THE CROSS-BORDER EFFECTS OF THE EMISSIONS TRADING SYSTEM IN INTERNATIONAL MARITIME TRANSPORT AND ITS ASSESSMENT WITHIN THE FRAMEWORK OF INTERNATIONAL REGULATIONS

Öz

The European Union’s climate policies under the European Green Deal have transformed the shipping sector from a subject of public-law environmental regulations into a central arena for private-law relations and cross-border dispute resolution. Since 2023, the inclusion of the maritime sector in the European Union Emissions Trading System has raised novel legal questions in contractual relations, tort, corporate liability, and both judicial and arbitral proceedings, alongside carbon pricing and emission reduction objectives. Maritime transport inherently intersects multiple national legal systems, rendering the interaction between publiclaw regulations and private-law applications concrete through the mechanisms of private international law. Issues of contractual obligations, liability, compensation claims, jurisdiction, and applicable law are therefore central to cross-border maritime disputes. The European Union Emissions Trading System’s flag-neutral and route-based approach extends its scope to non-European Union vessels and parties, highlighting the intersection of public law and international treaties in transnational private-law relations. This study examines the European Green Deal and European Union Emissions Trading System as a public-law framework, their implications for private-law relations, and the reflection of international treaties in domestic and cross-border disputes. Global instruments such as the 2015 Paris Agreement and international carbon credit regimes provide a comparative lens to assess the transboundary effects of the European Union Emissions Trading System. Türkiye’s alignment policies are evaluated against these frameworks to identify the applicability and limitations of private international law and dispute resolution mechanisms. Ultimately, the application of the European Union Emissions Trading System to maritime transport demonstrates the cross-border legal effects arising from the interaction between public-law regulations and private international law. Given the multi-actor and international nature of shipping, the resolution of disputes, liability allocation, and enforcement of claims inevitably engage private international law. Party autonomy, determination of applicable law, the interaction with international agreements, and the legal nature of carbon markets emerge as decisive factors in resolving European Union Emissions Trading System related maritime disputes.

Anahtar Kelimeler

• European Green Deal
• Maritime Law
• Emissions Trading System
• Lex Loci Damni
• Lex Loci Delicti
• International Carbon Markets
• Private International Law
• Paris Agreement
• Arbitration.

MİLLETLERARASI DENİZ TAŞIMACILIĞINDA EMİSYON TİCARET SİSTEMİNİN SINIR AŞAN ETKİLERİ VE MESELENİN MİLLETLERARASI DÜZENLEMELER ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

Öz

Avrupa Birliği’nin Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında geliştirdiği iklim politikaları, deniz taşımacılığı sektörünü sadece kamu hukuku temelli çevresel düzenlemelerin konusu olmaktan çıkarıp, özel hukuk ilişkileri ve milletlerarası uyuşmazlık çözüm mekanizmalarının merkezi bir alanına taşımaktadır. 2024 yılından itibaren deniz taşımacılığı sektörünün Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi kapsamına alınması, karbon fiyatlandırması ve emisyon azaltımı hedefleriyle birlikte, sözleşme ilişkileri, haksız fiil, kurumsal sorumluluk, mahkeme ve tahkim süreçlerinde yeni hukuki sorular ortaya çıkarmaktadır. Deniz taşımacılığı, doğası gereği farklı devletlerin hukuk sistemlerinin kesiştiği bir alan olduğu için, kamu hukuku temelli düzenlemeler ile özel hukuk uygulamaları arasındaki etkileşim, milletlerarası özel hukukun çözüm mekanizmalarıyla somutlaşmaktadır. Bu yönüyle, taraflar arası sözleşme ilişkileri, sorumluluk ve tazminat talepleri, yetkili mahkeme belirleme ve uygulanacak hukukun tespiti, milletlerarası özel hukukun temel konularını oluşturmaktadır. Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nin bayraktan bağımsız ve rota bazlı uygulaması, Avrupa Birliği üyesi olmayan gemiler ve tarafları da kapsayarak, sınır aşan özel hukuk ilişkilerinde kamu hukuku ve milletlerarası antlaşmaların kesişimini görünür kılmaktadır. Çalışmada, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi kamu hukuku çerçevesi, özel hukuk ilişkilerine etkileri ve milletlerarası antlaşmaların iç hukuk ve sınır aşan uyuşmazlıklara yansıması birlikte ele alınmaktadır. 2015 Paris Anlaşması ve küresel karbon kredi rejimleri, Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nin sınır aşan etkilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirme imkanı sunmaktadır. Türkiye’nin uyum politikaları ise bu düzenlemelerle kıyaslanarak, milletlerarası özel hukuk ve yargılama süreçlerinde uygulanabilirlik ve sınırlamaları ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nin deniz taşımacılığına uygulanması, kamu hukuku temelli düzenlemelerin özel hukuk ve milletlerarası özel hukuk ilişkileriyle etkileşime girmesi sonucu ortaya çıkan sınır aşan hukuki etkileri gözler önüne sermektedir. Deniz taşımacılığı, çok aktörlü ve milletlerarası bir faaliyet olduğundan, emisyonlardan kaynaklanan zararların tazmini, sorumluluk ve uyuşmazlık çözümü bakımından milletlerarası özel hukukun araçları kaçınılmaz biçimde devreye girmektedir. Taraf iradesi, uygulanacak hukukun belirlenmesi, uluslararası anlaşmalarla etkileşim ve karbon piyasalarının hukuki niteliği, Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi kaynaklı uyuşmazlıkların çözümünde belirleyici unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nin deniz taşımacılığına uygulanmasını, ağırlıklı olarak kamu hukukunda çevre hukuku, iklim hukuku, çerçevesinde ele alan literatürden ayrılarak, meseleyi milletlerarası özel hukukun temel kavramları ışığında sistematik biçimde incelemektedir. Bu yönüyle çalışma, kamu hukuku temelli çevresel düzenlemelerin özel hukuk alanına aktarımında milletlerarası özel hukukun dengeleyici ve sınırlayıcı rolünü görünür kılarak deniz taşımacılığı ve iklim politikaları literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Avrupa Yeşil Mutabakatı
• Deniz Hukuku
• Emisyon Ticaret Sistemi
• Lex Loci Damni
• Lex Loci Delicti
• Milletlerarası Karbon Piyasaları
• Milletlerarası Özel Hukuk
• Paris Anlaşması
• Tahkim

Kaynakça

1. Akıncı, Ziya. Milletlerarası Özel Hukuk. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2020.
2. Anadolu Ajansı. “DSÖ: İklim Değişikliği Son 50 Yılda Aşırı Hava Olaylarının Yüzde 400 Artmasına Neden Oldu”, (26 February 2025).
3. Arslan, İlyas. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Milletlerarası Özel Hukuka Etkisi. Ankara: Adalet, 2019.
4. Aybay, Rona. “Türk Hukukunda Gemi Uyrukluğu.”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 47, S.1 (1992): 83-94.
5. Borkowski, Tadeusz ve Tarnapowicz, Dariusz. “‘Shore to Ship’ System-an Alternative Electric Power Supply in Port.”, Journal of KONES Powertrain and Transport 19, 3 (2012): 49-58.
6. Christopher, Anderson. “Application Comparison of the Lex Loci Delicti Commission Theory between the Oil Spill Case in the Gulf of Mexico and the Carbon Emissions Case in the Netherlands”. Jurnal Ilmu Sosial dan Pendidikan (JISIP) 8, S.1 (2024): 1-9.
7. Convention on Biological Diversity, History of The Convention.
8. Convention on Biological Diversity, Preparations for the Post-2020 Global Biodiversity Framework.

9. Çakan, Seher. “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde İklim Değişikliği Davaları”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 29, S.1 (2025): 197-244.
10. Çalık, Tacettin. “Uluslararası Deniz Hukukunda Gemi Sicili Kavramı: Elverişli Bayraklarla Mücadele Boyutu”, DEHUKAMDER 6, S.2 (2023): 1-100 (‘Gemi Sicili Kavramı’).
11. Çeçen, Halil. “The Effect of the European Green Deal on Turkish Maritime Transport Sector from a Legal Perspective”, Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi 6, Özel Sayı 1 (2024): 87-98.
12. Çelikel, Aysel ve Erdem, B. Bahadır. Milletlerarası Özel Hukuk. İstanbul: Onikilevha, 2024.
13. Dahlvang, Niclas. “Thieves, Robbers, & Terrorists: Piracy in the 21st Century”, Regent Journal of International Law 17, S.4 (2006): 17-45.
14. Daniel, Hugo, Trovão, João Pedro F ve Williams, David. “Shore power as a first step toward shipping decarbonization and related policy impact on a dry bulk cargo carrier”, eTransportation 11 (2022): 1-17, 100150.
15. Doğan, Vahit, Yılmaz, Alper Çağrı ve Ayhan İzmirli, Lale. Milletlerarası Özel Hukuk. İstanbul: Seçkin Yayıncılık, 2025.
16. Dujmović, Josip, Krljan, Tomislav, Lopac, Nikola ve Žuškin, Srđan. “Emphasis on Occupancy Rates in Carbon Emission Comparison for Maritime and Road Passenger Transportation Modes”, Journal of Marine Science and Engineering 10, S.4 (2022): 459.
17. Estela, Morante. “Transport Newsletter Article No. 99, Fourth Quarter 2022”, (United Nations Conference on Trade and Development), (19 December 2022).
18. European Parliament and Council, Regulation 2023/956 of 10 May 2023 establishing a carbon border adjustment mechanism, OJ L 130/52.
19. European Court of Human Rights. Duarte Agostinho and Others v Portugal and 32 Others (Application No 39371/20) [2024] ECtHR 233261.
20. European Parliament. “Maritime Transport: Strategic Approach”.
21. European Parliament. “Integrated Maritime Policy of the European Union”.
22. European Commission. “Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the rights of passengers when travelling by sea and inland waterways COM” (2011) 144 final.
23. European Commission. “Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on maritime spatial planning COM” (2009) 8 final.
24. European Commission. “Zero emission vehicles: first ‘Fit for 55' deal will end the sale of new CO2 emitting cars in Europe by 2035” (28 October 2022).
25. European Commission. “European Green Deal: EU reaches agreement on national emission reductions from transport, buildings, waste and agriculture” (9 November 2022).
26. European Comission. “European Green Deal: new rules agreed on applying the EU emissions trading system in the aviation sector” (Brüksel, 13 December 2022).
27. European Comission. “European Green Deal: Agreement reached on the Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)” (Brüksel, 13 December 2022).
28. European Commission. “European Green Deal: Agreement Reached on Cutting Maritime Transport Emissions by Promoting Sustainable Fuels for Shipping” (2023).
29. European Commission. “Reducing emissions from the shipping sector”.
30. European Commission. “European Green Deal”.
31. European Commission. “Protecting the Ocean: Time for Action”.
32. European Commission. “Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on the reduction of CO2 emissions from ships” COM (2018) 773 final.
33. European Commission. “Energy, Climate change, Environment European Climate Law” (2019).
34. Ghorbani, Yousef, Zhang, Steven E., Nwaila, Glen T., Bourdeau, Julie E. ve Rose, Derek H. “Embracing a Diverse Approach to a Globally Inclusive Green Energy Transition: Moving Beyond Decarbonisation and Recognising Realistic Carbon Reduction Strategies”, Journal of Cleaner Production 434 (2024): 1-18, 140414.
35. Goldsworthy, Laurie ve Goldsworthy, Brett. “Modelling of Ship Engine Exhaust Emissions in Ports and Extensive Coastal Waters Based on Terrestrial AIS Data-An Australian Case Study”, Environmental Modelling & Software 63 (2015): 45-60 (‘Case Study’).
36. Goyal, Srishti ve Llop, Maria. “The shipping industry under the EU Green Deal: An Input-Output impact analysis”, Transportation Research Part A: Policy and Practice 182 (2024): 1-22, 104035.
37. Güngör, Gülin. Türk Milletlerarası Özel Hukuk. Ankara: Yetkin Yayınları, 2025.
38. Hernández, Ana Crespo. “International Climate Litigation against Companies: Issues of Applicable Law”. Spanish Yearbook of International Law 28 (2024): 363-374.
39. International Maritime Organization. “Sulphur 2020-Cutting Sulphur Oxides Emissions from Ships” (2019).
40. International Maritime Organization. “Sulphur 2020: Taking bold action to clean up shipping emissions by reducing the sulphur content in the ships’ fuel oil” (2019).
41. International Maritime Organization. MEPC 80/15, Annex 15 (2020).
42. Kozyris, Phaedon John. “Rome II: Tort Conflicts on the Right Track! A Postscript to Symeon Symeonides’ “Missed Opportunity””. the American Journal of Comparative Law 56, S. 2 (2008): 471-497.
43. Laganière, Guillaume. “Choice of Law Issues in Tort-Based Climate Change Litigation”. the University of New Brunswick Law Journa 74 (2023): 33-58.
44. Lai, Kee-hung, Wong, Christina W.Y., Lun, Y.H. Veus ve Cheng, T.C.E. “Shipping Design for Compliance and the Performance Contingencies for Shipping Firms”, Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review 55 (2013): 74-83 (‘Shipping Firms’).
45. Lee, Michael T. ve Suh, Ikseon. “Understanding the Effects of Environment, Social, and Governance Conduct on Financial Performance: Arguments for a Process and Integrated Modelling Approach”, Sustainable Technology and Entrepreneurship 1, S.1 (2022): 1-15.
46. Lim, Sehwa, Pettit, Stephen, Abouarghoub, Wessam ve Beresford, Anthony. “Port Sustainability and Performance: A Systematic Literature Review”, Transportation Research Part D: Transport and Environment 72 (2019): 47-64.
47. Marine Pollution and International Convention for the Prevention of Pollution from Ships. MEPC.203 62 (2011). Mission Innovation. “Shipping Mission”.
48. Mehmood, Saima, Zaman, Khalid, Khan, Shiraz, Ali, Zohaib ve Haroon ur Rashid Khan. “The Role of Green Industrial Transformation in Mitigating Carbon Emissions: Exploring The Channels of Technological Innovation and Environmental Regulation”, Energy and Built Environment 5, S.3 (2024): 464-479.
49. Møller, Bjørn. Priracy, maritime terrorism and naval strategy. Danish Institute for International Studies Report 2009.
50. Morse, C.G.J. “Choice of Law in Tort: A Comparative Survey”, The American Journal of Comparative Law 32, S.1, (Winter 1984): 51-97.
51. Nomer, Ergin. Devletler Hususi Hukuku. İstanbul: Beta Basım Yayın, 2021.
52. Nusa, Kevin ve Kodak, Gizem. “Comparison of Road and Maritime Transportations in Emissions Perspective”, International Journal of Environment and Geoinformatics (IJEGEO) 10 (2023): 48-60.
53. Önal, Ali. Amerikan, Avrupa Birliği ve Türk Hukuku Kapsamında Haksız Fiillere Uygulanacak Hukuka Dair Genel Kural. Ankara: Yetkin Yayınları, 2021.
54. Özel, Sibel. “Haksız Fiillere Uygulanacak Hukukun “Daha Sıkı Ilişkili Hukuk” Temelinde Belirlenmesi”. Public and Private International Law Bulletin 41, S.2 (2021):483-515.
55. Özel, Sibel. Mustafa Erkan, Hatice Selin Pürselim ve Hüseyin Akif Karaca, Milletlerarası Özel Hukuk. İstanbul: Onikilevha, 2022.
56. Qi, Jingwen, Wang, Shuaian ve Peng, Chuansheng. “Shore power management for maritime transportation: Status and perspectives”. Maritime Transport Research 1 (2020): 1-11, 100004.
57. Pasqua, Marco. “Authorisations to Emit Greenhouse Gases-A Conflict-of-Laws Perspective”. The Italian Review of International and Comparative Law. 3, S.2 (2023): 409-429.
58. Pietriche, Robert. “The Ascendancy of The Lex Loci Delicti: The Problematıc Role of Theory in Australian Choice of Tort Law Rules”. Melbourne Journal of International Law 16, S.1 (2015): 86-123.
59. Serra, Patrizia ve Fancello, Gianfranco. “Towards the IMO’s GHG Goals: A Critical Overview of the Perspectives and Challenges of the Main Options for Decarbonizing International Shipping”, Sustainability 12 (2020): 1-32, 3220.
60. Styhre, Linda, Winnes, Hulda, Black, John, Lee. Jimyoung ve Le-Griffin, Hanh. “Greenhouse Gas Emissions from Ships in Ports-Case Studies in Four Continents”, Transportation Research Part D: Transport and Environment 54 (2017): 212-224.
61. Şanlı, Cemal, Esen, Emre ve Ataman-Figanmeşe, İnci. Milletlerarası Özel Hukuk. İstanbul: Beta Basım Yayın, 2024.
62. Takahashi, Koji. “Conflict of Laws in Emissions Trading”. Yearbook of Private International Law 13 (2011): 145-63.
63. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023) Çalışma Grubu Raporu: Çevre ve Doğal Kaynakların Sürdürülebilir Yönetimi. Ankara 2020.
64. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Climate Change and Environment Protection Document. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. “Denizcilik Sektörü Ülke Ekonomisine Katkı Sunmaya Devam Ediyor” (3 Ağustos 2023).
65. Tekdoğan Bahçıvan, Işıl S. Milletlerarası Özel Hukukun (Kanunlar ihtilafı ve milletlerarası usul hukuku bağlamında) İnsan Hakları ile Dönüşümü?. Ankara: Yetkin Yayınları, 2023.
66. Tekinalp, Gülören. Milletlerarası Özel Hukuk, Bağlama ve Usul Hukuku Kuralları. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2013.
67. Tichavska, Miluše ve Tovar, Beatriz. “Port-city Exhaust Emission Model: An Application to Cruise and Ferry Operations in Las Palmas Port”, Transportation Research Part A: Policy and Practice 78 (2015): 347-360 (‘Emission Model’).
68. The Organisation for Economic Co-operation and Development. “CO2 Emissions from Global Shipping”, OECD Statistics Working Papers. (12 September 2023).
69. The UNCTAD Secretariat. “Review of Maritime Transport 2010, Chapter 6: The Impact of the Financial Crisis on the Maritime Industry”. New York and Geneva, 2010.
70. The United States Department of Energy. “Maritime Decarbonization”.
71. Türkiye Barolar Birliği (TBB). Uluslararası Çevre Koruma Sözleşmeleri B. 2, TBB Yayınları 2023.
72. United Nations. “2020 UN Ocean Conference Postponed”.
73. United Nations. 1958 Geneva Conventions on the Law of the Sea (29 April 1958).
74. United Nations. Report of The United Nations Conference on The Human Environment (Stocholm, 5-6 June 1972).
75. United Nations. United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) (10 December 1982).
76. United Nations. United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) (9 May 1992).
77. United Nations. Report of the United Nations Conference on Environment and Development (Rio de Janeiro, 3-14 June 1992).
78. United Nations. United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), Paris Agreement (12 December 2015).
79. United Nations. UN Oceans 2008 Report.
80. United Nations. Rotterdam Rules.
81. United Nations. United Nations Convention on Contracts for the International Carriage of Goods Wholly or Partly by Sea (2008).
82. Utikad. “Deniz Ticaretinin Ekonomideki Yeri” (3 Temmuz 2013).
83. Ülker, Duygu, Bayırhan, İrşad, Mersin, Kadir ve Gazioğlu, Cem. “A comparative CO2 emissions analysis and mitigation strategies of short-sea shipping and road transport in the Marmara Region” Carbon Management 12, 1 (2021): 1-12.
84. Velenturf, Anne P.M. ve Purnell, Phill. “Principles for a Sustainable Circular Economy”, Sustainable Production and Consumption 27 (2021): 1437-1457.
85. Verschaeren, Roel, Schaepdryver, Wouter, Serruys, Thomas, Bastiaen, Marc, Vervaeke, Lieven ve Verhelst, Sebastian. “Experimental study of NOx reduction on a medium speed heavy duty diesel engine by the application of EGR (exhaust gas recirculation) and Miller timing”, Energy 76 (2014): 614-621.
86. Weller, Marc‑Philippe, Tran, Mai‑Lan. “Climate Litigation against companies”, Springer 14, S.1 (2022): 1-17.
87. Winnes, Hulda, Styhre, Linda ve Fridell, Erik. “Reducing GHG Emissions from Ships in Port Areas”, Research in Transportation Business & Management 17 (2015): 73-82.
88. Yadav, S, Samadhiya, A, Kumar, A, Majumdar, A, Garza-Reyes, J A ve Luthra, S. “Achieving The Sustainable Development Goals Through Net Zero Emissions: Innovation-Driven Strategies for Transitioning from Incremental to Radical Lean, Green and Digital Technologies”, Resources, Conservation and Recycling 197 (2023): 1-19, 107094.
89. Yuan, Yupeng, Wang, Jixiang, Yan, Xinping, Shen, Boyang ve Long, Teng. “A review of multi-energy hybrid power system for ships”, Renewable and Sustainable Energy Reviews 132 (2020): 1,-15, 110081.
90. Çevrim içi Kaynaklar
91. .
92. .
93. .
94. .
95. .
96. .
97. .
98. .
99. .
100. .
101. .
102. .
103. .
104. .
105. .
106. .
107. .
108. .
109. .
110. .
111. .
112. .
113. .
114. .
115. .
116. .
117. .
118. .
119. .
120. .
121. .
122. .
123. . .
124. .
125. .
126. .
127. .
128. .
129. .
130. .
131. .
132. .
133. .
134. . .
135. .
136. .
137. .
138. .
139. .
140. .
141. .
142. .
143. .
144. .
145. .
146. .
147. .
148. .
149. .
150. .
151. .
152. .
153. .
154. .
155. .
156. .
157. .
158. .
159. .
160. .
161. .
162. . .
163. .
164. .
165. .
166. . .
167. .
168. .
169. .
170. .
171. .
172. .
173. .
174. . .
175. .
176. .
177. .
178. .
179. .
180. .
181. .
182. .
183. .
184. .
185. .