TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU HÜKÜMLERİ ÇERÇEVESİNDE VATANDAŞLIĞIN SONRADAN KAZANILMASINDA EHLİYET ŞARTININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı, 167 - 210, 23.01.2026

Gamze Aydoğdu

Öz

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda Türk vatandaşlığının yetkili makam kararıyla, evlat edinilme yoluyla ve seçme hakkı ile sonradan kazanılabileceği düzenlenmektedir. Kanun koyucu, devletlerin vatandaşlığa ilişkin konularda sahip olduğu münhasır yetki kapsamında ve milletlerarası hukukun çizdiği sınırlar dahilinde her bir vatandaşlık kazanma yolu bakımından farklı şartlar öngörmüştür. Türk vatandaşlığının genel olarak kazanılmasında ikamet şartı, yerleşme niyeti, Türkçe yeterliliği, iyi ahlak sahibi olma gibi şartların yanı sıra çalışmamızda kısaca “ehliyet şartı” olarak nitelendirdiğimiz “ergin ve ayırt etme gücüne sahip olma” şartına da yer verilmektedir. Vatandaşlığın seçme hakkı yoluyla kazanılmasında yabancının ergin olması gerekli görülürken, evlat edinilme yoluyla kazanmada evlat edinilenin ergin olmaması aranmaktadır. Diğer kazanma yollarında ise ehliyete ilişkin hiçbir koşul öngörülmemektedir.
Bu çalışmada ehliyet şartının arandığı hallerde kişinin ergin ve/veya ayırt etme gücüne sahip olup olmadığının hangi hukuka göre tespit edileceği, Türk hukukunun uygulanacağı hallerde farklı ehliyet gruplarının bizzat ya da yasal temsilci vasıtasıyla vatandaşlık başvurusunda bulunup bulunamayacakları ve kanunda açıkça “ergin olma ve/veya ayırt etme gücüne sahip olma” şartının aranmadığı hallerde ergin olmayan ya da ayırt etme gücünden yoksun yabancıların Türk vatandaşlığını kazanıp kazanamayacakları sorularının, varsa doktrindeki görüşlere de yer verilerek cevaplandırılması amaçlanmaktadır. Bu soruların cevaplandırılmasından önce ise kısaca, Türk hukukunda ehliyet kavramı ve farklı ehliyet grupları hakkında bilgi verilmesinde fayda görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Türk vatandaşlığı , sonradan kazanma , ehliyet , erginlik , ayırt etme gücü

EVALUATION OF THE LEGAL CAPACITY REQUIREMENT IN THE SUBSEQUENT ACQUISITION OF CITIZENSHIP UNDER THE PROVISIONS OF THE TURKISH CITIZENSHIP CODE

Öz

Turkish Citizenship Code No. 5901 regulates that Turkish citizenship can be acquired by the decision of the competent authority, by adoption and by the right of choice. The legislator has stipulated different conditions for each way of acquiring citizenship within the scope of the exclusive authority of states in matters related to citizenship and within the limits set by international law. In the acquisition of Turkish citizenship in general, in addition to the conditions such as the condition of residence, intention to settle, Turkish language proficiency, and having good morals, the condition of “being an adult and having the power of discernment”, which we briefly describe as the “requirement of legal capacity” in our study, is also included. While the acquisition of citizenship through the right of choice requires the foreigner to be an adult, the acquisition through adoption requires the adoptee to be a minor. In other ways of acquisition, no conditions regarding legal capacity are stipulated.
In this study, it is aimed to answer the questions as to which law will determine whether the person is an adult and/or has the power of discernment in cases where the requirement of legal capacity is sought, whether different capacity groups can apply for citizenship in person or through a legal representative in cases where Turkish law will be applied, and whether foreigners who are minors or who lack the power of discernment can acquire Turkish citizenship in cases where the law does not explicitly require the condition of “being an adult and/or having the power of discernment”, by including the opinions in the doctrine, if any. Before answering these questions, it is useful to briefly provide information on the concept of legal capacity in Turkish law.

Anahtar Kelimeler

Turkish citizenship , subsequent acquisition , legal capacity , majority , power of discernment.

Kaynakça

• Akipek, Jale, Akıntürk, Turgut ve Ateş, Derya. Türk Medeni Hukuku: Başlangıç Hükümleri, Kişiler Hukuku. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2015.
• Ayar, Ahmet. “Evliliğin Sona Ermesi”. Aile Hukuku içinde, Ed. Şebnem Akipek Öcal, Hayrunnisa Özdemir. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
• Aybay, Rona, Özbek, Nimet ve Ersen Perçin, Gizem. Vatandaşlık Hukuku. Ankara: Siyasal Kitabevi, 2019.
• Aygül, Musa. “Evlât Edinme Yolu ile Vatandaşlığın Kaybedilmesi ve Kazanılması”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi 99, (2012): 45-80.
• Berki, Osman Fazıl. Devletler Hususî Hukuku- Cilt I: Tabiiyet ve Yabancılar Hukuku. Ankara: Güzel Sanatlar Matbaası, 1966.
• Can, Hacı ve Tuna, Ekin. Milletlerarası Özel Hukuk. Ankara: Adalet Yayınevi, 2021.
• Çaldağ, Coşkun. “Türk Medeni Kanunu’na Göre Akıl Hastalığı Sebebiyle Boşanma”, Dicle Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dicle Adalet Dergisi 5, S. 1, (2021): 182-216.
• Çelik, Alihan. Türk Yabancılar Hukuku Bakımından Turkuaz Kart Uygulamasının Yeri ve Rolü. Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
• Çelikel, Aysel ve Erdem, B. Bahadır. Milletlerarası Özel Hukuk. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2021.
• Dardağan Kibar, Esra. “Türk Vatandaşlık Hukukunda Seçme Hakkının Gelişimi”, Prof. Dr. İlhan Unat’a Armağan, Mülkiyeliler Birliği 1, (2012): 255-290.
• Doğan, Vahit, Yılmaz, Alper Çağrı ve Ayhan İzmirli, Lale. Türk Vatandaşlık Hukuku. Ankara: Savaş, Yayınevi, 2022.
• Doğan, Vahit. Milletlerarası Özel Hukuk. Ankara: Savaş Yayınevi, 2022.
• Dural, Mustafa ve Öğüz, Tufan. Türk Özel Hukuku: Cilt II Kişiler Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2015.
• Erdem, B. Bahadır. Türk Vatandaşlık Hukuku. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2020.
• Erten, Rifat. “Türk Vatandaşlığı Kanunu Tasarısı’nın Türk Vatandaşlığının Kazanılmasına İlişkin Hükümleri Hakkında Değerlendirmeler”, Ankara Barosu Dergisi 66, S. 4, (2008): 36-61.
• Göğer, Erdoğan. Türk Tâbiiyet Hukuku. Ankara: AÜHF Yayınları, 1972.
• Gölcüklü, İlyas. “Güncel Gelişmeler Işığında Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması: Problemler ve Çözüm Önerileri”, Public and Private International Law Bulletin 40, S. 1, (2020): 125-141.
• Güner, Cemil. “Yetkili Makam Kararıyla Genel Yoldan Türk Vatandaşlığının Kazanılmasında Öğrenci Olmanın Etkisi”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, S. 2, (2016): 291-332.
• Güngör, Gülin. Tâbiiyet Hukuku, Ankara: Yetkin Yayınları, 2021.
• Helvacı, Serap ve Erlüle, Fulya. Medeni Hukuk. İstanbul: Legal Yayıncılık, 2014.
• Horie, Yuki. “A comparative analysis of the legal term “age of majority” in Japan and in France”, Gdańskie Studia Azji Wschodniej 24, (2023): 56-66.
• Kavlak Bengül. “Uluslararası İşgücü Kanunu ile Getirilen Bir Yenilik: Turkuaz Kart”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, S. 2, (2019): 337-62.
• Kayalı, Didem. “Etkili Vatandaşlık İlkesi ile Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programları Üzerine Bazı Düşünceler”, Public and Private International Law Bulletin 43, S. 1, (2023): 105-137.
• Nomer, Ergin. Devletler Hususi Hukuku. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2021.
• Nomer, Ergin. Türk Vatandaşlık Hukuku, İstanbul: Filiz Kitabevi, 2014.
• Nomer, Ergin. Vatandaşlık Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1997.
• Öztan, Bilge. Medeni Hukuk’un Temel Kavramları. Ankara: Yetkin Yayınları, 2021.
• Öztürk, Necla ve Yarar, Güven. “Türk Vatandaşlığının Evlat Edinilme Yoluyla Kazanılması”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD) 7, S. 1, (2020): 18-26.
• Öztürk, Necla. Yatırım Yoluyla İkamet Etme ve Vatandaşlık Kazanma. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2022.
• Şanlı, Cemal, Esen, Emre ve Ataman-Figanmeşe, İnci. Milletlerarası Özel Hukuk. İstanbul: Beta Yayıncılık, 2024.
• Şit Köşgeroğlu, Banu. “İstisnai Yoldan Vatandaşlığın Kazanılmasına İlişkin Genel Esaslar ve Son Değişiklikler Çerçevesinde Türk Vatandaşlığının İstisnai Yoldan Kazanılması”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 7, S. 1, (2017): 169-198.
• Tekinalp, Gülören. Milletlerarası Özel Hukuk-Bağlama ve Usul Hukuku Kuralları. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2020.
• Turhan, Turgut ve Tanrıbilir, Feriha Bilge. Vatandaşlık Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2009.
• Tütüncübaşı, Uğur. “Türk Vatandaşlığından Çıkma ve 6304 Sayılı Kanun Kapsamında Türk Vatandaşlığından Çıkanların Hakları (Yeni “Mavi Kart” Uygulaması)”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13, S. 2 (2011): 153-194.
• Uluocak, Nihal. Türk Vatandaşlık Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1989.
• Varul, Paul, Avi, Anu ve Kivisild, Triin. “Restrictions on Active Legal Capacity”, Juridica Int’l, 9:99, (2004): 99-107.
• Yılmaz, Alper Çağrı. “Mukayeseli Hukukta ve Türk Hukukunda Yatırımcı Vatandaşlık Olgusu: Ius Pecuniae”. Public and Private International Law Bulletin 38, S. 1, (2018): 191-216.
• Yüksek, Elif. Türk Vatandaşlığının Yatırım Yoluyla Kazanılması. Ankara: Yetkin Yayınları, 2023.
• Almanya Federal Adalet ve Tüketici Koruma Bakanlığı, https://www.gesetze-im-internet.de Avrupa Konseyi, https://rm.coe.int
• Avusturya Federal Hukuk Bilgi Sistemi, https://www.ris.bka.gv.at
• Birleşik Arap Emirlikleri Adalet Bakanlığı, https://elaws.moj.gov.ae
• Birleşik Krallık Resmi Mevzuat Sitesi, https://www.legislation.gov.uk
• Birleşmiş Milletler, https://treaties.un.org
• Dünya Nüfus İncelemesi, https://worldpopulationreview.com
• Fransa Resmi Mevzuat Sitesi, https://www.legifrance.gouv.fr
• İnternet Arşivi, https://ia601307.us.archive.org
• İsviçre Federal Devleti Mevzuat Sitesi, https://www.fedlex.admin.ch
• Japonya Adalet Bakanlığı, https://www.japaneselawtranslation.go.jp
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, https://www.nvi.gov.tr
• Pew Araştırma Merkezi, https://www.pewresearch.org
• Türkiye Büyük Millet Meclisi, https://www5.tbmm.gov.tr