Araştırma Makalesi

TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ

Cilt: 15 Sayı: Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı 23 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ

Öz

Bu makale, 5718 sayılı MÖHUK’un 60. maddesinde düzenlenen yabancı hakem kararlarının tanınmasındaki yetki kuralını incelemektedir. Mevcut düzenleme, tanımayı tenfiz hükümleriyle eş tutmakta ve yetki silsilesinin son halkası olarak aleyhine tanıma istenen tarafın Türkiye’de "mal varlığının bulunmasını" şart koşmaktadır. Bu makale, söz konusu kuralın, tanımanın (bir "kalkan" olarak) icraî nitelik taşımayan ve kesin hüküm etkisine dayanan koruma işlevini göz ardı ederek "örtülü bir boşluk" oluşturduğunu savunmaktadır. Kural, tanımanın "kalkan" işlevini, tenfizin "kılıç" işleviyle (yani icra kabiliyetiyle) hatalı bir şekilde birleştirmekte; böylece yetki meselesini hukukî menfaat testi gibi kullanmaktadır. Bu sorunun, Yargıtay'ın müstakil tanıma taleplerinde hukukî menfaatin varlığı konusundaki çelişkili içtihatlarıyla (örn. 1985/2025 ve 2019 tarihli kararlar) daha da karmaşık hale geldiği tespit edilmiştir. Fransa, İngiltere, Singapur, Hong Kong, ABD ve BAE gibi önde gelen tahkim rejimlerinin mukayeseli incelemesi, bu ülkelerin hiçbirinde tanıma-tenfiz için mal varlığı şartı aranmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu örtülü boşluğun giderilmesi için iki somut kanunî değişiklik önerilmektedir: (i) Herhangi bir yargılama içinde (dava içi) tanımaya açıkça izin veren bir hüküm eklenmesi veya (ii) müstakil tanıma başvuruları için yetkinin, talep edenin yerleşim yeri ya da merkezî bir mahkemeyi (örn. İstanbul/Ankara) kapsayacak şekilde genişletilmesi.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Teşekkür

Yorumları için Dr. Candan Yasan Tepetaş'a ve ismini bilmediğim hakemlere teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Acomb, Frederick A. ve James L. Woolard. “U.S. Court Recognizes $123M English Judgment Without Personal Jurisdiction.” The National Law Review. Erişim Tarihi: Ekim 29, 2025. https://natlawreview.com/article/us-courts-can-recognize-foreignjudgment- even-without-personal-jurisdiction.
  2. Akıncı, Ziya. Milletlerarası Tahkim. İstanbul: Vedat, 2021.
  3. Akıncı, Ziya ve Cemile Demir Gökyayla. Milletlerarası Aile Hukuku. İstanbul: Vedat, 2010.
  4. Akkan, Mine. “Kesin Yetki Kuralları.” İn Pekcanıtez Usûl - Medenî Usûl Hukuku, edited by Hakan Pekcanıtez, Muhammet Özekes, Mine Akkan ve Hülya Taş Korkmaz, I. İstanbul: On İki Levha, 2017.
  5. Al Jazeera. “These are the Countries Russia Considers ‘Unfriendly.’” Erişim Tarihi: Ekim 12, 2025. https://www.aljazeera.com/news/2022/3/8/russia-deals-with-unfriendlycountries- require-moscow-approval.
  6. Ali, Khadija S. ve Andrew Massey. “United Arab Emirates.” In Arbitration Law and Practice in the Middle East, edited by Loukas A. Mistelis ve Laurence L. Shore. Huntington: Juris, 2023.
  7. Amirfar, Catherine M., Natalie L. Reid ve Ina C. Popova. “National Report for the United States of America (2018 through 2023).” In International Handbook on Commercial Arbitration, edited by Lise Bosman, 1-124. Kluwer Law International, 2023.
  8. Arat, Tuğrul. “Yabancı İlâmların Tanınması ve Tenfizi.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 21, no. 1 (1964): 421-527.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

14 Kasım 2025

Kabul Tarihi

4 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Korkmaz, A. H. (2026). TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı), 539-576. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1823446
AMA
1.Korkmaz AH. TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ. AkdHFD. 2026;15(Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı):539-576. doi:10.54704/akdhfd.1823446
Chicago
Korkmaz, Abdullah Harun. 2026. “TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15 (Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı): 539-76. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1823446.
EndNote
Korkmaz AH (01 Ocak 2026) TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15 Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı 539–576.
IEEE
[1]A. H. Korkmaz, “TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ”, AkdHFD, c. 15, sy Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı, ss. 539–576, Oca. 2026, doi: 10.54704/akdhfd.1823446.
ISNAD
Korkmaz, Abdullah Harun. “TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15/Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı (01 Ocak 2026): 539-576. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1823446.
JAMA
1.Korkmaz AH. TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ. AkdHFD. 2026;15:539–576.
MLA
Korkmaz, Abdullah Harun. “TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 15, sy Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı, Ocak 2026, ss. 539-76, doi:10.54704/akdhfd.1823446.
Vancouver
1.Abdullah Harun Korkmaz. TÜRKİYE’DE YABANCI HAKEM KARARLARININ TANINMASINDAKİ YETKİ KURALININ MUKAYESELİ DEĞERLENDİRMESİ. AkdHFD. 01 Ocak 2026;15(Prof. Dr. Peter HAY 90. Doğum Günü Özel Sayısı):539-76. doi:10.54704/akdhfd.1823446


24280This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.