Press, (2013): 321-357.
24. Malanczuk, Peter, Akehurst’s Modern Introduction to International Law, Seventh revised edition, London and New York, Routledge, 1997.
25. Melzer, Nils and Kuster, Etienne, International Humanitarian Law a Comprehensive Introduction, Geneva, International Committee of the Red Cross, 2016.
26. Muhammadin, Fajri Matahati, “Comparing International Humanitarian Law and Islamic Law on War Captives: Observing ISIS”, International Relations Unida Gontor, Vol. 1, No. 2, (August-2016): 123-145.
27. Munir, Muhammad, “Debates on the Rights of Prisoners of War in Islamic Law”, Islamic Studies, Winter 2010, Vol. 49, No. 4 (Winter-2010): 463-492.
28. Nabiebu, Miebaka, “Comparative Study of Islamic and International Humanitarian Law”, International Journal of Law and Society (IJLS), 2(3), (2023): 238-256. https://doi. org/10.59683/ijls.v2i3.64 (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
29. Naqvi, Yasmin, “Doubtful prisoner-of-war status”, International Review of the Red Cross, Vol. 84, No. 847, (September-2002): 571-595.
30. Nasseri, Sayed Arsalan Sadat, “Islamic Law and International Humanitarian Law”, (2021): 1-31. https://www.legalserviceindia.com/legal/article-6863-islamic-law-andinternational- humanitarian-law.html (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
31. Oswald, Bruce, “End of Internment”, in Andrew Clapham, Paola Gaeta and Marco Sassòli (eds), The 1949 Geneva Conventions: A Commentary, Oxford University Press, (2015): 1373-1386.
32. Özel, Ahmet, “Esir”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 11. Cild, İstanbul, TDV Yayınları, 1994.
33. Özel, Ahmet, “İslam’da ve Günümüz Devletler Hukukunda Savaş Esirleri”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, S. 1, (2003): 105-122.
34. Rona, Gabor and McGuire, Robert J., “The Principle of Non-Discrimination”, in Andrew Clapham, Paola Gaeta and Marco Sassòli (eds), The 1949 Geneva Conventions: A Commentary, Oxford University Press, (2015): 191-205.
35. Salman, Hamza A. K., Ismail, Shahrul Mizan and Nordin, Rohaida, “Prisoners of war: Classification and legal protection under International Humanitarian Law”, UUM Journal of Legal Studies, 14(2), (2023): 677-708. https://doi.org/10.32890/ uumjls2023.14.2.11 (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
36. Sohail, Humna, “Compatibility between Modern International Humanitarian Law and Principles of Islamic Law of Conduct of War: A Comparative Analysis”, Islam. L. Rev., Vol. 5 Issue 2, (2021): 61-92.
37. Taberânî, El-Mu’cemü’l-Kebîr, Riyad, 1415/1994.
38. Thomas, Troy S., “Jihad’s Captives: Prisoners of War in Islam”, (2005): 1-11. https:// apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA435829.pdf (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
39. Türcan, Talip, “Dini ve Dini Temsil eden Kaynakları Tanımlayıcı Bir Yöntem Olarak Sahâbe İcmâı”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, S. 27, (2016): 57-67.
40. Vollmar, Lewis C., “Military Medicine in War: The Geneva Conventions Today”, in Thomas E. Beam and Linette R. Sparacino (eds), Military Medical Ethics, Vol. 2, Office of the Surgeon General, United States Army, Washington D.C., (2003): 739-771. https:// medcoe.army.mil/borden-tb-mil-med-ethics-vol2 (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
41. Yousaf, Omar, “IHL as Islamic Humanitarian Law: A Comparative Analysis of International Humanitarian Law & Islamic Military Jurisprudence Amidst Changing Historical Contexts”, Florida Journal of International Law, Vol. 24, Iss. 2, Art.6, (2012): 439- 468.
42. Zuhayli, Vehbe, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, 8. Cild, İstanbul, Risale Yayıncılık, 1994.
43. 1949 tarihli III. Sözleşme ve yorumları için
44. Commentary of 2020, Third Geneva Convention, 1949, https://ihl-databases.icrc.org/ihl/ full/GCIII-commentary (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
45. 1977 tarihli Ek I. Protokol ve yorumları için
46. Commentary of 1987, Protocol I Additional to the Geneva Conventions, 1977, https://ihldatabases. icrc.org/en/ihl-treaties/api-1977 (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
47. Hadis kaynakları için
48. https://huzurveislam.wordpress.com/# (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
49. https://www.islamiokul.com/hadis-ansiklopedisi-2/ (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
50. http://normalift.com/kitap/ (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
51. https://sunnah.com/ (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).
52. Kur’an meali için
53. https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/ (Erişim Tarihi: Mart 2, 2024).