TÜRK YABANCILAR HUKUKU MEVZUATINDA YER ALAN AİLE BİRLEŞİMİNE DAİR HÜKÜMLER ÇERÇEVESİNDE BAĞIMLI YABANCI ÇOCUK KAVRAMI

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı, 123 - 166, 23.01.2026

Özlem Burdurlu Ahlat

Öz

Türk yabancılar hukukunda Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile Uluslararası İşgücü Kanunu (UİK)'nun yürürlüğe girmesi ile yabancıların Türkiye'de seyahat, ikâmet ve çalışmaları hakkında güncel gelişmelere uygun yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bunlardan bir kısmı kısa dönem ikâmet izni verilen hâllerin bazılarında, aile ikâmet izni ya da Turkuaz Kart'a dair hükümler çerçevesinde kanunda sayılan kimselere aile birleşimi maksadıyla Türkiye'de ikâmet edebilme imkânının tanınmasıdır. Bu bağlamda, kısa dönem ikâmet izni verilen bazı hâllerde ya da aile ikâmet izninde destekleyicinin ya da eşinin ergin olmayan çocuğu ve bağımlı yabancı çocuğu ikâmet izni başvurusuna dahil edilebilmektedir. Turkuaz Kart açısından da bu statünün sahibinin eşine, eşi veya kendisinin bakmakla yükümlü oldukları çocuklarına ikâmet izni yerine geçen Turkuaz Kart sahibi yakını olduğuna dair bir belge verilmektedir.

Aile birleşiminin sağlanabilmesi için adına, ikâmet iznine başvurulabilecek veya ikâmet hakkı sağlayan belge talep edilebilecek kişilerden olan bağımlı yabancı çocuk, YUKK'ta, UİK'te veya bu kanunların uygulanmasına dair ayrıntılara yer veren Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (YUKK Uyg. Yön), Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (UİK Uyg. Yön.) ile Turkuaz Kart Yönetmeliği'nde tanımlanmamıştır. Genel anlamda bağımlı yabancı çocuk kavramı ile ergin olan; fakat fiziksel, ekonomik, sosyal veya duygusal gerekçelerle ebeveynlerine bağımlı bir yaşam süren kişi tarif edilmektedir. Kanun koyucu, ebeveynlerine bazı sebeplerle bağımlı yaşam süren kişinin, göç eden ebeveynlerinden ayrı muamele görmesini istememiştir. Ne var ki kavramın çerçevesinin tam olarak ortaya koyulmamış olması, bağımlılık kriterinin hangi esaslar dahilinde belirleneceği hususunda öğretide ve uygulamada farklı yaklaşımların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bunun yanı sıra çağdaş aile yapısının ve çocuk kavramının değişime uğraması da bağımlılık kriterlerini belirlemeyi güçleştirmektedir. Belirtilen sebeplerle mevcut çalışmada Türk yabancılar hukuku mevzuatı çerçevesinde bağımlı yabancı çocuk kavramı, bu kavram içerisine, bağımlılığın tespitini olanıklı kılan kriterlerle kimlerin dahil olabileceği değerlendirilecektir. Böylelikle öğretideki farklı fikirlerin ele alınması ve ikâmet izni ya da Turkuaz Kart sahibi yakını belgesine yönelik başvurularda uygulayıcılar açısından bazı temellerin ortaya koyulması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bağımlı Çocuk , Erişkin Çocuk , İkamet İzni , YUKK , Turkuaz Kart

THE CONCEPT OF DEPENDENT FOREIGN CHILD IN TERMS OF THE PROVISIONS ON FAMILY REUNIFICATION IN TURKISH FOREIGNERS LAW

Öz

The entry into force of the Foreigners and International Protection Law (LFIP) and the International Labor Force Law (ILFL) introduced new regulations in line with current developments regarding the travel, residence, and work of foreign nationals in Türkiye. One of these is the granting of the opportunity to reside in Türkiye for the purpose of family reunification to persons listed in the law under the provisions on some short-term residence permit types or the family residence permit or the Turquoise Card. In this context, the sponsor's or his/her spouse's minor child and dependent foreign child may be included in the residence permit application. In terms of the Turquoise Card, the holder of this status is also issued a document certifying that their spouse, children for whom they or their spouse are responsible, or their dependent foreign children are close relatives of the Turquoise Card holder, which serves as a residence permit.

The term dependent foreign child who has the right to apply for family reunification is not defined in the LFIP, ILFL, Regulation on the Implementation of the Law on Foreigners and International Protection or the Regulation on the Implementation of the International Labor Force Law or the Turquoise Card Regulation. In general terms, the concept of a dependent foreign child refers to a person who is considered an adult legally but lives a dependent life with their parents for physical, economic, social, or emotional reasons. The legislator did not intend for a person who is dependent on their parents for certain reasons to be treated differently from their emigrating parents. However, the fact that the scope of the concept has not been fully defined has led to different approaches in doctrine and practice regarding the criteria for determining dependency. In addition, changes in the contemporary family structure and the concept of childhood have also made it difficult to determine the criteria for dependency. For the reasons stated, this study will evaluate the concept of dependent foreign children within the framework of Turkish law of foreigners and who may be included in this concept based on the criteria that make it possible to determine dependency. Thus, the aim is to address the different ideas in doctrine and to establish some foundations for practitioners in applications for residence permits or Turquoise Card holder's Relative Document.

Anahtar Kelimeler

Dependent Child , Adult Child , Residence Permit , LFIP , Turquoise Card

Kaynakça

• Abadan Unat, Nermin. Bitmeyen Göç: Konuk İşçilikten Ulus-Ötesi Yurttaşlığa. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2024.
• Akıncı, Şahin. “Medenî Kanun’da Kadın ve Aile”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8, No. 2 (2004): 15-31.
• Arenas Garcia, Rafael. “Problemas Derivados de la Reagrupacion Familiar”, Anuario Espanol de Derecho Internacional Privado, No. 5 (2005): 269-308.
• Arslan, Şule. Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahat Hakkı. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2018.
• Asar, Aydoğan. Yabancılar Hukuku (Temel Konular). Ankara: Seçkin, 2024.
• Aybay, Rona. Yabancılar Hukuku. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2007. Bana, Erjona. “The Right of Family Reunification in Albania”, Perspectives of Law and Public Administration 11, No. 1 (2022): 39-49.
• Baran-Çelik, Neşe. “Güncel Gelişmeler Işığında Türk Vatandaşlığının İstisnai Haller Kapsamında Kazanılması”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, No. 130 (2017): 357-418.
• Borbala, Szigeti. “European Dilemmas of Family Reunification”, Hungarian Yearbook of International Law and European Law, (2014): 369-376.
• Bozdağ, Gonca Gülfem. “Family Reunification as the Most Common Form of Immigration in the Member States of the EU”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9, No. 1 (2014): 133-144.
• Can, Hacı ve Tuna, Ekin. Yabancılar Hukuku (Genel Kısım). Ankara: Adalet Yayınevi, 2022.
• Carrera Nunez, Sergio. “The EctHR’s Judgment in Biao v. Denmark: Non-Discrimination Among Nationals and Family Reunification as Converging European Standards”, Maastricht Journal of European and Comparative Law 23, No. 5 (2016): 865-889.
• “CCPR General Comment No. 19: Article 23 (The Family) Protection of the Family, the Right to Marriage and Equality of the Spouses (27 July 1990)”, UN Human Rights Committee, Erişim Tarihi: Eylül 15, 2025, https://www.ref world.org/legal/general/ hrc/1990/en/38884.
• Cholewinski, Ryszard. “Family Reunification and Conditions Placed on Family Members: Dismantling a Fundamental Human Right”, European Journal of Migration and Law 4, No. 3 (2002): 271-290.
• “Communication from the Commission to the European Parliament and the Council on Guidance for Application of Directive 2003/86/EC on the Right to Family Reunification”, COM/2014/0210 final, Erişim Tarihi: Ekim 3, 2025, https://eur-lex.europa.eu/ legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52014DC 0210.
• “Communication from the Commission to the European Parliament and the Council on guidance for better transposition and application of Directive 2004/38/EC on the right of citizens of the Union and their family members to move and reside freely within the territory of the Member States”, Erişim Tarihi: Eylül 12, 2025, https://eur-lex.europa. eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52009DC0313.
• Çelikel, Aysel ve Öztekin Gelgel, Günseli. Yabancılar Hukuku. İstanbul: Beta, 2024. Demirkol, Berk. “Yabancıların Türkiye’de Çalışması ve Uluslararası İşgücü Kanunu”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, No. 1 (2018): 421-482.
• Duca, Rita. “Aile Birleşimi: Müslüman Göçmen Çocukların Avrupadaki Durumu (Family Reunification: The Case of Muslim Migrant Children in Europe)”, çeviren, Sert, Selin, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4, No. 1 (2014): 135-144.
• Doğan, Vahit, Yılmaz, Alper Çağrı ve Ayhan İzmirli, Lale. Türk Yabancılar Hukuku. Ankara: Savaş Yayınevi, 2024.
• Ekşi, Nuray. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukuku. İstanbul: Beta, 2018.
• Elçin, Doğa. “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Danıştay Kararları Işığında Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda Aile İkamet İzni”, editörler, Doğan, Vahit, Yılmaz, Alper Çağrı ve Ayhan İzmirli, Lale, Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Meseleler Sempozyumu (Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 18-20 Nisan 2018). Ankara: Savaş Yayınevi, 2019: 151-207.
• Elçin, Doğa. “Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda Aile İkamet İzni: Aile Hayatı Hakkı mı? Aile Birleşimi Hakkı mı?”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 7, No. 30 (2017): 117-198.
• Erken, Baki. “Uluslararası İşgücü Kanunu Çerçevesinde Türkiye’de Yabancıların Çalışması”, TİSK Akademi 11, No. 22 (2016): 380-407.
• Erten, Rifat. “Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Hakkında Genel Bir Değerlendirme”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19, No. 1 (2015): 3-52.
• Ertuna Lagrand, Türkan. Immigration Law and Policy: the EU Acquis and Its Impact on the Turkish Legal Order. Nijmegen: Wolf Legal Publishers, 2010.
• Esen, Emre. Türk Hukukunda Yabancıların İkamet İzinleri. İstanbul: Beta, 2019.
• “European Parliament resolution of 15 November 2007 on application of Directive 2004/38/EC on the right of EU citizens and their family members to move and reside freely within the territory of the Member States”, Erişim Tarihi: Eylül 10, 2025, https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:e5e bed33-81fb-46e3-bfb4- cffee656f292.0006.01/DOC_65&format=PDF.
• “Family Reunification”, Global Compact Thematic Paper, International Organization for Migration (IOM), Erişim Tarihi: Temmuz 27, 2025. https://www.iom.int/sites/g/files/ tmzbdl486/files/ our_work/ODG/GCM/IOM-Thematic-Paper-Family-reunification.pdf.
• Göçmen, İlke. “Avrupa Birliği Hukuku Çerçevesinde Avrupa Birliği’ndeki Türk Vatandaşları ve Aile Birleşimi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 16, No. 1 (2014): 73-121.
• Gökçe, Yasir. Uluslararası Metinler, AB Düzenlemeleri ve ABAD Kararları Işığında Avrupa Birliği’nde Aile Birleşimi. İstanbul: Legal Yayıncılık, 2013.
• “Green Paper on the Right to Family Reunification of Third-Country Nationals Living in the European Union (Directive 2003/86/EC)”, COM/2011/0735 final. Erişim Tarihi: Ekim 2, 2025, https://eur-lex.europa.eu/ legal-content/EN/ TXT/?uri=celex%3A52011DC0735.
• Groenendijk, Kees. “Family Reunification as a Right under Community Law”, European Journal of Migration and Law 8, No. 2 (2006): 215-230.
• Hajbandeh, Roya. “France, Love It or Leave It: New French Law Restricts Family Reunification”, Wisconsin International Law Journal 27, No. 3 (2009-2010): 335-362.
• İçduygu, Ahmet and Aksel, Damla B. “Turkish Migration Policies: A Critical Historical Retrospective”, Perceptions: Journal of International Affairs 18, No. 3 (2013): 167- 190.
• “Information Note on Family Reunification for Beneficiaries of International Protection in Europe”, European Legal Network on Asylum, European Council for Refugees and Exiles (ECRE) (2016). Erişim Tarihi: Eylül 20, 2025, https://ecre.org/wp-content/ uploads/2016/07/ECRE-ELENA-Information-Note-on-Family-Reunification-for- Beneficiaries-of-International-Protection-in-Europe_June-2016.pdf.
• Iribarren, Patricia M. “Canada’s New Immigration Policy: Family Reunification vs. Skilled Workers”, Georgetown Immigration Law Journal 9, No. 1 (1995): 227-232.
• Jastram, Kate and Newland, Kathleen. “Family Unity and Refugee Protection”, editors, Feller, Erika, Türk, Volker and Nicholson, Frances, Refugee Protection in International Law. Cambridge: Cambridge University Press, 2003: 555-608.
• Karaağaç, Ömür. “Yabancıların Türkiye’de Çalışmalarına İlişkin Temel Düzenleme Olarak Uluslararası İşgücü Kanunun Genel Değerlendirmesi”, Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3, No. 1 (2018): 89-121.
• Karagül, Dilara. “Turkuaz Kart Uygulaması”, Public and Private International Law Bulletin 39, No. 2 (2019): 393-414.
• Kavlak, Bengül. “Uluslararası İşgücü Kanunu ile Getirilen Bir Yenilik: Turkuaz Kart”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, No. 2 (2019): 337-362.
• Making Integration Work: Family Migrants. Paris: OECD Publishing, 2017, Erişim Tarihi: Ağustos 1, 2025, https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/ 2017/11/making-integration-work_g1g7f36a/9789264279520-en.pdf.
• Marchal Escalona, Nuria. “Ciudadania Europea y Reagrupacion Familiar de Menores sobre Los Que Se Ha Constituido una Kafala”, Latin American Journal of European Legal Studies 1, No. 2 (2021): 18-44.
• “Migration and Families: Summary of Discussions”, International Dialogue on Migration 2014: Human Mobility and Development: Emerging Trends and New Opportunities for Partnerships Intersessional Workshop (7-8 October 2014) International Organization for Migration (IOM), Erişim Tarihi: Ağustos 8, 2025, https://www.iom.int/ sites/g/files/tmzbdl486/files/2018-07/IDM-October-2014-Migration-and-Families- Summary-of-Discussions.pdf.
• Milios, Georgios. “A Re-examination of the Family Reunification Directive in the post- Lisbon Fundamental Rights Scene”, Vienna Journal on International Constitutional Law/ICL Journal 12, No. 1 (2018): 85-114.
• Mutu, Kuddusi. Türk Hukukunda Aile İkamet İzni. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya, 2023.
• Nicholson, Frances. “The “Essential Right” to Family Unity of Refugees and Others in Need of International Protection in the Context of Family Reunification”, United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) Legal and Protection Policy Research Series (2018), Erişim Tarihi: Eylül 20, 2025, https://www.unhcr.org/in/sites/ en-in/files/legacy-pdf/5a8c413a7.pdf.
• Nicolae, Ioana. “The Right to Family Reunification within the European Union”, Law Review 6, No. 2 (2016): 80-87.
• Oosterom-Staples, Helen. “The Family Reunification Directive: A Tool Preserving Member State Interest or Conducive to Family Unity”, editors, Baldaccini, Anneliese, Guild, Elspeth and Toner, Helen, Whose Freedom, Security and Justice?: EU Immigration and Asylum Law and Policy. Oxford/Portland: Hart Publishing, 2017: 451-488.
• Özgenç, Zeynep. “Sığınmacıların Aile Birleşimi Hakkı”, Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 37, No. 2 (2018): 297-342.
• Peers, Steve. “Family Reunion”, editors, Peers, Steve and Rogers, Nicola, EU Immigration and Asylum Law. Leiden/Boston: Martinus Nijhoff Publishers, 2006: 573-613.
• Perruchoud, Richard and Redpath, Jillyanne. Editors. Göç Terimleri Sözlüğü. Uluslararası Göç Örgütü, N. 31, Erişim Tarihi: Ekim 2, 2025, https://publications.iom.int/ system/files/pdf/iml31 _turkish_2ndedition.pdf.
• Poyraz, Mehmet Aytaç. “Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Çerçevesinde Aile İkamet İzni”, Fatih Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3, No. 1 (2015): 77-96.
• “Proposal for a Council Directive on the Right to Family Reunification”, Commission of the European Communities, Erişim Tarihi: Ekim 2, 2025, https://eur-lex.europa.eu/ legal-content/EN/TXT/PDF/?uri= CELEX:C2000/116E/15.
• “Report from the Commission to the European Parliament and the Council on the Application of Directive 2003/86/EC on the Right to Family Reunification”, Commission of the European Communities, Brussels, 08.10.2008 COM(2008) 610 final, Erişim Tarihi: Ekim 2, 2025, https://eur-lex. europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CO M:2008:0610:FIN:EN:PDF.
• “Report on the application of Directive 2004/38/EC on the right of citizens of the Union and their family members to move and reside freely within the territory of the Member States”, Erişim Tarihi: Eylül 12, 2025, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ TXT/?uri=celex:52008DC0840.
• “Rights of the Child and Family Reunification: Report of the United Nations High Commissioner for Human Rights (OHCHR)”, A/HRC/49/31, United Nations General Assembly 02.03.2022, Erişim Tarihi: Ağustos 1, 2025, https://docs.un.org/en/A/ HRC/49/31.
• Schuin, Chelsea. “What About the Makfuls? Kafala, the Family Reunification Directive and Children’s Rights” Leiden Law Blog, July 11, 2019, Erişim Tarihi: Ekim 10, 2025, https://www.leidenlawblog. nl/articles/what-about-the-makfuls-kafala-thefamily- reunification-directi ve-and-childr.
• Segnibo, Ashley. “Across Oceans, Across Hearts: International Family Reunification”, Journal of the American Academy of Matrimonial Lawyers 36, No. 2 (2024): 537-561.
• Şirin-Öner, N. Aslı ve Ihlamur-Öner, Suna Gülfer. “Uluslararası İlişkiler Disiplininde Göçün Yeri”, editörler, Şirin-Öner, N. Aslı ve Ihlamur-Öner, Suna Gülfer, Uluslararası İlişkilerde Göç (Olgular, Aktörler ve Politikalar). İstanbul: Der Yayınları, 2018: 1-19.
• Tekin, Esra. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na Göre Yabancıların Türkiye’de İkameti, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır, 2014).
• Ümit, Ceyda. Avrupa Birliği Hukukunda Üçüncü Ülke Vatandaşları. Ankara: Seçkin, 2013.
• Valadares Fernandes Barbosa, Lutiana and Zago de Moraes, Ana. “Family Reunification: Domestic and Regional Human Rights Courts Perspective”, Latin American Journal of Legal Studies 2, No. 1 (2022): 55-88.
• Yazar, Ertuğrul. “Uluslararası Hukukta Göçmen Çocukların Aile Birleşimi Hakkı”, Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 2 (2005): 613-647.