THE DUTY AND COMPETENCE OF TURKISH COURTS IN INTERNATIONAL INSOLVENCY DISPUTES

Öz

As commercial activities increasingly transcend national borders in parallel with the globalization of the economy, insolvency law has likewise acquired an increasingly international character. The growth of multinational corporations, cross-border investments, and assets dispersed across multiple jurisdictions has rendered it inadequate to resolve legal issues arising from insolvency solely within the framework of domestic legal systems. One of the most significant challenges encountered in the resolution of international insolvency disputes lies in the substantial differences between states with respect to rules of jurisdiction, insolvency procedures, principles governing the protection of creditors, and regulations concerning the recognition and enforcement of court judgments. Such divergences hinder both the effective liquidation of the debtor’s assets and the proper application of the principle of equal treatment among creditors. The principal question addressed in this study is whether every situation in which the jurisdiction of Turkish courts is regulated as exclusive jurisdiction under domestic law can also be regarded as exclusive jurisdiction from the perspective of international procedural law. The aim of this study is to evaluate, within a comprehensive framework, the fundamental issues relating to the judicial resolution of international insolvency disputes. In this context, limited to Turkish law, the study first examines the conceptual foundations of international insolvency as well as the criteria for determining jurisdiction and competence, and subsequently assesses the approaches adopted with regard to the recognition and enforcement of insolvency judgments. In conclusion, the study emphasizes the necessity of establishing a more harmonized international insolvency regime, strengthening international consistency in judicial decisions, and facilitating the enforceability of foreign insolvency judgments. In this way, a more effective international insolvency system may be developed, contributing both to the preservation of economic stability and to the maintenance of a fair balance of interests among the parties.

Anahtar Kelimeler

• International Insolvency
• Exclusive Jurisdiction
• Mandatory Jurisdiction
• Recognition and Enforcement
• Protection of Creditors

MİLLETLERARASI İFLAS UYUŞMAZLIKLARINDA TÜRK MAHKEMELERİNİN GÖREV VE YETKİSİ

Öz

Küresel ekonomiyle birlikte ticari faaliyetlerin ulusal sınırları aşması, iflas hukukunun da giderek milletlerarası bir nitelik kazanmasına yol açmaktadır. Çok uluslu şirketlerin, sınır ötesi yatırımların ve farklı ülkelerde dağılmış malvarlığı unsurlarının artması, ödeme güçlüğü durumunda ortaya çıkan hukuki sorunların yalnızca ulusal hukuk düzenleri içinde çözümlenmesini yetersiz kılmaktadır. Milletlerarası iflas uyuşmazlıklarının çözümünde karşılaşılan en önemli güçlük, devletlerin yetki kuralları, iflas usulleri, alacaklıların korunmasına ilişkin ilkeleri ve mahkeme kararlarının tanınması ile tenfizine yönelik düzenlemeleri arasında önemli farklılıkların bulunmasıdır. Söz konusu uyumsuzluklar, hem borçlunun malvarlığının etkin şekilde tasfiyesini hem de alacaklılar arasında eşitlik ilkesinin uygulanmasını güçleştirmektedir. Çalışmamız açısından cevap aradığımız en önemli soru, Türk mahkemesinin yetkisinin milli hukukumuz tarafından kesin yetki olarak düzenlendiği her halin, milletlerarası usul hukuku bakımından da münhasır yetki olarak kabul edilebilip edilemeyeceği konusudur. Bu çalışmanın amacı, milletlerarası iflas uyuşmazlıklarının mahkeme yolu ile çözümüne ilişkin temel sorunları bütüncül bir çerçevede değerlendirmektir. Bu bağlamda Türk hukuku ile sınırlı olmak üzere, öncelikle milletlerarası iflasın kavramsal temelleri ve yetki ve görev belirleme kriterleri incelenmekte, devamında iflas kararlarının tanınması ve tenfizi sürecine ilişkin yaklaşımlar değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, çalışma, uluslararası alanda daha uyumlu bir iflas rejiminin tesis edilmesi, uluslararası karar ahenginin güçlendirilmesi ve yabancı iflas kararlarının uygulanabilirliğinin kolaylaştırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Böylece, hem ekonomik istikrarın korunması hem de taraflar arasındaki menfaat dengesinin sağlanması açısından daha etkin bir milletlerarası iflas sistemi oluşturulabilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Milletlerarası İflas
• Kesin Yetki
• Münhasır Yetki
• Tanıma ve Tenfiz
• Alacaklıların Korunması

Kaynakça

1. Akıncı, Ziya. Milletlerarası Usul Hukukunda Yetki Sözleşmesine Dayanan Yabancı Derdestlik, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2002.
2. Canbeldek Akın, Özlem. Milletlerarası Derdestlik, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2019.
3. Çelikel, Aysel ve Erdem, Bahadır. Milletlerarası Özel Hukuk, İstanbul: Beta Yayıncılık, 2024.
4. Ekşi, Nuray. Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi, İstanbul: Beta Yayınları, 2000.
5. Ekşi, Nuray ve Budak, Ali Cem. “Uluslararası Aciz Hukukuna İlişkin Avrupa Birliği Konsey Tüzüğü”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 5, S. 1, (2023): 41-76.
6. Esen, Emre. “Türk Hukukunda Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizinde Münhasır Yetki Kavramı”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 22, S. 2, (2011): 183-206.
7. GAA, Thomas. “Harmonization of International Bankruptcy Law and Practice: It is Necessary-It is Possible”, International Lawyer (ABA) 27, S. 4, (1993): 881-910.
8. Gölcüklü, İlyas. Milletlerarası Özel Hukukta İflas Uyuşmazlıklarının Çözümü, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2020.

9. Güneysu Güngör, Gülin. Milletlerarası Özel Hukukta İflas, Ankara: Döner Sermaye Yayınları, 1997.
10. Güngör, Gülin. “Avrupa Topluluğu Aciz Usulleri Tüzüğü”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni 22, S. 2, (2011): 251-292.
11. Hin, Min. “Recognition oflnsolvency Effects of Foreign Insolvency Proceeding: Focusing on the Effect of Discharge”, UNCITRAL-UM Conference on Trade Development through the Harmonization of Commercial Law, University of Macau, Macau SAR, China October 17-18, (2014): 345-364.
12. Jackson, Sherley ve Rosalind, Mason. “Developments in Court to Court Communications in International Insolvency Cases”, University of New South Wales Law Journal, 37, S. 2, (2014): 507-543.
13. Jeanneret, Vincent ve Burrus, Louis. “Cross-Border Insolvency Law Experiences and Perspectives”, Yearbook of Private lnternational Law 17, (2015): 375-384.
14. Kırtıloğlu, Serhat. İflas Davası, Ankara: Adalet Yayınevi, 2009.
15. Kuru, Baki. İcra ve İflas Hukuku, İstanbul: Legal Yayınevi, 2016.
16. Nomer, Ergin. Devletler Hususi Hukuku, İstanbul: Beta Yayıncılık, 2017.
17. Nomer, Ergin. “İflas Davalarında Milletlerarası Yetki Anlaşmaları”, İstanbul Barosu Dergisi 85, S. 6, (2011): 3-12.
18. Nomer, Ergin. Milletlerarası Usul Hukuku, İstanbul: Beta Yayıncılık, 2018.
19. Nomer, Ergin, Ekşi, Nuray ve Öztekin Gelgel, Günseli. Milletlerarası Tahkim Hukuku, İstanbul: Beta Yayıncılık, 2016.
20. Omar, Padam Jee. “Cross-Border Jurisdiction and Assistance in Insolvency: The Position in Malaysia and Singapore”, Potchefstroom Electronic Law Journal 11, S. 1, (2008): 1-55.
21. Önal, Ali. “Yabancı Unsurlu İflâs Davalarında Türk Mahkemelerinin Yetkisi Sorunu”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16, S. 1, (2015): 2881-2907.
22. Özbek, Mustafa. “İflas Davasının Hukuki Mahiyeti”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 61, S. 1, (2012): 207-274.
23. Özdemir Kocasakal, Hatice. “Milletlerarası Yetki Anlaşmalarının İflas Davaları Üzerindeki Etkisine İlişkin Bir Yargıtay Kararının Değerlendirilmesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 16-Özel Sayı/Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan, (2014): 2295-2318.
24. Postacıoğlu, İlhan. İflas Hukuku İlkeleri, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını, 1978, 19-21.
25. Sargın, Fügen. Milletlerarası Usul Hukukunda Yetki Anlaşmaları, Ankara: Yetkin Yayınları, 1996.
26. Sökmen Güler, Ekin. Milletlerarası Derdestlik, Ankara: Yetkin Yayıncılık, 2022.
27. Süral, Ceyda. “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisine Etkisi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi 196, S. 100, (2012): 168-216.
28. Şanlı, Cemal, Esen, Emre ve Ataman Figanmeşe, İnci. Milletlerarası Özel Hukuk, İstanbul: Vedat Yayıncılık, 2024.
29. Şensöz Malkoç, Ebru. “Milletlerarası Yetki Anlaşması, Tahkim Anlaşması ve Hukuk Seçimi Anlaşmasının İflas Davaları Bakımından Etkileri”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 14, S. 179, (2019): 1383-1435.
30. Veck, Michael. “The legal responses of Canada and Poland ta international bankruptcy and insolvency with a focus on cross-border insolvency law”, International Insolvency Review 15, No. 2, (2006): 71-90.
31. Virgos, Miguel ve Schmit, Etienne. “Report on the Convention on Insolvency Proceedings”, Erişim Tarihi: Kasım 25, 2025, www.aei.pitt.edu.
32. Yeşilırmak, Ali. Uluslararası Hukukta İflas, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2011.
33. Yılmaz, Ejder. “Tahkimde İtirazın İptali Davası ve Tahkime Elverişlilik Kuralı”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 16-Özel Sayı/Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan, (2014): 2295-2318.
34. Yöney, Can. “Yabancılık Unsuru İçeren İflas Davalarında Türk Mahkemelerinin Yetkisi”, İstanbul Barosu Dergisi 93, S. 6, (2019): 59 – 72.
35. https://uncitral.un.org/en/texts/insolvency/modellaw/ınlij, (Erişim Tarihi: Ekim 15, 2025)
36. Rubin and another (Respondents) v Eurofinance SA and others (Appellants), New Cap Reinsurance Corporation (In Liquidation) and another (Respondents/Cross Appellants) v A E Grant and others as Members of Lloyd's Syndicate 991 for the 1997 Year of Account and another (Appellants/Cross Respondents), (Erişim Tarihi: Ekim 15, 2025).
37. IPRG - Swiss Private International Law Act (PILA) | Trans-Lex.org, (Erişim Tarihi: Eylül 17, 2025).
38. Banque Indosuez v Ferromet Resources: 1993 - swarb.co.uk, (Erişim Tarihi: Ekim 02, 2025).
39. Morguard Investments Ltd. v. De Savoye - SCC Cases, (Erişim Tarihi: Ekim 03, 2025).